'Ik ben nooit het vertrouwen kwijtgeraakt. Als het moet, dan sta ik er'

Carrière Ireen Wüst

Ireen Wüst werd bij haar eerste goud in 2006 een nationaal idool. Precies twaalf jaar later heerst ze nog steeds.

Ireen Wüst viert haar overwinning op de 1.500 meter. Door haar zege is ze de eerste olympiër met tien schaatsmedailles. Foto Petr David Josek/AP

Het is nog geen uurtje na de fantastische race waarmee Ireen Wüst goud heeft gewonnen op de olympische 1.500 meter. Honderdduizend dollar-vraag op de internationale persconferentie: hoe het toch komt dat ze altijd kan pieken op de Spelen? „Hoe groter de wedstrijd, hoe meer ik uit mezelf kan halen”, onthult ze haar geheim. „Ik heb een belangrijke race nodig. Ik vind het leuker om te schaatsen als het belangrijk is. Ik ben er niet bang voor, ik geniet er juist van.”

Exact twaalf jaar na haar eerste gouden medaille in Turijn lukt het in de Gangneung Oval opnieuw. Voor de vierde keer op rij goud op de Spelen, haar vijfde in totaal. Met haar oogst wordt ze in één adem genoemd met een grootheid als Eric Heiden. Op de eeuwige ranglijst van het schaatsen staat alleen nog de Russische legende Lydia Skoblikova boven haar met zes keer goud. Maar er komen nog twee kansen. Woensdag op de duizend meter verwacht ze niet dat winst erin zit. Maar de ploegachtervolging van volgende week? Als het lukt, is ze de beste olympische schaatsster ooit. „Mijn droom is uitgekomen”, vertelt ze nog altijd met emotie in haar stem. Droom?

Contouren

Vlak voor het begin van haar laatste Spelen („dat is zeker”) memoreert ze in de Gangneung Oval nog eens een bijeenkomst in de zomer van 2015 met haar manager Patrick Wouters, ex-trainer Gerard Kemkers en diens voormalige assistent Rutger Tijssen, die haar nieuwe trainer wordt. „Thuis aan de keukentafel” worden de contouren geschetst voor een nieuwe winnende omgeving. Team4Gold, de naam is er snel. Vierde Spelen vierde keer goud. Maar een sponsor laat lang op zich wachten. Stress en blessures, tot Justlease uiteindelijk toehapt. En Wüst gaat in 2017 weer winnen: goud bij de EK en WK allround, bij de WK afstanden. „Een goede blauwdruk voor dit seizoen.”

Op 18 november 2017, bijna drie maanden voor de Spelen, zou haar biografie verschijnen. Journalist Nando Boers tekende naar verluidt een openhartig verhaal op, onder meer over faalangst en depressies. Maar de boekpresentatie wordt uitgesteld. Wüst heeft grote moeite haar vorm te vinden. Blessures aan buik en been, ploeggenote Antoinette de Jong die haar de baas is. Maar toegeven dat het niet goed gaat, is er niet bij. Nooit. Doorduwen, Wüst kan het als geen ander. „Ik ben nooit het vertrouwen kwijtgeraakt. Als het moet, sta ik er.”

Bij het olympisch kwalificatietoernooi plaatst ze zich voor de Spelen op ‘haar’ 1.500 en 3.000 meter. En op de 1.000, al had ze die plek liever cadeau gedaan aan haar vriendin Letitia de Jong. „Belachelijk”, vindt schaatsicoon Rintje Ritsma. Maar typerend voor Wüst. Meer mens dan machine, met alle kwetsbaarheid van dien. Alleen in belangrijke races, dan breekt ze nooit.

„Keigaaf” en „knallen”, met haar Brabantse tongval wordt Wüst een nationaal idool wanneer ze als 19-jarige debutante de olympische drie kilometer wint in Turijn. Het seizoen ervoor was ze doorgebroken vanuit Jong-Oranje, net als generatiegenoot Sven Kramer. Alles wat ze aanraakt, verandert in goud. Beter: bijna alles. Verloren op het EK in Collalbo, huilend op een heuvel met haar broer? Even later ‘vliegt’ ze naar de tweede plaats bij de WK sprint. „Zo snel ben ik nooit meer geweest”, kijkt ze in Gangneung terug. Ze troeft de heersende allrounders Cindy Klassen en Anni Friesinger af. „Wüst-Wüst-Wüst”, galmt het in een vol Thialf.

Zware trainingsschema's

Wat zou er besproken zijn in die autorit met Kramer, van Heerenveen naar de wereldbeker in Erfurt, februari 2009? Kramer dan nog altijd gevierd kampioen, Wüst diep in de problemen na alweer een mislukte wedstrijd. „Mijn lichaam deed niet meer wat ik wilde”, vertelde ze er een jaar later over in een interview met NRC. De zware trainingsschema’s, maar ook de druk en stress hadden haar van binnen leeggegeten. „Ik woog op een gegeven moment nog maar 57 kilo.” Tien minder dan normaal. „Ik had momenten dat ik er helemaal klaar mee was.” Zie haar uitgeput naar lucht happen, liggend op het middenterrein bij het WK allround in Hamar. „Het licht ging even uit.”

De zelfanalyse is genadeloos. „Altijd kunnen doorgaan, soms totdat het niet meer gezond is.” Want in Hamar pakt ze wel nog brons. Wel buigen maar niet barsten, het seizoen erop staat Wüst er ‘gewoon’ op de Spelen van Vancouver: goud op de 1.500 meter. Al komt het uit haar tenen. Coach Kemkers kent als geen ander de „moeilijke puzzel” van zijn allroundster. Op de 1.500 meter moet ze snel genoeg zijn om de sprinters te weerstaan, op de drie kilometer genoeg uithoudingsvermogen hebben om te winnen van stayer Martina Sablikova.

Eenzaam

Wüst heerst de hele olympische campagne: vier wereldtitels op rij (zes intussen in totaal). Ze wordt de koningin van Sotsji: twee goud (drie kilometer en ploegachtervolging), drie zilver (1.000, 1.500 en vijf kilometer). Internationaal persbureau Reuters zal haar uitroepen tot internationaal sportvrouw van 2014. „Mam, ik ben vóór Serena Williams geëindigd”, roept ze door de telefoon. Maar in het schaatstijdschrift Bislett onthult ze ook de keerzijde. Stond ze daar in Sotsji na afloop alleen, met haar medailles. „Ik heb me nooit eenzamer gevoeld.”

Des te mooier als familie en vrienden er wel zijn, waardoor tweede en derde plaatsen in het na-olympisch jaar in de ploeg van Marianne Timmer toch glans hebben. Misschien geen top-seizoen, wel hard blijven werken. En met haar eigen Team4Gold creëert ze toch weer een winnende setting.

Natuurlijk, toen ze op de eerste dag van de Spelen tweede werd op de drie kilometer, op 0,08 seconde achter Carlijn Achtereekte, wist ze hoe laat het was. „De 1.500 meter was reëel gesproken mijn laatste kans op individueel goud.” Maar als de druk het hoogst is, is Wüst op haar best. Met na afloop de tranen bij het besef dat het toch weer is gelukt. Twaalf jaar na Turijn haar vierde gouden Spelen. „De cirkel is rond.”