Shani Davis doet voor de vijfde keer mee aan de Olympische Spelen.

Foto Stacy Revere/AFP

Kapitein op eigen schip kiest al jaren zijn eigen route

Shani Davis

Shani Davis (35) won twee keer olympisch zilver op de 1.500 meter. Voor dinsdag maakt hij zich geen illusies over zijn kansen op de mijl.

Shani Davis weet de eerste dagen van de Winterspelen niet hoe snel hij door de mixed-zone van de Gangneung Oval moet lopen om de media te ontwijken. „Ik mag niet praten”, zegt hij buiten de ijshal, waar hij rondrijdt op een elektrische step. „Shani wil niet”, meldt een voorlichter van de Amerikaanse ploeg een dag later. Buiten wil de 35-jarige Amerikaan, nu op een skateboard, toch wat zeggen. „Alleen over schaatsen.”

Het begin van zijn vijfde Spelen, dinsdag op de 1.500 meter, wordt overschaduwd door de boze tweet die Davis stuurde omdat hij de Amerikaanse vlag niet mocht dragen bij de opening. Met de hashtag #BlackHistoryMonth2018 wekte hij de suggestie van racistische motieven. Al sloot hij af met een grap. „Ik kan wachten tot 2022.” Of dat een belofte is? Davis lacht even, maar reageert serieus. „Goed, ik ben aan het einde van mijn carrière. Ik wil hier gewoon nog goed presteren, echt iets laten zien. Dat ik nog voorin kan meedoen.”

Jillert Anema is in het voorbijgaan duidelijk. „Shani Davis is de beste schaatser aller tijden”, looft de Friese schaatscoach de Amerikaan. „Een mooi compliment”, reageert Davis. Nog altijd voert hij de Adelskalenderen aan, de wereldranglijst aller tijden, met een voorsprong op nummer twee Sven Kramer, die niet gauw meer zal worden overbrugd. Twee keer olympisch goud op de 1.000 meter, twee keer zilver op de 1.500. Wereldtitels bij de vleet, magische wereldrecords. En zowel winst op het WK allround (2005 en 2006) als het WK sprint (2009). Alleen zijn landgenoot Eric Heiden combineerde beide titels, van 1977 tot en met 1979.

Een „wolk” die te lang boven de sport blijft hangen, bekritiseerde Davis ruim tien jaar geleden in NRC de vijfvoudig olympisch kampioen van Lake Placid 1980. Inmiddels zijn de verhoudingen weer genormaliseerd. „Iedereen kent Shani”, reageerde Heiden later. „Hart op de tong. Je kunt nooit lang boos op hem zijn.” Altijd was er controverse. Onlangs vatte Davis in alweer een kritische tweet samen hoe volgens hem de Amerikaanse tv-zender NBC over zijn olympische carrière dacht. „NBC creëerde een inferieure persoon in 2002, een onvaderlandslievend persoon in 2006, vierde in 2010 andere successen, grinnikte in 2014 [toen hij niet goed presteerde] en 2018 kan ze niet veel meer schelen.”

Davis is in gevecht met de buitenwereld sinds hij – tweeënhalf jaar oud – door zijn moeder Cheri, zijn steun en toeverlaat, in de buitenwijken van Chicago op rolschaatsen werd gezet. Op zijn zesde op schaatsen, een ‘blanke’ sport. „Ik ben onder aan de voedselketen begonnen en heb me opgewerkt naar de top”, vertelde hij in NRC. „Ik heb meer moeten doorstaan dan de meeste andere schaatsers.”

Sinds zijn eerste wereldtitel, in 2004 in Seoul op de 1.500 meter, is Davis altijd zijn eigen weg gegaan. Nu eens trainen in Canada, dan weer in Japan, Nederland of de laatste twee zomers bij de Zuid-Koreaanse shorttrackers. Hij geniet van Koen Verweij, die dit seizoen ook zijn eigen weg ging en met de Russen meetrainde. „Koen is ook captain on his own ship”, zegt hij. „Als je het gevoel hebt dat je niet binnen een team past, moet je niet gaan forceren. Dan kun je beter je eigen route kiezen. Hij heeft gedaan wat voor hem het beste was. Koen is waarschijnlijk mijn beste vriend tussen de schaatsers.”

Kjeld Nuis is favoriet voor Davis

Natuurlijk, dinsdag op de 1.500 meter ontbreekt Denis Joeskov, de Rus die dit seizoen alle races op de schaatsmijl won en Davis na tien jaar zijn wereldrecord afpakte. „Ik zeg er niks over, er is al rumoer genoeg”, houdt de Amerikaan af. Kjeld Nuis is voor hem de favoriet, dat zegt hij dan weer wel. „Hij is jong, heeft twee keer niet aan de Spelen meegedaan terwijl hij sterk genoeg was. Mensen hebben hun tijdperk. Ik had mijn tijdperk, helaas is de 1.500 meter me op de Spelen twee keer ontglipt. Nu is het zijn tijd.”

En de kansen van Shani Davis zelf? „Ik heb al lang geen goede 1.500 meter meer gereden. Niet dat ik die afstand uit mijn hoofd heb gezet, alles is mogelijk. Maar op de 1.000 meter heb ik betere kansen. Eigenlijk wil ik maar één ding: aan de start staan en dan just skating. Puur en gedachteloos over het ijs gaan. Dat is wat schaatsen voor mij nog zo geweldig maakt.”

    • Maarten Scholten