‘Jongeren in criminaliteit door tolerant drugsbeleid’

Amsterdam Kansarme jongeren die bij bendes gaan en moorden plegen. Het is de keerzijde van het tolerante drugsbeleid, waarschuwt de Amsterdamse ‘driehoek’.

Vorige maand viel er een dode bij een mogelijke liquidatiepoging in de Amsterdamse buurt Wittenburg. Politiechef Aalbersberg ziet het profiel van daders van deze liquidaties „zorgelijk” veranderen. Foto Joris van Gennip

Het drugsbeleid in Nederland is op een „dead end” beland. „Als we op deze manier doorgaan, krijgen we geen verandering in de kwade gevolgen van de drugseconomie.”

Dat zegt de chef van het Amsterdamse politiekorps Pieter-Jaap Aalbersberg. Het relatief tolerante beleid heeft aan de ene kant drugsgebruik veiliger gemaakt, zegt Aalbersberg: „Er vallen weinig doden en gewonden door slechte drugs, mensen krijgen goed spul voor weinig geld, het is betrekkelijk rustig in de stad. Daar zijn we trots op.” Aan de andere kant „daalt het geld van de drugshandel in de stad neer. Veel Amsterdamse jongeren nemen deel aan de kleine verdienmodellen van deze economie”. Hij doelt daarmee op zaken als de verkoop van nepdrugs aan toeristen op straat – en overvallen die daarmee vaak gepaard gaan.

De politiechef presenteerde maandag met de andere leden van de ‘driehoek’ – waarnemend burgemeester Jozias van Aartsen en hoofdofficier van justitie Theo Hofstee – de veiligheidscijfers van Amsterdam over 2017. Allen spraken zij hun zorgen uit over de drugscriminaliteit en de gevolgen ervan. Hofstee wees op de ondermijnende invloed van drugsgeld op de vastgoedmarkt, maar ook op de jeugd „die kennelijk geen moeite heeft toe te treden tot bendes”. Het probleem beperkt zich niet tot de hoofdstad: Hofstee en Aalbersberg vergeleken de Amsterdamse situatie met die van drugsbendes in Brabant.

De leden van de driehoek stonden stil bij een recente schietpartij in de Amsterdamse buurt Wittenburg. Daarbij werd vorige maand een volgens Aalbersberg „totaal onschuldige” jongen van 17 in een buurthuis doodgeschoten en raakten twee mensen gewond bij wat alle trekken van een liquidatiepoging vertoonde.

Een moord voor 2.000 euro

Het aantal als liquidaties aangemerkte moorden was in 2017 drie (op in totaal zeventien ‘geweldsdoden’). In 2016 was het aantal liquidaties 6 op 23 geweldsdoden. Politiechef Aalbersberg ziet het profiel van daders van deze liquidaties „zorgelijk” veranderen. „Vroeger werden professionele hitmen uit het buitenland ingevlogen die voor 50.000 à 60.000 euro een liquidatie uitvoerden. De laatste tijd zien we kansarme jongeren uit onze stad die bereid zijn voor 2.000 à 5.000 euro een moord te plegen.”

De aanpak van deze jonge criminelen, die vaak tot en met het moment van de moord niet in beeld zijn bij de autoriteiten, is geen zaak voor politie en justitie alleen, zegt hoofdofficier Hofstee. „Daar moet eerder een sociaal werker of de GGD op af.” Deze criminelen zijn kansarm, hebben een onderontwikkelde gewetensfunctie en vaak verstandelijke beperkingen, en ze komen volgens Hofstee uit bevolkingsgroepen die relatief moeilijk bereikbaar zijn voor maatschappelijke hulpverlening.

Waarnemend burgemeester Van Aartsen onderkent dat de ontwrichtende gevolgen van het drugsbeleid een politieke kwestie is. Hij heeft naar de wijk Wittenburg een gemachtigde gestuurd, die zich nu vooral bezighoudt met de nazorg van de schietpartij, maar die daarna zal kijken wat er kan worden verbeterd in het onderwijs of het buurtwerk. „Een school kan meer behoefte hebben aan een conciërge dan extra politiesurveillance”, aldus Van Aartsen.

Op de vraag of het tolerante drugsbeleid in Amsterdam aanscherping behoeft, zegt Van Aartsen, die in december aantrad als waarnemend burgemeester: „Ik heb niet de indruk dat dit hoog op de prioriteitenlijst van de gemeenteraad staat.”