Iemand aanvallen in z’n cel kost jaren extra

Wie: Etienne

Kwestie: zware mishandeling

Waar: rechtbank Lelystad

Was het een simpele ruzie over de vogeltjes die gedetineerden op hun cel mogen houden? Of ging het om een afstraffing, in opdracht van een tot levenslang veroordeelde bendeleider? Die vijfduizend euro uitloofde omdat S. zijn aanstaande ontsnappingspoging verraadde? Het antwoord komt vanmiddag niet. Als er al een opdrachtgever was, dan is die niet gevonden. Maar de daders wel.

In november 2016 waren er maar een paar minuten nodig, ’s ochtends vlak na het openen van de celdeuren, om S. zó te beschadigen dat hij naar het ziekenhuis moest. Daar werd een deel van z’n vernielde kunstgebit uit z’n keel verwijderd. Twee gedetineerden trokken hem zijn cel in. De een hield hem vast; de ander sloeg op hem in.

Het gebeurde precies op de dag dat S. de gevangenis zou verlaten. Eén van de twee is al tot een jaar gevangenisstraf veroordeeld. Vandaag komt de andere verdachte voor, Etienne, 39 jaar oud. Sinds 1994 bekend bij justitie, voor een reeks diefstallen, overvallen en geweldplegingen. In 2015 werd hij tot acht jaar cel veroordeeld wegens doodslag. Vandaag staan er behalve de straf voor de mishandeling op termijn dan ook de drie jaren voorwaardelijke invrijheidstelling van zijn huidige straf op het spel. Als een gedetineerde zich tijdens zijn straf ernstig misdraagt, kan de officier de rechtbank vragen voorwaardelijke vrijlating niet toe te staan. Voor Etienne voelt dat als drie jaar ‘extra’, waardoor hij pas in 2024 zou vrijkomen. Exclusief de straf die hij vandaag mogelijk zal krijgen. Hij besluit dan ook te gaan praten; bij de politie zweeg hij.

S. bewoonde de cel naast hem, vertelt hij. Dat S. vlak voor zijn ontslag in elkaar is geslagen, verbaast Etienne niet, zegt hij. Zijn buurman stond bekend als een snitch, iemand die liegt en bedondert, zich met iedereen op de afdeling bemoeide en vaak met de directeur sprak. S. is oplichter in de horeca-, tattoo- en paardenwereld en geniet enige bekendheid dankzij het tv-programma Opgelicht?!.

Maar Etienne zegt dat hij het ook goed met hem kon vinden. Beiden waren geïnteresseerd in kunst en tekenen, in het bijzonder in tatoeeren. En in vogels. S. hield op zijn cel negen vogels, terwijl het maximum per gedetineerde twee vogels is. Maar dat kwam, legt S. uit wanneer hij als getuige wordt gehoord, omdat hij in de inrichting mocht zorgen voor vogeltjes die het bij andere gedetineerden niet redden. Onder invloed van drugs werd er wel eens een vogeltje „in de frituur gegooid” of anderszins ernstig beschadigd. Of hij ze dan maar wilde oplappen. En zo verwierf buurman Etienne twee vogeltjes, met kooi. Op de dag van zijn vertrek stond hij „als een hond bij mijn deur te bedelen”, zegt S. Dat klopt met wat Etienne de rechter vertelt. Hij was die ochtend in de cel van S. om diens schildersezel, daglichtlamp en ventilator mee te kunnen nemen. Toen hij daarmee de cel verliet, kwam de dader binnen. Hij was dus niet gebleven en had zeker niet meegedaan aan de kloppartij. Dat herinnert S. zich totaal anders – hij weet nog precies wie hem te grazen namen. S. geeft als beroep medewerker „bij een reclamebureau” op. Hij praat over zijn twee aanvallers als types „uit de top-600” die helemaal niet op een ‘gewone’ afdeling thuishoorden. Met buurman Etienne had hij „zeker wel tien akkefietjes”, vaak over de vogeltjes. Dat hij regelmatig met de directeur van de gevangenis sprak, klopt – hij noemt haar voornaam alsof ze kennissen zijn.

De advocaat vindt dat de verklaringen bij de politie en de rechter-commissaris van S. vol inconsistenties zaten. Wie kletst, neemt risico’s, vindt de advocaat. De officier vindt de verklaring van Etienne, pas op de zitting, niet geloofwaardig. „Als het zo simpel was, verklaar dan eerder, meteen bij de politie.” Wat S. zei, was juist van begin af aan heel duidelijk en geloofwaardig. Iemand aanvallen in zijn cel is vergelijkbaar met een aanval in een woning, vindt de officier. Tegen Etienne wordt dezelfde straf geëist als de mededader al kreeg – een jaar cel, extra. De rechtbank veroordeelt hem later tot tien maanden cel: voorbedachte rade is niet bewezen.

    • Folkert Jensma