Opinie

    • Jutta Chorus

Ome Theo en het angstdebat

Het Balie-debat deed Jutta Chorus denken aan het lijsttrekkersdebat op 6 maart 2002, waar Pim Fortuyn zich in het centrum van het debat kon manoeuvreren. Nu was die plek voor Thierry Baudet.

Het wemelde van de trucjes vrijdag tijdens het fractieleidersdebat in Amsterdam. Ik hoorde opmerkingen over racisme die duidelijk van buiten waren geleerd. Ik hoorde Thierry Baudet al „demoniseren” roepen, nog voordat Alexander Pechtold zijn inleidende zin had afgemaakt. Pechtold riep wel vier keer jennerig „bel Ome Theo”. Jesse Klaver werkte een sketchje af en zei daarop tevreden: „Nu heeft u het toegegeven!” Baudet zat zijn partijgenoot al zeker een minuut tevoren te wenken dat die het podium op moest komen. Hij haalde een briefje met citaten uit zijn binnenzak. Alles zag er even ingestudeerd en verzonnen uit.

Ik heb een hekel aan gratuite kritiek over hypocriete politici, maar deze zeven landelijke leiders deden wel heel erg hun best om aan het cliché te voldoen. Inhoudelijk kwam de discussie over integratie – daar had het over moeten gaan – geen stap verder.

Het Balie-debat deed me denken aan het lijsttrekkersdebat na de gemeenteraadsverkiezingen op 6 maart 2002. Pim Fortuyn die na een revolutionaire overwinning van Leefbaar Rotterdam triomfantelijk binnen kwam. Geelrode das om de nek, de wenkbrauwen plagerig opgetrokken. PvdA-leider Melkert die hem niet feliciteerde met zijn overwinning.

Zondag bekijk ik die scène nog eens met Roel in ’t Veld, bestuurskundige, oude vriend van Fortuyn. In ’t Veld diende hem tijdens zijn politieke opmars van advies. „Je vliegt als een vlinder naar het licht”, waarschuwde hij Fortuyn. „Dan loop je de kans levend te verbranden.”

Fortuyn kon zich bij dat bewuste debat in het centrum manoeuvreren doordat de anderen niets met elkaar te bespreken hadden, zegt In ’t Veld. Fortuyn nam met permissie de vloer. Zo was het met alle debatten gegaan waaraan de LPF-leider had deelgenomen. Met Baudet ziet hij dezelfde dynamiek. Verschil is wel, zegt hij, dat Fortuyn „inhoudelijk gedreven was, goed kon analyseren”. Fortuyn had originele ideeën over staatsinrichting: een land zonder ambtenaren, onderwijs en zorg in miniformaat. Hij koos in het debat altijd de lichte aanval.

Lees hier verslag van het debat in de Balie: Thierry Baudet middelpunt van tumultueus lijsttrekkersdebat

„Baudet is defensief”, zegt In ’t Veld. „Marketing leent zich ook niet voor aanvallen. Dat kost hem te veel moeite.” Dit is geen Fortuyn, zegt hij. Waarom leren de andere politieke leiders hun lesjes dan van buiten? Omdat een volgende Fortuyn in de talentenjacht van de politieke arena zomaar kan opstaan. „Angstdebat”, noemden twee beschouwers het zondag bij Buitenhof. Iedereen in de verdediging.

Het lijkt ditmaal of niet de uitdager de vlinder is die in het licht te pletter vliegt, het zijn de anderen. „Zij laten zich vangen in zijn schijnwerper”, zegt Roel in ’t Veld. „Het is me een raadsel waarom.”

Jutta Chorus (j.chorus@nrc.nl) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Tom-Jan Meeus.
    • Jutta Chorus