Een lik verf om de file te bestrijden is net niet genoeg

Verkeersdrukte Een man die elke dag in de file reed, bedacht een plan om de files op te lossen. Rijkswaterstaat maakt graag gebruik van zijn ideeën.

File op de A4. Foto Koen van Weel / ANP

Hij maakt software voor de industrie en staat dagelijks in de file. Sjoerd van der Hoorn wond zich er zo over op, dat hij een plan bedacht om de snelweg slimmer in te delen. Het trok de aandacht van Rijkswaterstaat. Die gaat zijn ideeën deels concreet uitvoeren, en zegt er in komende projecten rekening mee te houden.

Van der Hoorn rijdt sinds ruim vijf jaar dagelijks over de snelweg A4, tussen zijn woonplaats Leimuiden en Rijswijk, waar hij werkt. „Op rustige tijden doe ik er 25 minuten over. Tijdens de spits duurt het meer dan een uur.” Hij passeert enkele roemruchte knelpunten, ter hoogte van Leiden en Zoeterwoude, die al jaren hoog scoren in de ranglijst van files.

Tussen 2010 en 2017 nam de zogenoemde filedruk op dit stuk snelweg toe met 225 procent. Merkwaardig genoeg hield de vertraging niet op nadat de snelweg was verbreed en opnieuw ingericht. Van der Hoorn: „Tijdens de werkzaamheden waren er twee rijbanen, was de maximumsnelheid tachtig kilometer per uur en waren er opritten gesloten. Het reed prima door. Na de werkzaamheden waren er drie rijstroken, maar liep het vast waar de weg versmalt tot twee rijstroken.” Hoofdschuddend zag hij dat vorig jaar nog Rijkswaterstaat de files wilde verminderen door een linkerrijbaan met vierhonderd meter te verlengen. Van der Hoorn: „Dat helpt niet. Het is als met een tuinslang; of je er op het einde of halverwege met een voet op gaat staan, in beide gevallen komt er geen water meer uit.”

Van der Hoorn bedacht dat de files onder meer ontstaan door automobilisten die van rijstrook wisselen, omdat de weg versmalt of omdat ze een afslag willen nemen, en door automobilisten die de snelweg via een oprit oprijden. „Als je met zestig kilometer per uur de snelweg oprijdt, moet een ander in de remmen knijpen.” Oplossing: voeg een aantal opritten samen. En: maak doorgaande rijbanen. Er zijn minder files op wegen waar het doorgaand verkeer is gescheiden van het afslaand verkeer. „Kijk maar naar Eindhoven. Daar zijn veel minder vaak files.” Of Den Bosch, waar eveneens doorgaand en afslaand verkeer zijn gescheiden.

Een goedkoop plan, zonder extra asfalt, waarvoor Van der Hoorn aanvankelijk alleen maar een heleboel verf dacht nodig te hebben. Hij startte een crowdfundingactie voor wegenverf, tien euro per kilo, om de indeling van de rijstroken te wijzigen. Zodat „er tussen Rijsenhout en Rijswijk de facto geen wegversmallingen meer plaats vinden op de hoofdrijbanen”, schreef hij in zijn plan. „Ook zullen de opritten aangepast en samengevoegd worden zodat er minder vaak ingevoegd hoeft te worden op de drie linkerrijbanen.”

Vangrails of bermen

Er kwam nauwelijks respons op de actie; hij haalde slechts 260 van de benodigde zestigduizend euro op. Niettemin heeft Van der Hoorn z’n plan mogen toelichten. Rijkswaterstaat „onderschrijft het basisidee”: minder wegversmallingen en minder opritten, en wil het op enkele trajecten toepassen, zoals bij een knooppunt tussen de A4 en de nieuwe Rijnlandroute, een autoweg langs Leiden die de A4 verbindt met de kust. Ook bij de knelpunten ter hoogte van Leiden en Zoeterwoude zal met de wensen van Van der Hoorn rekening worden gehouden. Helaas zal dat nog wel even duren, want eerst krijgt een groot deel van de A4 tussen Hoofddorp en Den Haag nog een vierde rijstrook. Ook blijkt verf niet voldoende te zijn om de rijstroken opnieuw in te richten. „Een doorgetrokken streep trekken is niet voldoende, zeiden ze, omdat automobilisten daar soms toch overheen rijden en gevaarlijke situaties kunnen ontstaan. Er moeten vangrails of bermen tussen de rijbanen komen, en dus extra asfalt.”

Inderdaad, zegt Alwin Nijhuis, omgevingsmanager van de A4 van Rijkswaterstaat, er komt bij de plannen méér kijken dan alleen verf. „Dat burgers zulke ideeën indienen, is lovenswaardig. We hebben zijn tekeningen goed bekeken, net zoals van andere burgers die ook wel eens plannen indienen. We kunnen niet meteen al zijn voorstellen ineens uitvoeren. Onder meer omdat dit leidt tot meer verkeer op de parallelwegen en toevoerwegen. Wij maken een bredere afweging.” Vandaar de plannen voor meer rijstroken en doorgaande rijstroken over veel langere stukken van de snelweg A4.

Van der Hoorn is „enigszins tevreden”; blij dat er naar hem wordt geluisterd, niet blij dat uitgerekend op zijn dagelijkse filereis voorlopig weinig verandert. „De werkzaamheden zijn pas in 2028 allemaal klaar. Ik moet nog tien jaar in de file staan.”