Een telefoontje voor olympisch goud

Schaatsen Carlijn Achtereekte (28) was op de eerste dag van het schaatstoernooi de grote sensatie. Wie is deze schaatsster uit de ploeg van Jac Orie?

Koning Willem-Alexander feliciteert Carlijn Achtereekte in de Gangneung Oval na de 3000 meter. Achtereekte won het goud. Foto Vincent Jannink/ANP

Hoe het allemaal begon met een vergeefs telefoontje naar Jac Orie in maart, of eigenlijk drie. „Jac was moeilijk te bereiken”, herinnert Carlijn Achtereekte zich lachend, kort na haar sensationele gouden medaille op de olympische drie kilometer. Gelukkig belde de Haagse succescoach haar terug. „Ik had me voorgenomen: als het ‘nee’ is, is het nee. Want iedereen wil natuurlijk wel bij Jac en Lotto-Jumbo rijden. Maar ik had wel precies bedacht waarom ik bij hem wilde rijden. Hij zag dat gelijk wel zitten.”

Nog geen jaar na het bewuste telefoongesprek zit Achtereekte (28) naast haar vader op de tribune van de sfeervolle Gangneung Oval. Als underdog heeft ze de race van haar leven gereden, veruit de snelste tot dan toe. Ze kijkt toe hoe titelverdediger Ireen Wüst heel hard van start gaat, maar dan tijd begint te verliezen en uiteindelijk net 0,08 seconde tekort komt. „Mijn vader werd helemaal gek. Ik zei: ‘pap, rustig.’ Hij dacht dat ik al goud had. ‘Ik zei: ‘er komen nog drie ritten, ik kan ook nog zesde worden’. Ik moest mijn vader meer kalmeren dan mezelf.” Antoinette de Jong strandt op plaats drie, Miho Tagaki en Martina Sablikova halen het niet. En dan is er goud.

Schaatsen 3.000m vrouwen
. Carlijn Achtereekte 3:59.21
. Ireen Wüst + 0.08
. Antoinette de Jong + 0.81
4. Martina Sáblíková + 1.33
5. Miho Takagi + 2.41
6. Ivanie Blondin + 4.93
7. Ayano Sato + 5.14
8. Claudia Pechstein + 5.28

In de schaduw van de toppers

„Ik wist dat het tot de mogelijkheden behoorde”, zegt Achtereekte na afloop. Bijna net zo verrassend als haar gouden race zelf. Want wie had vooraf gedacht dat Achtereekte bij een Nederlandse ‘clean sweep’ op de openingsafstand van de vrouwen als eerste zou eindigen? Al jaren rijdt ze meestal in de schaduw van de gekende toppers, voor ploegen als Op is Op Voordeelshop, het Clafis van Jillert Anema of vorig jaar nog het sponsorloze Team Victorie. Bij momenten kon de stayer uit het Overijsselse Lettele gruwelijk uit haar slof schieten, zoals met zilver op de WK afstanden in 2015. Maar olympisch goud?

Toch belde Orie haar terug, en was hij snel overtuigd van de mogelijkheden om Achtereekte naar Lotto-Jumbo te halen. „Ik zat meteen een rekensommetje te maken.” Samen met de ook al nieuwe Yvonne Nauta beschikte hij ineens over een kansrijk stayersduo. „Ik had wel een bepaald idee.”

Tot Nauta in de zomer op gruwelijke wijze haar been breekt tijdens het maken van schaatssprongen op de training. „Verschrikkelijk wat er met haar is gebeurd”, zegt Orie met iets breekbaars in zijn stem. „En dan dit”, doelt hij op het succes van Achtereekte. Ja, hij is er emotioneel van. „Dit is geweldig. Ze geven hun hele leven er voor op.”

Waarom Achtereekte per se naar de ploeg van Orie wilde? „Ik voelde dat ik iets nieuws nodig had als ik dat laatste stapje wilde maken. Niet dat ik kwakkelde, maar ik had moeite om fit en stabiel te blijven. Jac monitort alles heel goed. Dat geeft rust en vertrouwen. Want ik weet al langer dat ik heel goed kan schaatsen en dat ik echt kan meedoen. Dus zijn we het avontuur aangegaan en dat is nu mooi uitgepakt.”

Tussen alfamannetjes

Van kleinere teams ineens in een team dat vorig jaar bij de mannen alle wereldtitels won, met Sven Kramer, Kjeld Nuis en Jan Smeekens. „Carlijn is echt hartstikke sociaal”, typeert Orie. „Ze is heel makkelijk. ‘Het zal wel’, zie je haar dan denken. En tussen alfamannetjes als Kramer of Nuis? „Ze laat die jongens lekker lullen, maar als ze te ver gaan, pakt ze ze wel aan. En ze traint altijd heel hard. Als je dat niet doet, krijg je in een team problemen met de mannen. Soms trainde ze zelfs te hard. In het begin haalde ze het einde van de week niet eens. Een ander trainingsprogramma, dat is een grote stap.”

In Inzell reed Achtereekte in oktober nog een zwakke tijd van 4.14 op de drie kilometer. Maar vanaf de seizoenstart ging het beter. „Stabiele ritten, niet speciaal. Het OKT goed, EK prima, allemaal oké-ritten. Maar ik hoopte dat Jac me hier in topvorm zou brengen. Dat is gelukt.”

Medaillespiegel
10 februari 2018
Olympische Winterspelen Pyeongchang 2018
     
1. Duitsland 2 0 0 2
2. Nederland 1 2 1 4
3. Zuid-Korea 1 0 0 1
3. Zweden 1 0 0 1
5. Noorwegen 0 3 1 4
6. Finland 0 0 1 1
6. Olympic Athletes from Russia 0 0 1 1
6. Tsjechië 0 0 1 1

Vrij schaatsen

In Gangneung blijft ze in de aanloop naar de drie kilometer in de luwte. Interviews hoeft ze nauwelijks te geven. „Alleen voor mijn eigen ploeg en RTV Oost. Ik werd met rust gelaten. Vanuit de luwte komen, dat is wel mijn kracht. Dan kun je lekker vrij schaatsen.”

Orie refereert nog maar eens aan hun telefoongesprek van maart vorig jaar. „Ze wilde bij mij in de ploeg rijden om op tijd in vorm te zijn. En precies op dit moment is ze in vorm.” Al bij de eerste kans opnieuw succes voor Orie, die in 2002 goud won met Gerard van Velde, vier jaar later met Marianne Timmer en vervolgens met Mark Tuitert (2006) en Stefan Groothuis (2010). Dankzij zijn trainingsplan? „Achteraf is dat makkelijk zeggen. Ze doen het altijd zelf, hè. Van de week ging ze steeds lekkerder rijden. Je hoopt dat ze een medaille kan pakken als het echt goed gaat. Misschien een derde plek. Maar dit? Dit is zo geweldig.”

Volg ook ons liveblog over de Winterspelen van 2018.
    • Maarten Scholten