Column

Trek de gemeentepolitiek uit de sfeer van onbenulligheid

Zap Donderdag probeerde het programma Hollandse Zaken de lokale verkiezingen uit de sfeer van onbenulligheid te trekken. De uitzending draaide uit op een onuitgesproken, maar krachtig pleidooi voor de benoemde burgemeester.

Burgemeester Bruls (Nijmegen), Oudshoorn (Uithoorn) en oud-burgemeester Schneiders (Haarlem) in Hollandse Zaken.

Sommige ideeën zijn één keer briljant, de tweede keer aardig en de derde keer ongemakkelijk. Zie de wekelijkse compilatie van campagnefilmpjes die Jinek vertoont in de aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen. Ze zijn lollig hoor, zoals ze worden uitgezocht en aaneengepraat door cabaretier Martijn Koning. Maar ik ben bang dat straks niemand meer durft te gaan stemmen uit vrees dat alle gemeentepolitiek aan elkaar hangt van de amateuristische onhandigheden die de filmpjes overheersen.

Deze week zagen we onder meer een kandidaat van AlmereAnders18 ageren tegen de hondenbelasting die in haar gemeente tot een melkkoe is verworden en een CDA’er uit Asten die in zijn trainingspak door de straten rent om te laten zien dat zijn gemeente weer fit moet worden. Een ‘supervet’ filmpje. Net als de kandidaat zelf, aldus Koning. Hij stelt dat het „nooit echt uitlachen” is wat hij doet.

Er is inmiddels een tegengif. Donderdag begon een drieluik van het discussieprogramma Hollandse Zaken (MAX) dat probeert de lokale verkiezingen uit de sfeer van onbenulligheid te trekken. Voor de eerste aflevering waren vier burgemeesters en een ex-burgemeester uitgenodigd.

Aanvankelijk was ik afgeleid door de stropdas van de Nijmeegse burgemeester Bruls, die tot zijn knieën leek te reiken, maar dat was snel voorbij. De burgemeesters vuurden een indrukwekkende hoeveelheid verstandige zaken op de altijd wat overgeagiteerde presentator Cees Grimbergen af.

Het eerste onderwerp was de toenemende zichtbaarheid van de burgemeester als crimefighter, waarbij de burgemeester van Zundert de vraag moest beantwoorden of deze geen last van knikkende knieën had gehad bij het uit de gemeente wegsturen van motorclub No Surrender. (U raadt het, de burgemeester van Zundert is een vrouw).

Inmiddels is duidelijk dat misdaadbestrijding niet alleen door politie en justitie gedaan kan worden, wat de zichtbaarheid van de burgemeester vergroot. Bovendien beïnvloedt het een gemeente als, zoals in Amersfoort, een groot aantal gezinnen financieel afhankelijk is van illegale activiteiten.

Gemeentepolitici zouden veel meer moeten laten zien waar ze echt mee bezig zijn, dan zouden er ook makkelijker nieuwe kandidaten te vinden zijn. De overbelaste gemeenteraadsleden werden door Dagmar Oudshoorn (Uithoorn) in bescherming genomen tegen de soms zeer kritische burgers. „Participeren is iets anders dan je zin krijgen. De harde kritiek doet geen recht aan de inspanningen van veel raadsleden, die proberen de wereld wat beter te maken.”

De druk van buiten maakt dat raadsleden zich steeds meer concentreren op hun controletaak, zei Schneiders (oud-burgemeester van Haarlem) en niet meer toekomen aan een visie op de toekomst van hun gemeente.

Er volgde nog een reeks uitgesproken verstandige analyses, van personen die voltijds aan het besturen zijn en die zin na zin hameren op het algemeen belang. Ik dacht: zouden deze mensen zich ook zo opstellen als ze stemmen moesten winnen? Zo draaide Hollandse Zaken uit op een onuitgesproken, maar krachtig pleidooi voor de benoemde burgemeester.

Aan het slot gaf Bruls uit Nijmegen een compact advies voor 21 maart: „Alles wat je om je heen ziet gaat de gemeente aan. Het is knap stom om daar niet aan mee te doen.” Voor mijn geestesoog zag ik Bruls dat statement in een filmpje herhalen, met die veel te lange stropdas op het Keizer Karelplein in zijn stad – maar dat beeld kon ik gelukkig snel weer wegduwen.