Column

Is Kim gekker dan Nixon? En hoe impulsief is Trump?

Het risico van een nucleaire wapenwedloop is weer terug, las Michel Kerres in Trumps nucleaire strategie. Meer wapens voor meer veiligheid.

President Trump en Noord-Korea's leider Kim Jong-un op tv in Zuid-Korea Foto Ahn Youn-joon/AP

Of er aan president Richard Nixon nu een draadje los zat of niet, hij kon overtuigend als gek overkomen. In 1972 zocht hij met zijn adviseur Henry Kissinger een oplossing voor de oorlog in Vietnam.

Nixon: „Ik denk dat we de dijken moeten doorsteken. Zullen er dan mensen verdrinken?”

Kissinger: „Ongeveer 200.000.”

Nixon: „Nee, nee, nee…Ik gebruik liever de kernbom. Heb je dat, Henry?”

Kissinger: „Dat zou, denk ik, net iets te veel zijn.”

Nixon: „De kernbom, heb je daar een probleem mee? Ik wil alleen dat je eens groot denkt, Henry, for Christsakes.”

Nixon wist dat hij goed de boeman kon spelen. Vier jaar voordat hij Kissinger op de kast probeerde te jagen, ontwierp hij al zijn eigen diplomatieke theorie, de Madman-Theorie. Het gebruik van kernwapens is zo weerzinwekkend, dat alleen een gek er geloofwaardig mee kan dreigen. Nixon stelde voor de Noord-Vietnamezen via via te laten weten dat hij een énorme hekel had aan communisten, woedend was, zijn staf hem nauwelijks in bedwang kon houden én dat hij de vinger op de atoomknop had.

De dreiging met kernwapens is weer helemaal terug –en de bijbehorende gekte ook. Wie er nog niet van overtuigd was dat de wereld er in de afgelopen jaren op is achteruitgegaan, moet er nog even Trumps nieuwe nucleaire strategie bij pakken.

In de Nuclear Posture Review nemen de generaals van Trump afscheid van het tijdperk van ontwapening. Rusland, China, Noord-Korea, Iran: we kunnen niet anders. De VS gaan dan ook door met de modernisering van het kernwapenarsenaal die al onder Obama was begonnen, willen graag nog wat kleinere kernwapens aan het assortiment toevoegen en verruimen de theoretische mogelijkheden voor het gebruik van kernwapens – bijvoorbeeld als antwoord op een cyberaanval. In 2018 is Realpolitik hard op weg het laatste restje optimisme uit te wissen.

De dreiging met kernwapens is weer helemaal terug –en de bijbehorende gekte ook.

Modernisering en nieuwe wapens zijn een reactie op Russische assertiviteit en een vermeende nieuwe Russische strategie. Mocht president Poetin inderdaad met de gedachte spelen een klein kernwapen in te zetten in een Europees conflict (denk: Baltische staten) dan moeten de VS een klein wapen hebben om hem daarvan te weerhouden. Dreigen met een groot wapen is dan niet geloofwaardig. Het is deze logica die tijdens de Koude Oorlog leidde tot tienduizenden kernkoppen aan beide kanten.

De generaals maken nog eens zichtbaar wat we maar al te graag wilden vergeten: de wereld wordt gegijzeld door kernwapens en de angst voor het gebruik ervan. In de Koude Oorlog ontstond voor die perverse theorie een perfect acroniem: mutually assured destruction, MAD. Na een nucleaire aanval heeft de tegenpartij genoeg nucleaire wapens om de aanvaller te vernietigen.

Lees meer over de nucleaire strategie van de regering-Trump: Grotere dreiging, nieuwe wapens

MAD is gek, maar afschrikking heeft wél gewerkt. Helaas is wereldvrede door afschrikking niet bepaald een ontspannen vrede. Al was het maar omdat je nooit zeker weet of de man aan de knop een MAD-man is of een Madman. Is Kim gekker dan Nixon? En hoe impulsief is Trump?

Dat de VS investeren in een moderne defensie is onvermijdelijk. Alleen een moderne defensie is geloofwaardig. Maar meer kleinere wapens en een verruimde definitie voor het gebruik ervan verhoogt ook de risico’s, juist in een wereld waarin grootmachten weer vijandig tegenover elkaar staan. Trumps generaals beantwoorden dreiging met dreiging. Maar op den duur kom je er alleen maar uit als je antagonisme bestrijdt. Bewapening, ook dat is een les uit de Koude Oorlog, móet gepaard gaan met overleg. Als we geen dialoog afdwingen, zit aan ons allemaal een steekje los.

Redacteur geopolitiek Michel Kerres en Oost-Europa-deskundige Hubert Smeets schrijven hier afwisselend over de kantelende wereldorde.