Holleeder zegt dat hij snakte naar een burgermansbestaan

Proces

In de eerste week van zijn proces speelde iedereen met het imago van Willem Holleeder. De Neus zelf hield het niet droog.

Over één ding waren het Openbaar Ministerie en de verdediging het eens in de eerste week van de strafzaak tegen Willem Holleeder: het imago van de Neus moet worden bijgesteld. Ontmythologiseren, noemde officier van justitie Sabine Tammes het. Holleeder is geen charmante man of een knuffelcrimineel, hij is een doodgewone ontvoerder en afperser. En, zo stelt justitie, een moordenaar. Holleeder wordt verdacht van zes moorden, gepleegd tussen 2003 en 2006.

De advocaten van Willem Holleeder willen ook af van een mythe, maar dan van een andere. Volgens Sander Janssen en Robert Malewicz is het beeld van Holleeder als de spil in de Amsterdamse onderwereld een karikatuur die geen recht doet aan de werkelijkheid. Ook is hij geen psychopaat die zijn zussen heeft geterroriseerd. Ja, Willem Holleeder kende veel mensen in de onderwereld. En ja, Holleeder is veroordeeld voor ontvoering en afpersing. Maar dat wil niet zeggen dat hij opdracht heeft gegeven tot liquidaties, aldus zijn advocaten.

De Neus beschreef zichzelf in de eerste week van zijn proces als een altruïst. Ja, hij heeft fouten gemaakt en daarover gelogen. Maar dat deed hij in het belang van zijn familie. Vrijdagmiddag viel Holleeder uit zijn onderwereldrol. Toen hij vertelde dat hij ondanks alles van zijn zus Sonja houdt, viel hij stil en stokte zijn stem van emotie.

Rosse buurten

Het verhaal dat Holleeder in de rechtszaal vertelde begon bij het nooit gevonden losgeld van de Heinekenontvoering. Dat geld is nooit verbrand, zoals Willem altijd zei. Dat geld, zo’n 8 miljoen gulden, is geïnvesteerd. In cocaïnetransporten en in vastgoed op de rosse buurten van Amsterdam en Alkmaar. Holleeder vertelde dat hij daarmee een legaal bestaan wilde opbouwen nadat hij zijn straf voor de ontvoering had uitgezeten.

In de lezing van Holleeder was hij goed op weg, tot zijn vriend en zwager Cor van Hout ruzie kreeg met Sam Klepper en John Mieremet, criminelen die in het midden van de jaren negentig tot de top van de Amsterdamse onderwereld behoorden. Dit duo wilde Van Hout vermoorden, hoorde Holleeder van de mysterieuze Allesweter. Dankzij dit orakel kon Holleeder Van Hout beschermen. Maar dan moest hij Klepper en Mieremet wel betalen.

De Neus betaalde tegen de zin van Van Hout. Het betekende het einde van hun vriendschap en leidde ertoe dat het vermogen dat ze samen hadden opgebouwd moest worden verdeeld. Daarmee sneefde ook een eerste poging om een bestaan in de bovenwereld op te bouwen. Holleeder deed daarna een tweede poging om in de bovenwereld terecht te komen. Hij ging samenwerken met vastgoedbaron Wim Endstra, die hem introduceerde bij zijn zakenrelaties. Ook had Holleeder een niet onaanzienlijk vermogen van 8 miljoen gulden bij Endstra geïnvesteerd.

Ook die route liep spaak toen Mieremet ruzie kreeg met Endstra en zijn geld terug wilde. Endstra kwam in opspraak toen Mieremet hem in 2002 de bank van de onderwereld noemde. Mieremet kreeg zijn geld, maar Holleeder niet. Weg kans op een normaal bestaan, en weer was het dus Mieremet die hem in de weg zat. Hij was de echte afperser van Endstra geweest, aldus Holleeder. Maar de Neus is ervoor veroordeeld.

‘Ik blijf een boef’

De logische vraag van de rechter: waarom heeft Holleeder dit hele verhaal niet verteld toen hij werd vervolgd voor de afpersing van Endstra? Hij kón dat toen niet doen, zei Holleeder, omdat zijn zus Sonja in dezelfde tijd werd vervolgd voor het witwassen van de criminele erfenis van Cor van Hout. Als Willem zou vertellen dat hij het Heinekengeld had geïnvesteerd bij Endstra, zou dat ook gevolgen hebben gehad voor Sonja. „Dan was zij alles kwijt geweest.”

Hij is een boef, maar van welk soort?

Hij oogstte ongeloof. Net als de stelling van de Neus dat hij niet „is geïnteresseerd in geld”. „Dat is nogal wat uit de mond van iemand die miljoenen heeft verdiend met een ontvoering”, aldus de oudste rechter. „Ik blijf wel een boef”, pareerde Holleeder. Met die grap kwam hij tot de kern. Hij is een boef. Maar is hij er een van het altruïstische soort, zoals hij zelf zegt? Of van het moorddadige soort, zoals justitie stelt? Dat zal bepalen of de ontmythologisering van Holleeder eindigt met vrijspraak of met levenslang.