Een vredelievend schouwspel in Pyeongchang

Openingsceremonie De Olympische Winterspelen in het koude Pyeongchang werden geopend met veel vlagvertoon – en een historische handdruk op de eretribune.

Binnenkomst van de Nederlandse olympische ploeg bij de opening van de Spelen in het stadion in Pyeongchang. Javier Soriano/AFP

De vertrouwde show en de traditionele binnenkomst van landen tijdens de openingsceremonie van de Winterspelen in Pyeongchang verbleekten bij de historische betekenis van een handdruk op de eretribune. Moon Jae-in schudde hartelijk de hand van Kim Yo-jong, die het gebaar beantwoordde met een brede glimlach. Een memorabel moment als de president van Zuid-Korea voor het eerst in 70 jaar een lid van de Noord-Koreaanse Kim-dynastie begroet.

De komst naar Zuid-Korea van Kim Yo-jong, de jongere zus van de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un, vicevoorzitter van het propaganda-ministerie en roulerend lid van het politbureau, is van een grote symbolische betekenis voor de verhouding tussen beide Korea’s. Of het ook een eerste stap is op weg naar vredesbesprekingen tussen de twee landen die formeel nog steeds in oorlog zijn, betwijfelen Korea-watchers. Kims opvallende aanwezigheid bij de opening van de Winterspelen en de aansluitende lunch met Moon op zaterdag lijken vooralsnog op snuffel-ontmoetingen.

Politieke lading

De bewegingen op de eretribune in het prefab-stadion in Pyeongchang hadden ook door de aanwezigheid van de Amerikaanse vicepresident Mike Pence en diepe politieke lading. Hij zat een paar meter verwijderd van Kim Yo-jong, maar gunde haar geen blik waardig, wat de gespannen relatie tussen de Verenigde Staten en Noord-Korea treffend weergaf.

De binnenkomst van de gecombineerde Koreaanse ploeg leidde tot enthousiasme bij zowel Moon Jae-in als Kim Yo-jong, die tijdens het opmarcheren hartelijk de hand werd gedrukt door de echtgenote van Moon. Zo voerden Moon en Kim voor de buitenwereld een vredelievend schouwspel op.

Overigens werd de Koreaanse ploeg, waarvan alle leden zwaaiden met het neutraal witte vlaggetje waarop in blauw het Koreaanse schiereiland zonder frontlijn staat afgebeeld, met gejuich ontvangen door de Zuid-Koreaanse toeschouwers.

Russische vlag

Het politieke accent van de openingsceremonie bleef niet beperkt tot de uitwisseling van Koreaanse beleefdheden en Amerikaanse stoïcisme. De entree van het Russische team, als straf voor de dopingzonden omgedoopt in Olympic Athletes from Russia (OAR), had een licht demonstratief karakter. Niet door uitingen van ploegleden, want die hebben zich contractueel tot strikte neutraliteit verplicht, maar wel door Russen op de tribune, van wie een aantal zich demonstratief in de Russische vlag had gewikkeld. Zij juichten ‘hun’ ploeg hartstochtelijk toe.

De opmars van de Nederlandse ploeg, die zwaaiend werd begroet door premier Mark Rutte, bracht geen politieke complicaties met zich mee. Het team, zonder de schaats-sterren Sven Kramer en Ireen Wüst – die komen het weekeinde in actie – kwam onder aanvoering van de enthousiast zwaaiende vlagdrager Jan Smeekens als vijfde binnen, omdat de organisatie de volgorde door het Koreaanse alfabet had bepaald.

IOC-voorzitter Thomas Bach

Opvallend was de toespraak van voorzitter Thomas Bach van het Internationaal Olympisch Comité door wat hij achterwege liet. Hij benoemde met geen woord de problemen met de Russen, die tot de dag van de opening procedeerden tegen hun gedwongen afwezigheid. Wel een speciaal welkom van Bach voor de gecombineerde Koreaanse ploeg, niet voor team OAR.

Maar de 23ste Olympische Winterspelen begonnen daadwerkelijk nadat president Moon ze voor geopend had verklaard, sporters de olympische eed hadden afgelegd en de olympisch kampioen kunstrijden van 2010 en grote Zuid-Koreaans sportheld, Kim Yuna, de vlam had ontstoken, nadat ze de fakkel had ontvangen van een Noord- en Zuid-Koreaanse ijshockeyster.

    • Henk Stouwdam