Recensie

Dansveteranen en makers op leeftijd ontroeren op Holland Dance

Het Holland Dance Festival sloot af met sterke voorstellingen. Een nieuwe generatie dansers toonde de kracht van de choreografieën van Martha Graham, oude dansers ontroeren in werk van Mats Ek.

Anne Souder in Martha Grahams ‘Maple Leaf Rag’ Foto Hibbard Nash

Ruim elf jaar geleden trad de Martha Graham Dance Company (MGDC) voor het laatst in Nederland op. Het Holland Dance Festival presenteert de MGDC dan ook met recht als het kroonjuweel van deze editie.

Het eerste dat opvalt is dat de groep er aanzienlijk beter uitziet dan in 2006, toen de MGDC net was opgekrabbeld na een verlammende strijd om de rechten van Grahams choreografieën. De nieuwe generatie dansers brengt met volle, diep-serieuze overtuiging haar vroege anti-oorlogschoreografie Chronicle (1936), dat een staalkaart biedt van het revolutionaire dansidioom, vol gehoekte ledematen, gekromde lichaamshoudingen en heftige dramatiek. Alles met kracht, geaard en onder spanning – alles behalve etherisch en gewichtloos, zoals het klassieke ballet. Vooral getuigt Chronicle van de drift en de durf waarmee Graham de gangbare esthetiek uit haar jonge jaren op de schop nam.

Soepele slang

De solo Ekstasis (1933), gereconstrueerd door Virginie Mécène en prachtig gedanst door PeiJu Chien-Pott, toont Graham als bewegingsonderzoekster. De danseres, gehuld in een strakke, rechte jurk, slingert haar lichaam als een soepele slang, waarbij heupen en bekken steeds in een andere stand onder de schouders staan.

Het is even helder en simpel als fascinerend en knap, en lijkt een vervolg op het befaamde Lamentation uit 1930, de solo waarin Graham, gehuld in een paarse, elastische koker van stof, expressie en abstractie met elkaar verbond. De drie oninteressante variaties op Lamentation die choreografen Doug Varone, Aszure Barton en Larry Keigwin maakten, verzwakken het programma onnodig (waarom niet het origineel?). Waarschijnlijk zouden velen ook liever een volvet Graham-drama zien dan het ‘lollige’ Maple Leaf Rag (1990) – dansante humor was niet Grahams sterkste punt.

Gelukkig branden Chronicle en Ekstasis lang na op het netvlies.

Verbazingwekkend energiek

Zeer memorabel zijn ook twee recente duetten van Mats Ek (72), Axe en Memory. In een gemengd programma zijn het, ingeklemd tussen Jirí Kyliáns film Scalamare en Emanuel Gats nog altijd verbluffende ‘salsa-Sacre’ uit 2004), twee zacht glanzende pareltjes. Ana Laguna (62), Eks vrouw, danst met haar oude danspartner Yvan Auzely verbazingwekkend energiek en voluit in dit kleine drama, waarin een onverstoorbaar houthakkende man (typisch Ek) langzaam van zijn ‘agressieve’ bezigheid wordt afgeleid door de vrouw – die met de bijl wegloopt. In Memory herbeleeft de man (Ek) zijn – verbroken – relatie vol speelse, liefdevolle, gepassioneerde fragmenten. Het aardse, soms schijnbaar onbeholpen karakter van zijn bewegingstaal, is onweerstaanbaar als het gedanst wordt door deze gelauwerde veteranen.

Pleidooi voor seniorendans

About Miss Julie van Stephen Shropshire toont, vrij naar August Strindberg, een driehoeksverhouding. Het is een ingehouden choreografie, waarin ‘Julie’ (Jessica Lyall) meermalen moeizaam balanceert op een houten balk, symbool voor de kwetsbare maatschappelijke positie waarin zij als vrouw verkeert – misstappen worden afgestraft. Shropshire weet, zonder letterlijk te worden, het verhaal van haar val voelbaar te maken in een ingehouden, sterke choreografie.

Dit weekend loopt het Holland Dance Festival ten einde, met als hoogtepunten de technisch geïnspireerde voorstellingen van Huang Yi en Compagnie Käfig én de oude garde. Want zowel de dansveteranen op het toneel als de dansmakers op leeftijd leverden een onbedoeld, maar overtuigend pleidooi voor de heroprichting van seniorengezelschap NDT3.