Traditionele fan wil geen lesbische held

Comics

Stripboekenuitgever Marvel Comics schrapt volgende maand een groot aantal titels met niet-witte en LGBTQ+ personages. Ze verkopen te slecht, zegt het bedrijf. Critici zien een groter probleem.

Beeld Marvel Comics

Voor stripboekenuitgever Marvel Comics was 2017 een moeilijk jaar. Getalenteerde schrijvers en tekenaars vertrokken naar concurrent DC Comics, de verkoop daalde fors en de nieuwe hoofdredacteur Chester Cebulski bleek jarenlang stiekem bij te klussen als een ‘Japanse’ schrijver. Een pijnlijke onthulling in een sector die onder vuur ligt vanwege de uitvergrote raciale stereotypen op de pagina’s en een gebrek aan diversiteit op de werkvloer.

En daarom introduceerde de uitgever, bekend van populaire films als The Avengers, nieuwe titels met niet-witte, niet-hetero superhelden. Bijvoorbeeld America (in maart 2017) met Marvels eerste Latino lesbienne America Chavez. Maar die titels zouden zo slecht verkopen dat de uitgever volgende maand al weer een streep zet door America, Iceman, The Unbelievable Gwenpool en Generation X.

Heel pijnlijk, vinden fans en collega-stripmakers. Joe Glass, de man achter de comic The Pride, over een team van LGBTQ+ superhelden, zegt bijvoorbeeld: „Marvel lijkt niet door te hebben hoe deze stap overkomt bij fans die de diverse helden omarmen.” Pijnlijk is ook dat drie van de geschrapte titels dit jaar zijn genomineerd voor de mediaprijzen van GLAAD, de Amerikaanse organisatie die toeziet op LGBTQ+ representatie in de media.

Worsteling

Marvel Comics probeert sinds 2013 zijn portfolio diverser te maken. Het grootste succes tot nu toe is de Pakistaans-Amerikaanse islamitische heldin Kamala Khan, ofwel Ms Marvel. Ook het binnenhalen van Ta-Nehisi Coates, invloedrijk denker over ras in de VS, als schrijver van Afrikaanse superheld Black Panther was een meesterzet.

Maar verder worstelt Marvel overduidelijk met zijn nieuwe beleid. De uitgever lijkt moeite te hebben om verhalen te publiceren over (de seksuele geaardheid van) zijn nieuwe helden die nieuwe lezers aanspreken en tegelijkertijd zijn oude fans tevreden te stellen.

Het schrappen van de genoemde titels is simpelweg een kwestie van tegenvallende verkoopcijfers, stelde Joe Quesada, Marvel’s oud-hoofdredacteur en huidig hoofd tv en film, onlangs op Twitter. De verkoop van bijvoorbeeld Iceman valt tegen. Anders had hij gewoon kunnen blijven, aldus Quesada. „Als een stripboek een publiek vindt, dan blijft die. Ongeacht geslacht, etniciteit, seksuele voorkeuren of identiteit.”

Maar waarom, vragen fans zich af, moet een diverse strip als Generation X (22.000 verkochte exemplaren per maand) verdwijnen, terwijl een traditionele, obscure titel als Squirrel Girl (13.000 per maand) mag blijven? „We zien alleen de cijfers van de aantallen strips die winkels inkopen”, zegt Glass. „Marvel heeft ongetwijfeld meer gegevens tot zijn beschikking.” Zo wordt de verkoop van digitale strips niet vrijgegeven. Volgens Glass haken lezers af omdat Marvel regelmatig de plank misslaat bij het in beeld brengen van niet-hetero’s. „Bijvoorbeeld door de seksualiteit van overduidelijk queer-personages in het midden te laten, in het geval van Guardian of the Galaxy’s Angela, en het ontkennen van de biseksualiteit van held Hercules. Lezers vragen zich af of ze moeite moeten doen een strip van Marvel te kopen als ze zich ongewenst voelen.”

Koreaanse Hulk

Marvel’s schijnbare ongevoeligheid is deel van een groter probleem met de beeldvorming in de gehele stripboekenindustrie: fans hebben moeite met de komst van meer diverse helden bij Marvel – een Hulk met een Koreaanse achtergrond, een vrouwelijke dondergod Thor of een latino Spider-Man. „Veel mensen willen de verhalen lezen van de personages die ze al dertig jaar kennen”, zegt vlogger Captain Frugal in een video op YouTube. „Die helden zijn tegenwoordig niet terug te vinden. Deze nieuwe personages worden ons opgedrongen, zonder ons langzaam aan ze te laten wennen”.

De weerstand tegen het diverse beleid van Marvel was afgelopen oktober ook duidelijk te merken op de New York Comic, een populaire conferentie over onder meer comics, films en tv-series. Een debat werd daar voortijdig gestaakt toen een aantal stripboekverkopers tot grote consternatie van het publiek klaagde over „die verdomde vrouwen” en „die homo’s” die ze de schuld gaven van de teruglopende lezersaantallen van Marvel.

Is diversiteit dus slecht voor Marvel Comics, dat al tien jaar marktaandeel verliest aan kleinere uitgeverijen? Stripmaker Glass denkt dat de uitgever simpelweg meer zijn best moet doen om de diverse titels aan de man te brengen. „Als Marvel nieuwe lezers wil dan moeten ze hun producten beter promoten”, zegt hij. Geen exclusieve interviews meer aanbieden aan de gebruikelijke nichewebsites, die vooral ‘oude’ fans trekken als Captain Frugal, maar aan nieuwe publicaties die het beoogde publiek leest. En vooral ook diverse titels een kans te geven om zich te bewijzen. Glass: „De oudere lezer sterft op den duur uit. Je zult nieuwe moeten aantrekken om het medium levend te houden. Diversiteit schuwen om die eerste groep tevreden te houden is toondoof.”

    • Hans Klis