SPD-leider die kan uitdelen en incasseren

Andrea Nahles

Ze is al fractievoorzitter van de SPD. Nu wordt Andrea Nahles wellicht partijleider.

Waarom Andrea Nahles een betere partijleider zal worden dan hijzelf, wilden journalisten woensdag van Martin Schulz weten. Hij had zojuist aangekondigd het voorzitterschap van de SPD neer te leggen, als de leden de komende drie weken het zojuist gesloten coalitieakkoord goedkeuren, en hijzelf minister van Buitenlandse Zaken wordt.

De 62-jarige Schulz gaf twee antwoorden: de partijleiding moet vrouwelijker en jonger worden – en niemand kon ontkennen dat allebei met de 47-jarige Nahles gebeurt. Bovendien is zij de beste kandidaat, vervolgde Schulz. Want Nahles kan „hamer en aambeeld” tegelijk zijn, ze kan uitdelen en incasseren.

De SPD-top wilde woensdag laten zien dat de leiderswissel een vlucht vooruit is, een eensgezinde keuze die niets te maken had met het tegenvallende leiderschap van de man die een jaar geleden uit Brussel werd gehaald om de Duitse sociaaldemocratie te redden.

Dat zo’n leiderschapswisseling in haar partij vaak anders gaat, heeft Nahles van nabij gezien. Ze was net voorzitter van de jonge socialisten toen de zeer linkse Oskar Lafontaine in 1995 de macht greep binnen de SPD, ten koste van de gematigde Rudolf Scharping – een coup die op steun van Nahles kon rekenen.

Sindsdien heeft ze vrijwel alle geledingen van de partij van binnenuit leren kennen. Ze werd in 1998 lid van de Bondsdag. In 2007 werd ze vicevoorzitter van de partij en twee jaar later partijsecretaris. In die functie was ze in 2013 verantwoordelijk voor de verkiezingscampagne. Die resulteerde in een ‘grote coalitie’ met de CDU/SCU. Ze eiste voor zichzelf het ministerschap voor Sociale Zaken op – ze dreigde dat ze zich anders met steun van haar vrienden in de fractie tot fractieleider zou laten kiezen.

Als minister wist Nahles als een van de weinige SPD’ers met succes – en zonder verzet van de coalitiegenoot – een sociaaldemocratisch profiel te behouden, met bijvoorbeeld de invoering van een wettelijk minimumloon en pensioen na 45 dienstjaren.

Hoewel ze al ruim een decennium tot de top van de partij behoort, worden recente nederlagen haar niet aangerekend. Toen Schulz op het partijcongres de leden niet over de streep wist te trekken om de coalitiegesprekken voort te zetten, kon hij rekenen op Nahles die zei: „Alleen als we overtuigd zijn van onszelf, kunnen we anderen overtuigen.”