Zuid-Korea: een modern land met snel internet en oude mores

Zuid-Korea

Deze vrijdag worden in Pyeongchang in Zuid-Korea de Olympische Winterspelen geopend. Tien feiten over het land met het meest logische alfabet ter wereld.

Een Samsung-winkel in Seoul. Foto’s Ahn Young-joon/AP
  1. Noord en Zuid waren duizend jaar één

    Noord- en Zuid-Korea waren meer dan duizend jaar één land. Pas in 1945 werd Korea door de geallieerden gesplitst in een communistisch noordelijk en een kapitalistisch zuidelijk deel. De scheiding was bedoeld als tijdelijk, maar werd na de Koreaanse Oorlog (1950-1953) permanent. Dat conflict eindigde in een wapenstilstand. Een vredesverdrag werd nooit gesloten. Formeel gezien zijn de landen nog altijd in oorlog.

    Hoewel beide naties zeggen te streven naar hereniging, worden nauwelijks stappen ondernomen om dit dichterbij te brengen. Ofschoon aan beide zijden van de grens Koreaans gesproken wordt, zijn de dialecten zó verschillend van elkaar geworden dat veel Noord-Koreaanse vluchtelingen die in het zuiden aankomen de bevolking daar nauwelijks kunnen verstaan. De splitsing heeft van de Noord- en Zuid-Koreanen echt twee volkeren gemaakt.

  2. Kimchi, soju en heel veel vlees

    In Nederland hebben we zuurkool, Zuid-Korea heeft kimchi. Doordat de Koreaanse zure kool onder meer wordt ingemaakt met chilipeper is hij een beetje pittig. Het wordt traditioneel bij elke maaltijd (dus ook het ontbijt) geserveerd. Wees niet verbaasd als in een restaurant gewoon een schaaltje kimchi naast je pizza wordt gezet. Hoewel de consumptie dalende is, verorbert de gemiddelde Zuid-Koreaan toch nog jaarlijks 25 kilo.

    Daarnaast eten Zuid-Koreanen ontzettend veel vlees (jaarlijks 51 kilo); na de Amerikanen zijn het de grootste vleeseters ter wereld. Vooral geroosterd varkensbuikspek is populair. Daar drinken Koreanen traditioneel soju bij, een soort jonge jeneverachtige drank. Minder lekker dan sake, wel goedkoop. Tip: die met een smaakje drinken lekkerder weg, maar wees gewaarschuwd, je raakt er snel aangeschoten van.

  3. Hangul is een alfabet

    Vaak wordt gedacht dat Koreaans geschreven wordt met karakters, zoals het Chinees. In werkelijkheid is hangul, het Koreaanse schrift, een alternatief alfabet. En niet zomaar een: meerdere taalkundigen beschouwen het als het meest logische schrift ter wereld. Dat komt onder meer doordat veel medeklinkers de vorm van de mond van de spreker hebben wanneer zij uitgesproken worden.

    Meer dan de helft van de Zuid-Koreanen identificeert zich als confucianistisch, van oudsher een invloedrijk denksysteem op het schiereiland. Ruim 27 procent is christelijk en 15 procent boeddhistisch. Een bijzondere christelijke denominatie is de Verenigingskerk, vooral bekend van de massahuwelijken. Bij bijeenkomsten geven soms duizenden stellen elkaar gelijktijdig het jawoord. Zuid-Korea levert na de VS de meeste christelijke zendelingen ter wereld.

  4. Chaebols domineren de economie

    Zuid-Korea was in de jaren tachtig en negentig een ‘Aziatische tijger’: net als bijvoorbeeld Japan en Singapore maakte het land een enorme economische groei door. Door flinke overheidssteun konden bedrijven als Samsung, LG, Daewoo en Hyundai uitgroeien tot gigantische conglomeraten, die in Zuid-Korea chaebols worden genoemd. Sommige van deze bedrijven gaan nu gebukt onder een ongelooflijke schuldenlast,de rederij Hanjin ging vorig jaar zelfs failliet.

    Een ander probleem is dat deze multinationals, veelal familiebedrijven, niet zelden op een militaristische manier worden geleid. En dat zorgt weer voor gebrek aan innovatie en creativiteit, een ontwikkeling die de laatste jaren is terug te zien in een stagnerende economische groei.

  5. Nederland handelt veel met Zuid-Korea

    Zuid-Korea is na China de belangrijkste handelspartner van Nederland in Azië. Omgekeerd is Nederland voor Zuid-Korea de op drie na grootste handelspartner in Europa. Wij importeren vooral technologie uit het land, Zuid-Korea importeert uit Nederland zuivel, vlees en landbouwmachines.

    In tegenstelling tot Nederland en China, waar megastallen geen bijzonderheid zijn, bestaan in Zuid-Korea de veeteelt en land-en tuinbouwsector voor de overgrote meerderheid uit kleine, individuele boeren met een lapje grond.

    Het bekendste Nederlandse exportproduct was misschien wel Guus Hiddink, die de nationale voetbalploeg van Zuid-Korea in 2002 tot de halve finale van het WK bracht. Zeg tegen iemand in Seoul dat je uit Nederland komt en zelfs de chagrijnigste taxichauffeur zal glimlachen.

  6. Het Kimchifestival in Seoul.
    Foto’s Ahn Young-joon/AP
    Een oefening van het Zuid-Koreaanse leger nabij de grens met het noorden.
    Foto’s Ahn Young-joon/AP
  7. Snelste internet ter wereld

    Zuid-Korea kent met Samsung (nummer 15 op de Fortune 500-lijst van grootste ondernemingen ter wereld, jaaromzet in 2017 geschat op 180 miljard euro) een van de succesvolste techbedrijven wereldwijd. Ook Hyundai en LG hebben in het verleden flinke economische prestaties geleverd.

    Zuid-Korea kent de hoogste gemiddelde internetsnelheid ter wereld en 92,4 procent van de bevolking is aangesloten op het web. Het land mikt erop om tijdens de Winterspelen voor het eerst 5G-internet te demonstreren, dat een Zuid-Koreaanse telecomprovider volgend jaar al commercieel wil uitrollen. De 5G-verbindingen, met pieksnelheden tot 20 gigabyte per seconde, zijn aanwezig in zelfrijdende bussen – een ander technisch hoogstandje waar ook in Zuid-Korea de afgelopen jaren aan wordt gesleuteld. Als kers op de taart werd de olympische vlam in december 150 meter door een robot gedragen.

  8. K-pop en K-drama zijn populair

    Niet alleen Samsung en LG zorgen voor succesvolle Zuid-Koreaanse exportproducten. Sinds de jaren negentig (maar vooral sinds begin deze eeuw) weet K-pop de harten van muziekfans wereldwijd te veroveren. De mierzoete popmuziek wordt gemaakt door girl- en boybands die clips opnemen met meer kleuren dan de ballenbak van Ikea. K-pop is het populairst in Japan, Indonesië en Thailand, en sinds vorig jaar is de muziekstijl ook in China in opmars.

    Hoewel K-pop-sensatie G-Dragon vorig jaar in de Ziggo Dome stond, is het genre in Nederland niet zo populair als in bijvoorbeeld Engeland en Frankrijk. Naast K-pop vinden ook hypersentimentele Zuid-Koreaanse soapseries (K-drama) wereldwijd gretig aftrek. Zelfs in Noord-Korea kijken veel burgers naar illegaal gesmokkelde Zuid-Koreaanse soaps.

  9. Weinig kinderen, veel ouderen

    Van oudsher was Korea, in 1653 ‘ontdekt’ door de Nederlandse boekhouder van de VOC Hendrik Hamel, een lange tijd van de buitenwereld afgesloten rijk met verschillende dynastieën. Hoewel er steeds meer Chinese toeristen komen, is het land etnisch zeer homogeen: 99,8 procent van de bevolking is Koreaans.

    Net als in Japan is de vergrijzing groot: sinds afgelopen zomer zijn er voor het eerst meer ouderen dan jongeren. Bijna 14 procent van de bevolking, 7 miljoen mensen, is ouder dan 65 jaar. Het dalende geboortecijfer bereikte eind vorig jaar een nieuw dieptepunt: 1,2 kind per vrouw.

    Steeds meer Zuid-Koreanen voelen dat de veeleisende maatschappij met lange werkdagen en hoge prestatiedruk moeilijk is te combineren met een gezinsleven. De overheid voert regelmatig campagnes om het krijgen van kinderen te stimuleren.

  10. Extreem arbeidsethos, hoge zelfmoordcijfers

    Zuid-Korea staat ook bekend als rücksichtslose prestatiemaatschappij. Dat uit zich in extreme statistieken. Van alle OESO-landen slapen Zuid-Koreaanse werknemers het minst: 461 minuten per nacht gemiddeld (Nederlandse mannen 498 minuten, vrouwen 516 minuten). Na de Mexicanen werken zij het meest: 2.069 uur per jaar, bijna anderhalf keer zo veel als Nederlandse werknemers. Status en geld zijn belangrijk.

    Dat heeft een keerzijde: Zuid-Korea heeft het een-na-hoogste percentage zelfmoorden ter wereld (na Litouwen): 25,6 suïcides per 100.000 mensen in 2016. Zelfdodingen komen voor in alle leeftijdsgroepen. Dagelijks stappen gemiddeld veertig Zuid-Koreanen uit het leven.

    Zuid-Koreaanse kinderen zitten vaak elf maanden per jaar zestien uur per dag op school, of ze volgen bijles. Ieder jaar na de toelatingsexamens voor universiteiten volgt een zelfmoordgolf. Ook gepensioneerde ouderen slaan vaak de hand aan zichzelf, vaak omdat ze hun kinderen niet tot last willen zijn.

  11. Vrouw nog altijd ondergeschikt aan man

    Hoe modern en hightech Zuid-Korea ook is, in veel andere opzichten is het een vrij conservatief land met onder meer traditionele man-vrouwverhoudingen. Zo zijn alleenstaande moeders nog altijd een taboe.

    Zuid-Korea kent geen wetgeving die partners verplicht om alimentatie te betalen. Tot voor kort stond er op overspel in een huwelijk zelfs tot twee jaar celstraf en nog steeds is het zo dat degene die vreemdgaat in een huwelijk, niet de scheiding mag aanvragen.

    Ook de ogenschijnlijk kleine lhbti-gemeenschap heeft veel werk te verrichten als het gaat om openheid over seksuele voorkeuren. Vorig jaar werd een lesbische vrouw rector van een universiteit in Seoul. En al is homoseksualiteit niet illegaal, in het leger is het wel strafbaar ’.