Column

Harry Mens en de aanstaande oorlog

Vorige week las ik in De Ondernemer hoe Harry Mens ‘binnenloopt’ met zijn RTL7-programma Business Class. Ik had niet verwacht dat je met Business Class nog kon binnenlopen, ik dacht bij Business Class eerder aan verval en de vergankelijkheid van alles. Daarin bleek ik me weer volledig vergist te hebben.

Wie de publieke opinie naar zijn hand wil zetten, moet volgens Harry nog altijd bij Harry zijn. De man die Pim Fortuyn groot maakte op televisie, doet dat nu met Baudet en Hiddema. „Hiddema [...] heeft zijn zetel aan mij te danken”, zei Harry tegen De Ondernemer. Zo had ik het nog nooit bekeken.

En in Harry’s wereld gaat voor niets de zon op, dus wie in Business Class een interview wil kopen, betaalt 14.500 euro voor zes minuten. Voor 7.000 euro (exclusief btw) maakt hij er een filmpje bij. Harry verdient er meer mee dan de best betaalde presentator van de omroep, aldus De Ondernemer.

Ik dacht: boeiend dat deze antieke beïnvloeding nog bestaat – terwijl online een spectaculair andere realiteit is ontstaan. Op sociale media is het informatieoverschot zo enorm dat je mensen moeiteloos kunt manipuleren: we weten in feite niet meer wat we zien.

Wie wil begrijpen hoe angstaanjagend dit is, moet het onwaarschijnlijke stuk lezen dat Politico publiceerde over #ReleaseTheMemo: de online campagne in de VS die er in korte tijd toe leidde dat Republikeinen vorige week staatsgeheime informatie over het strafrechtelijk onderzoek naar Trump konden publiceren in een voor Trump gunstige samenvatting – The Memo.

Je leest gedetailleerd hoe computergestuurde politieke propaganda werkt: welke (Russische) hulpmiddelen je inzet, met welke technieken je artificiële massa’s creëert, hoe politici én burgers worden bedrogen met bombardementen van verzonnen informatie, kortom, hoe je online een „informatieoorlog” voert. De grote techbedrijven, die sinds de Russische beïnvloedingspoging van de presidentsverkiezingen claimen dat ze hiertegen optreden, blijken „geen benul” te hebben, aldus Politico, wat ze kunnen uitrichten.

De slotsom: terwijl onbekende machten onze politieke belevingswereld verkrachten, staan wij, burgers, er alleen voor.

En je kunt denken: wij leven in het land van Harry Mens, hier gebeurt dat niet. Maar dit zijn spotgoedkope technieken: het zal niet lang duren voordat ze ook hier worden gebruikt. Dit gaat niet over nepnieuws. Dit gaat, uiteindelijk, over alle online informatie die we gebruiken. Dit gaat over ons leven: ons héle leven.

En een goede overheid denkt hierover na vóórdat dit onheil hier toeslaat.

Tom-Jan Meeus (t.meeus@nrc.nl; @tomjanmeeus) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Jutta Chorus.