A’dam zoekt grenzen op bij hulp schuldsanering

Armoede

In Amsterdam bezoeken de gemeente en het Centraal Administratiekantoor samen wanbetalers. Tachtig gemeenten volgen.

Carmelita Dors (bij de voedselbank). Foto Olivier Middendorp

De gemeente Amsterdam en het CAK gaan bij 2.000 wanbetalers schuldenproblemen aanpakken. Het CAK is verantwoordelijk voor mensen die zes maanden of langer geen zorgpremie hebben betaald. Daarvan zijn er zo’n 23.500 in Amsterdam en zo’n 250.000 in het hele land. Tachtig gemeenten hebben, in navolging van Amsterdam, bij het CAK gegevens van wanbetalers opgevraagd. „Dat is de helft van al onze wanbetalers”, zegt bestuursvoorzitter Daan Hoefsmit van het CAK.

Wethouder Arjan Vliegenthart (werk en armoede, SP) heeft donderdagavond een brief aan de Amsterdamse gemeenteraad gestuurd waarin hij zegt 600.000 euro nodig te hebben om de 2.000 wanbetalers te helpen. Het gaat om mensen die twee jaar of langer in de wanbetalersregeling zitten en geen bijstandsuitkering hebben. „We zijn ons werkterrein aan het verleggen”, zegt Vliegenthart. „Nu gaan we met werkend Nederland aan de slag.”

Lees ook het achtergrondverhaal: een baan en diep in de schulden

Sinds juli staat de wet het CAK toe gegevens te verstrekken aan gemeenten. In Amsterdam had de plaatselijke ombudsman het CAK al eerder gegevens van een kleine groep gevraagd. In de nazomer hebben ze samen huisbezoeken afgelegd bij veertien wanbetalers, om te zien wie dat waren en wat er aan de hand was. Daarbij bleek dat tien van hen bij gemeente noch hulpverleners bekend waren als personen met problematische schulden.

Volgens Daan Hoefsmit is dat de belangrijkste reden voor de uitwisseling: het CAK weet wie van zijn klanten problematische schulden hebben, maar kan hen niet helpen. De gemeente kan wel helpen, maar weet niet welke mensen problematische schulden hebben – tenzij ze in de bijstand zitten.

Hoefsmit overlegt met de Autoriteit Persoonsgegevens om te zien of met het oog op privacy vijf andere instanties op rijksniveau dezelfde mogelijkheden voor gegevensuitwisseling kunnen krijgen. Het zijn de Sociale Verzekeringsbank, DUO (studiefinanciering), het UWV, de Belastingdienst en het CJIB, het justitieel incassobureau dat boetes int. Belastingdienst en CAK, zegt Hoefsmit, zijn onder deze instanties de grootste schuldeisers.

Zorgverzekeraars en CAK voelen niet alleen de publieke plicht om mensen met schulden te helpen, maar hebben ook financieel belang bij het voorkomen en verhelpen van wanbetaling. Hoefsmit wijst op de verbeterde afbetalingsregeling die verzekeraar CZ heeft doorgevoerd. In 2010 was CZ jaarlijks nog 20 miljoen euro kwijt aan oninbare premie-achterstanden, in 2015 was dat gehalveerd. „Bovendien”, zegt Hoefsmit, „mensen met schulden gebruiken zo’n 20 procent meer zorg dan mensen zonder schulden.”

Volgens hem zijn de mensen „over het algemeen niet in staat” zelfstandig uit de wanbetalersregeling te komen en is „in belangrijke mate sprake van verborgen armoede”.

Diep in de schulden pagina 8
    • Bas Blokker