Robotauto’s trainen in het wilde westen

Autonoom rijden

Techbedrijven gebruiken de ruime wetgeving van Arizona om zelfrijdende auto’s te testen. In Phoenix stuurt de computer op eigen houtje tussen de mensen.

Testrit in de zelfrijdende Uber-auto, die een wegafzetting moet herkennen en omzeilen. FOTO’s Marc Hijink en Hollandse Hoogte

‘Vergeet wereldvrede, leer eerst maar eens je richtingaanwijzer te gebruiken’. De tekst op een bumpersticker is de inwoners van Phoenix, Arizona op het lijf geschreven. Ze rijden hier genadeloos, zeker als er ingevoegd moet worden.

Zodra een auto zich zonder waarschuwing in de file wurmt, remt de robotauto van Uber. Subtiel gaat het niet, maar we staan wel stil.

De testchauffeur schrikt er niet van: het gaat al soepeler dan een jaar geleden, toen Uber maar net begonnen was met testen van zelfrijdende auto’s in het zuiden van Arizona.

Uber rijdt hier met tweehonderd Volvo SUV’s – ze kosten met alle testapparatuur zo’n 300.000 dollar per stuk – om te oefenen in het dagelijks verkeer. Ook Apple, Intel, GM en Waymo (de voormalige Google-tak) sturen hun robotauto’s op rijles in de voorsteden van Phoenix. Je ziet ze om de haverklap, bewoners kijken er niet meer van op: „Robotauto’s rijden als gewone mensen”, zegt Justin Knight, die dagelijks drie kwartier op zijn motor rijdt naar zijn werk bij een muziekwinkel in Phoenix.

Lees ook: De grote datarace: een rijbewijs voor de robotauto.

De techbedrijven profiteren van de ruime wetgeving die gouverneur Doug Ducey twee jaar geleden instelde: geen enkele beperking voor testen op de openbare weg. Bedrijven die in Californië aanvankelijk geen ruimte kregen, verschoven hun aandacht naar Arizona. Ze willen geen tijd verspillen in de datarace – zo veel mogelijk gegevens verzamelen om objecten te leren herkennen en rijgedrag te voorspellen. Iedereen probeert Waymo bij te benen, dat de meeste testkilometers maakte en al onbemande robottaxi’s laat rondrijden in de nabijgelegen stad Chandler.

Zo werd Phoenix de proeftuin voor de auto van de toekomst. Voordat de computer veiliger rijdt dan een mens (90 procent van de ongevallen is te wijten aan een menselijke fout) moet de software getraind worden. Je kunt testkilometers maken op een afgesloten circuit, maar de auto leert het pas echt in het wild.

Een stad als Amsterdam, vol voetgangers, fietsers en krappe straatjes is daarvoor bijvoorbeeld niet erg geschikt. De wegen rondom Phoenix zijn breed – het is een uitgestrekte stad – en kaarsrecht aangelegd. Met driehonderd dagen zon per jaar kan er vrijwel altijd worden getest. De enige verrassing die je kunt tegenkomen zijn ronddwarrelende tumbleweeds (het bovengrondse deel van een plant dat is losgeraakt van de wortels en wordt voortbewogen door de wind) of zwalkende snowbirds – ouderen uit het noorden die in Arizona overwinteren. De snowbirds zijn berucht om hun enorme campers, en hun rijstijl.

Even wisselen

De garage in Tempe, een voorstad van Phoenix, heeft geen officieel adres. Op de parkeerplaats staan tientallen grijze Volvo’s met een Uber-sticker. Binnen buigt een groepje analisten zich over de data die chauffeurs hebben meegenomen van hun testritten. Ze rijden vaste routes in Scottsdale en Tempe, ook ’s avonds.

Voor de demonstratierit begint, laat een Uber-medewerker zien wat er in de achterbak van de Volvo huist: een watergekoelde computer met terabytes aan harde schijven die de informatie van alle sensoren opslaan. In een hoek staat één witte Volvo, een nieuw type waarover Uber nog geen details wil vrijgeven. Misschien een model met dubbele remmen en stuurinrichting, om geheel zonder chauffeur te kunnen rijden.

Tijdens de rit blijkt dat de software nog niet vlekkeloos werkt. De eerste testauto weigert autonoom te rijden. Als de auto omgewisseld is, blijkt dat de software moeite heeft met het wisselen van rijbanen – we koersen op een geparkeerde truck af en de chauffeur moet ingrijpen.

Waymo rijdt met ruim honderd robotauto’s in Chandler, vlakbij Phoenix. Inmiddels rijden er ook robottaxi’s zonder mensen achter het stuur.
In Phoenix rijden honderden auto’s rond, uitgerust met apparatuur om data te verzamelen.

Uber laat in Phoenix ook normale ritten – met echte klanten – uitvoeren door de computer. Er zit nog wel een testchauffeur achter het stuur, voor de zekerheid. Het mooiste compliment, zegt de Uber-chauffeur, is als passagiers niet merken dat de auto zelf rijdt.

Het herkennen van wegwerkzaamheden is een uitdaging voor de robotauto; die moet afwijken van de reguliere rijbaan op de kaart.

Sommige dingen snapt de computer niet, bijvoorbeeld als hij voor een verkeerslicht staat en daarmee een uitrit blokkeert. „Dat is niet beleefd”, zegt de chauffeur, en hij grijpt zelf in.

De afgelopen maanden heeft Uber vooruitgang geboekt, is zijn indruk. Uber-topman Dara Khosrowshahi kondigde afgelopen maand aan dat Uber in 2019 zelfrijdende ritten zal gaan uitvoeren – niet als test maar als dagelijkse praktijk. Voor het verlieslijdende Uber is de zelfrijdende auto de enige manier om de enorme chauffeurskosten te drukken.

Lees ook: De zelfrijdende truck is dichterbij dan je denkt.

Spectaculair onspectaculair

Micah Miranda, directeur Economische Ontwikkeling van de gemeente Chandler, staart uit zijn kantoorraam. „Meestal zie je er hier wel eentje langsrijden… kijk, daar op de parkeerplaats.”

Hij wijst naar een Chrysler Minivan met een ‘W’ op het portier en een lidar-installatie op het dak – de ronddraaiende laser die obstakels in de wijde omtrek detecteert. Achter het stuur zit een Waymo-medewerker koffie te drinken.

Zelf maakte Miranda weleens een proefrit in een van de honderd Waymo-auto’s. „Spectaculair onspectaculair”, noemt hij het.

Chandler telt ruim 250.000 inwoners, waarvan het gros in de hightechindustrie werkt. Intel heeft hier chipfabrieken, GM’s softwaretak en NXP zitten in de buurt. In deze welvarende gemeente zijn de wegen goed en dat is lang niet overal zo in de VS. Het voordeel: minder wegwerkzaamheden waar de robotauto omheen moet sturen.

Speciaal voor Waymo zette de gemeente Chandler afgelopen zomer een straat af waar politieauto’s, brandweerwagens en ambulances een dag lang met gillende sirenes langs de Waymo-auto’s reden. Zo trainen ze robotauto’s om bij noodsituaties een veilige plek langs de weg te zoeken.

Miranda legt uit waarom Arizona de robotauto’s omarmt. „We zijn een jonge staat, amper honderd jaar oud. We hebben de pioniersgeest nog in ons bloed en verwelkomen nieuwe mensen en ideeën. De robotauto beschouwen we als elk ander voertuig op de weg. Als Waymo rijdt, dan is Waymo verantwoordelijk in geval van een ongeluk.”

Robotauto’s zijn geprogrammeerd om elk risico te mijden. Ergeren mensen zich niet aan die wat slome rijstijl? Miranda: „Ik hoor juist positieve geluiden: de auto’s houden zich nu aan de snelheid. Ze rijden niet 27 waar je 25 mag.”

Als robotauto’s echt aanslaan, in combinatie met vervoersdiensten als Uber, zou Chandler met minder parkeergarages toe kunnen, denkt Miranda. „Als je naar de film gaat, parkeer je je auto niet bij het winkelcentrum, maar laat je je afzetten door de robottaxi. Misschien kunnen we parkeergarages wel in parken veranderen.”

Denkt hij dat de Amerikanen uit hun auto te krijgen zijn? „We houden van onze auto’s hier in het westen, de meeste gezinnen hebben er minstens twee. Maar als je een half uur per dag kunt winnen door andere dingen te doen tijdens je trip naar het werk, is dat pure winst.”

Niemand achter het stuur

Sinds november rijden er in Chandler ook Waymo-auto’s rond waar niemand meer achter het stuur zit. De dienst is nu beschikbaar voor een groepje gewone gebruikers. Het gaat om een beperkte test. Door locatiebeperkingen rijdt de robottaxi alleen in straten met een maximumsnelheid van 45 mijl per uur (72 km), snelwegen zijn verboden terrein.

„Komende zomer wordt het een commerciële dienst en breiden we het bereik uit”, zegt Waymo-woordvoerder Johnny Luu. De Waymo-auto’s zijn uitgevoerd met dubbele remmen, dubbele besturing en de sensoren overlappen elkaar. Zo moet de robotauto tijdens technische storingen toch veilig blijven.

En stel nou dat er plotseling een hond oversteekt of dat iemand geen voorrang verleent? Luu: „We zijn tijdens negen jaar testen zo veel verschillende situaties tegengekomen, meer ‘stel nou dat…-mogelijkheden’ dan jij ooit zou kunnen bedenken. Een van onze auto’s kwam een eend tegen die de weg overstak, achterna gezeten door een vrouw in een rolstoel die met een bezemsteel zwaaide.”

En wat gebeurde er toen?

„De auto stopte.”

    • Marc Hijink