Paniek bij ANC over het eindspel rond vertrek van Zuma

Zuid-Afrika Terwijl wordt onderhandeld over de voorwaarden voor het vertrek van Jacob Zuma, probeert het ANC het ongeduld te temperen.

Jacob Zuma FotoTsvangirayi Mukwazhi/AP

Jacob Zuma van Zuid-Afrika staat bij de uitgang. Zoveel is zeker nadat de president zijn jaarlijkse state-of-the-nation die hij donderdag zou uitspreken tot nader order uitstelde. Deze president is zo beschadigd, dat ook zijn eigen partij hem niet langer op een podium wil zien. Alleen over de voorwaarden van zijn vertrek werd deze woensdagochtend nog onderhandeld.

Regeringspartij ANC leek dinsdagavond in paniek en maakte overuren om het ongeduld en de wilde geruchten over Zuma’s vertrek te temperen. De partijtop, die woensdag in spoedzitting bijeen zou komen om over Zuma’s lot te praten, werd dinsdagavond afgelast „na een succesvol en constructief gesprek” tussen Zuma en Cyril Ramaphosa, de nieuwe partijleider van het ANC. Woordvoerders wilden niets loslaten over de inhoud van het gesprek, behalve dat het ANC alles onder controle had.

De allerlaatste ontwikkelingen in Zuid-Afrika laten zien dat het ANC angstig is die controle te verliezen. De linkse populist Julius Malema van oppositiepartij EFF heeft bezworen de state-of-the-nation toespraak te verstoren als Zuma zou proberen die uit te spreken. In plaats daarvan eiste hij dat de parlementszitting zou worden gebruikt om te stemmen over een motie van wantrouwen tegen Zuma. Dat scenario is gevaarlijk voor het ANC, want dan kan het hele kabinet met Zuma naar huis worden gestuurd.

Zuma’s aftreden als staatshoofd is van groot belang voor vice-president Cyril Ramaphosa, die in december Zuma opvolgde als partijleider. Ramaphosa probeert kiezers en investeerders er van te overtuigen dat het Zuma-tijdperk dat synoniem werd aan corruptie nu voorbij is. Grondwettelijk mag Zuma zijn tweede termijn, die tot de verkiezingen in 2019 loopt, af maken. Maar dat zou bewijzen dat Ramaphosa’s mooie woorden hol zijn en hij geen lef heeft om te leiden.

De coalitiepartner van het ANC, de Communistische Partij SACP, vroeg Zuma dinsdagavond of hij had gedreigd Ramaphosa als vice-president van het land te ontslaan, om plaats te maken voor zijn gewenste opvolger, zijn ex-vrouw Nkosazana Zuma. Binnen een uur volgde een ferme ontkenning, maar het gerucht maakte het zwaard van Damocles zichtbaar dat boven de onderhandelingen tussen Ramaphosa en Zuma.

Zuma bracht maandag ook een mysterieus bezoek aan Zulu-koning Goodwill Zwelithini. Dat bezoek werd door Julius Malema uitgelegd als een dreigement van „de tribalist” Zuma om Zulu’s te mobiliseren tegen de rest van het ANC. Ook die beschuldiging werd door het kantoor van de president snel tegengesproken. Maar de nervositeit die deze geruchten veroorzaken zijn het product van het informatievacuüm waarin de regeringspartij het land laat bungelen.

Lees ook: Zuma hangt een molensteen om de nek van zijn opvolger
    • Bram Vermeulen