Onderzoek naar gevolgen Srebrenica voor Dutchbatters

Bijna 23 jaar na de val van de Bosnische enclave kampen veel Dutchbat III-veteranen nog met psychische problemen.

Het logo van Dutchbat III. Foto Vincent Jannink/ANP

Het ministerie van Defensie laat de gevolgen onderzoeken van de uitzending naar Srebrenica voor Dutchbat III-veteranen. Defensie kondigde woensdag een onafhankelijk onderzoek aan naar onder meer de psychische problemen waarmee veel Dutchbatters 23 jaar na de val van de enclave nog kampen.

Het onderzoek zit al in de verkenningsfase, die op 1 januari 2018 van start ging. Daarin zal een onafhankelijke begeleidingscommissie “de verwachtingen van de partijen inventariseren en afstemmen”, aldus het ministerie. Die commissie zal naar verwachting in april de verkenningsfase afronden en bevindingen rapporteren, waarna het ministerie met de definitieve onderzoeksopdracht komt. Het onderzoek zelf zal vervolgens 1 tot 1,5 jaar in beslag nemen.

Jaren na dato hebben veteranen van Dutchbat III nog steeds last van trauma’s. Lees: Srebrenica raak je nooit meer kwijt

De onafhankelijke begeleidingscommissie staat onder leiding van Hans Borstlap, die van 2002 tot 2016 lid was van de Raad van State. In 2014 was Borstlap voorzitter van de commissie die het intern functioneren van de Nederlandse Zorgautoriteit onderzocht, ook wel Commissie-Borstlap genoemd. Daarna zat hij in de commissie die de besluitvormingsprocessen onderzocht binnen de Belastingdienst in 2016 en 2017.

Schadevergoeding

In juni vorig jaar eisten ruim 200 ex-Dutchbatters een schadevergoeding van de Nederlandse staat. Per persoon eisten zij “een symbolisch bedrag” van 22.000 euro, 1.000 euro voor elk jaar sinds de missie ten einde is. Dat komt neer op een vergoeding van 4,5 miljoen euro.

Eerder vroegen ze al om eerherstel en excuses van de overheid omdat ze op een “onmogelijke” missie zouden zijn gestuurd. In 2016 erkende de toenmalige minister Hennis (VVD) dat de missie “op voorhand onuitvoerbaar” was.

Continu herinnerd

In 1995 waren de honderden soldaten van Dutchbat III getuige van de grootste massamoord op Europese bodem na de Tweede Wereldoorlog. Toen vielen Bosnisch-Servische soldaten de moslimenclave Srebrenica binnen en werden 8.000 jongens en mannen vermoord. Sommigen hielden de Dutchbatters, die de Bosnische enclave hadden moeten beschermen, daarna medeverantwoordelijk voor de genocide.

De Dutchbatters zijn in de decennia daarna continu aan de feiten herinnerd. Er verschenen vele journalistieke onderzoeken, boeken en rapporten. Het tweede kabinet-Kok viel erover in 2002 en er werd een parlementaire enquête ingesteld.

Pas afgelopen november sloot het Joegoslavië-tribunaal, die de daders van de massamoord moest berechten, met de veroordeling van Ratko Mladic.

Na de veroordeling van Ratko Mladic in november spraken we drie oud-Dutchbatters: ‘Klaar is het nooit’

En ook vorige maand kwam Srebrenica in het nieuws toen bekend werd dat de VPRO onderzoek gaat doen naar de journalistieke afwegingen van het onderzoeksprogramma Argos bij zes uitzendingen over Srebrenica.