Een iets te actieve toezichthouder

Profiel Olga Zoutendijk De president-commissaris van ABN Amro kon erg dominant te werk gaan, zeggen mensen die met haar gewerkt hebben. Ze zou zich te veel als bestuursvoorzitter gedragen.

Olga Zoutendijk (1961) begon in 1986 bij een voorloper van ABN Amro. Foto Mark van den Brink/Hollandse Hoogte

Op het hoofdkantoor van ABN Amro op de Amsterdamse Zuidas had Olga Zoutendijk een eigen werkkamer, waar ze meerdere dagen per week aanwezig was. Nadat ze in mei 2016 was aangetreden als president-commissaris hield ze een tour om zichzelf aan bankmedewerkers en klanten te introduceren. Het grote publiek mocht ook met haar kennismaken: in het najaar van 2016 volgde een persoonlijk interview in Het Financieele Dagblad.

Zoutendijk was een actieve, betrokken president-commissaris. Een eigen werkkamer is op zich niets raars. Dat kantoor had ze gewoon geërfd van haar voorganger. Een voorstelrondje is ook niet zo gek. Op andere punten manifesteerde ze zich echter wél nadrukkelijker dan een doorsnee voorzitter van de raad van commissarissen.

Maandagavond liet ABN Amro weten dat Zoutendijk haar voorzitterschap vervroegd neerlegt. Het FD meldde dinsdag dat Zoutendijk vertrekt na kritiek op haar functioneren. Ze zou zich meer gedragen alsof ze de bestuursvoorzitter was, in plaats van de toezichthouder. ABN Amro bevestigde in een verklaring dat haar „leiderschapsstijl” inderdaad ter discussie is komen te staan. Zoutendijk wil zelf niet reageren.

Bankencarrière

Olga Zoutendijk (1961) heeft een internationale carrière achter de rug, maar is in 1986 begonnen bij een voorloper van ABN Amro. Ze werkte voor de bank op hoge posities in New York, Dublin, Sydney en in Lissabon. Na vijftien jaar verliet ze ABN Amro, naar eigen zeggen vanwege het aantreden van Rijkman Groenink als topman, die naar haar smaak te veel nadruk legde op aandeelhouderswaarde. Zoutendijk ging aan de slag als hoge manager bij de Australische Westpac Banking Corporation en daarna bij de internationale Standard Chartered Bank.

In januari 2014 kreeg Zoutendijk plotseling een telefoontje uit Nederland. Een headhunter aan de lijn. Of ze commissaris wilde worden bij ABN Amro? Zoutendijk woonde destijds in Sydney met haar partner, een Amerikaanse. Of ze destijds een fulltime baan had, valt niet op te maken uit haar cv op de website van ABN Amro, en een woordvoerder van de bank weet het ook niet te vertellen.

Hoe dan ook zou ze voor het aangeboden commissariaat naar Nederland moeten verhuizen. Het was daardoor geen makkelijke vraag van die headhunter, vertelde ze later dat jaar in het interview met het FD. Haar „emoties” gaven uiteindelijk de doorslag. Nog altijd koesterde ze „warme gevoelens” voor haar eerste werkgever.

Opvolger voor Zalm zoeken

De verhuizing zou lonen: twee jaar later maakte Zoutendijk promotie. Ze werd de eerste vrouwelijke voorzitter van de raad van commissarissen die ABN Amro ooit had.

Als president-commissaris wachtte Zoutendijk direct een belangrijke eerste klus: een opvolger vinden voor topman Gerrit Zalm. Zijn termijn liep officieel tot 2018, maar hij zou eventueel best iets eerder willen opstappen. De bank was immers net succesvol naar de beurs gebracht. Een nieuwe tijd brak aan, de timing zou logisch zijn. Een mogelijke kandidaat was er al: Chris Vogelzang, sinds 2010 lid van de raad van bestuur, werd beschouwd als kroonprins.

Onder Zoutendijks leiding ontaardde de opvolging echter in chaos. In september 2016 kondigde ABN Amro aan dat Zalm vroegtijdig zou vertrekken, terwijl een opvolger nog niet was gevonden. Dat is een onhandige volgorde. Vogelzangs naam was al uitgelekt, maar hij zou het uiteindelijk niet worden.

Lees ook: De moeizame zoektocht naar een opvolger van Gerrit Zalm

Intussen deden binnen de bank hardnekkige geruchten de ronde dat Zoutendijk zélf bestuursvoorzitter zou willen worden. Pas toen de media erover schreven, ontkende ze dat in een interne mededeling. Uiteindelijk werd Kees van Dijkhuizen, toen nog financieel directeur, benoemd als nieuwe hoogste baas.

Introductietour viel niet goed

Als president-commissaris kon Zoutendijk erg dominant te werk gaan, zeggen mensen die met haar gewerkt hebben en enkel spreken op voorwaarde van anonimiteit. Zo zou ze een nadrukkelijke stempel hebben gedrukt op de benoeming van hoge werknemers, hoewel dat eigenlijk de verantwoordelijkheid is van de raad van bestuur. Haar introductietour, waarin ze ook vergezichten schetste van waar het heen moest met de bank, viel ook niet goed binnen het bestuur, zeggen ingewijden. Zoutendijk wilde graag meer lef en ondernemerschap zien. Maar strategie is ook primair een verantwoordelijkheid van het bestuur.

In het persbericht over Zoutendijks vertrek roemt ABN Amro de goede dingen die onder haar voorzitterschap zijn bereikt. Zo is de top van de bank stevig gereorganiseerd. De laag werknemers onder het bestuur – de ‘tophonderd’ – is teruggebracht naar zo’n 65 mensen. Het aantal bestuurders is gereduceerd van zeven naar vier. Deze reorganisatie volgde op het wegbezuinigen van duizenden bankmedewerkers in de afgelopen jaren. De toplagen zijn volgens de bank bovendien diverser geworden.

Zoutendijk zal ABN Amro in juli verlaten, vier jaar nadat ze voor de bank terug naar Nederland kwam. Tot die tijd blijft ze aan als ‘gewone’ commissaris. Een opvolger is nog niet gevonden.

Minister Hoekstra van Financiën zou het vertrek van Zoutendijk dinsdag bespreken met de waarnemend president-commissaris van de bank. Het vertrek kwam voor hem „als een verrassing”, zei Hoekstra tegen RTL Z. „We gaan kijken hoe nu verder”.

Met medewerking van Chris Hensen.
    • Teri van der Heijden