Opinie

    • Arjen Fortuin

Brandpunt min: terug naar de hoofdenaffaire van Frequin

Zap Brandpunt + wil meer goed nieuws brengen, met blije ouderen in een hofje. Medialogica reconstrueerde het fake news van 1989: de handel in mensenhoofden.

Geprepareerde hoofden in Medialogica (NPO 2). HUMAN

Was het u al opgevallen dat KRO-NCRV de actualiteitenrubriek Brandpunt na zestig jaar ten grave heeft gedragen? Misschien niet. Er was ook meteen een opvolger: Brandpunt+. (Ik sluit niet uit dat de naam wordt terugveranderd als voldoende mensen hun tong over Brandpuntplus hebben gebroken.) De plus staat voor méér online journalistiek, maar er is ook een inhoudelijke koerswijziging. Brandpuntplus wil weg van de misstanden en meer oplossingen laten zien.

Het besluit komt op een moment waarop consumentenprogramma’s hun taak ruimer opvatten en meer burgerprogramma’s worden. Zie hoe Radar vorige week de discriminatiebereidheid van uitzendbureaus onthulde, zie hoe De Monitor begint bij een individuele klacht en van daaruit de instituties de maat neemt. Het is steeds drukker op het oude jachtterrein van de actualiteitenprogramma’s.

Brandpunts verplussing leidt voorlopig tot lieve journalistiek: dinsdag was er een reportage over de Knarrenhof, een woonproject voor vijftigplussers in Zwolle. Het is een moderne versie van het klassieke hofje, gericht op „gezelligheid”, „samen dingen doen” en waar nodig mantelzorg verlenen. De slaapkamers van de knarrenwoningen zijn zo groot dat een rolstoel om een ziekenhuisbed kan rijden. De initiatiefnemers proberen meer gemeenten te interesseren.

Blij namen de krasse knarren (op het oog wat jonger dan naamgevers Koot en Bie) hun sleutels in ontvangst, al werden ze afgeleid door hun verlangen om eerst nog even een kopje koffie te serveren. Verhuisdozen en sjoelbakken werden binnengedragen. Over ongezellige dingen als geld ging het niet, waardoor je soms het gevoel kreeg in een makelaarsfolder verdwaald te zijn. Heel wat kijkers zullen hun ouders hebben zitten appen om ze op de uitzending te wijzen.

Helemaal af is Brandpuntplus nog niet – maar het steekt gunstig af bij de klassieke Brandpuntuitzending die later op de avond in Medialogica (HUMAN) werd gereconstrueerd. Inderdaad: de Uitzending met de Hoofden. Waarbij het flauw is dat de omroep weigerde de originele beelden af te staan – alsof men 29 jaar na dato Willibrord Frequin nog de hand boven het hoofd houdt (een inkoppertje, sorry).

Begin 1989 meende Frequin (een ‘gouden jongen’ volgens een voormalige chef) de primeur van zijn leven in handen te hebben: in Amsterdam zou een levendige handel in geprepareerde hoofden bestaan, volgens een getuige onder meer omdat mensen er gekke seksdingen mee deden.

De scoop ontplofte in het gezicht van Brandpunt toen de Amsterdamse politie de zaak onderzocht en meldde dat er geen spoor was van hoofdenhandel.

Medialogica legde kluchtig amateurisme bloot. De waarheid bleek dat een man de hoofden bij een verhuizing had meegepikt uit een universitair instituut, de dingen aan de straatstenen niet kwijt raakte en het toen maar probeerde bij Frequin en eindredacteur Ton Verlind. Die betaalden 5000 gulden voor de ‘medewerking’. Mooi detail was de specialist die aan de hoofden (nu ja, aan de preparatiestoffen) kon ruiken uit welk laboratorium ze kwamen. Hij hield zijn kaken op elkaar voor de camera, uit angst voor zijn bazen – die zwegen en lieten Brandpunt het eigen graf graven.

Het nieuwe Brandpunt+ laat zich vast niet zo snel een oor aannaaien, maar ik hoop dat de goedwillenden ook in de nieuwe formule ook af en toe een tegeltje lichten of een verhuisdoosje doorkijken. Waarna het bij een vreemde vondst zaak is het hoofd koel te houden.

    • Arjen Fortuin