Drie van de acht leden van het directieteam van PostNL. Van links naar rechts: Resi Becker, Liesbeth Kaashoek en Herna Verhagen

Foto David van Dam

‘Vrouwen leggen zaken sneller op tafel’

Topvrouwen PostNL Diversiteit is een speerpunt voor PostNL. In gesprek met de drie topvrouwen. „Wij moeten belemmeringen voor anderen wegnemen.”

Resi Becker, directielid van PostNL, geeft een voorbeeld. „In mijn bedrijfsonderdeel werkte een jonge manager met drie kinderen. Ze kwam in aanmerking voor een hogere functie op ons hoofdkantoor in Den Haag, maar ze wilde vanwege haar kinderen niet forenzen vanuit haar woonplaats Den Bosch. We hebben een passende functie voor haar gezocht in de omgeving van Den Bosch, ze werkt nog voor ons. Dat zijn de momenten van de waarheid: ben je als bedrijf bereid om verder te kijken dan de optie die voor de hand ligt?”

Evenwicht in personeelsbestand en directie weegt zwaar in het bedrijfsleven. Grote bedrijven proberen de traditionele monocultuur van witte mannen te doorbreken. PostNL laat zich voorstaan op een actief beleid ten aanzien van diversiteit en inclusie.

Zes groepen werknemers worden bewust aangetrokken: ouderen, vrouwen, mensen met een andere culturele achtergrond, lhbt’ers, mensen met afstand tot de arbeidsmarkt en, bij het samenstellen van teams, dwarsdenkers.

Voor elke groep geldt een eigen aanpak. Voor vrouwen is er een coachingprogramma met vrouwelijke mentoren, bij mensen met een andere culturele achtergrond gaat het om werving en interne opleidingen. Het eigen lhbt-netwerk besteedt jaarlijks veel aandacht aan Coming Out Day. Verhagen: „Met filmpjes en interviews op alle vestigingen stimuleren we mensen om te laten zien wie ze graag willen zijn.”

Met 46.000 werknemers staat PostNL in de topvijf van grote werkgevers in Nederland. Van alle werknemers is 49 procent vrouw, veel mensen hebben een contract tot vijftien uur per week. Het directieteam (executive committee) dat de tweekoppige raad van bestuur ondersteunt, bestaat uit acht mensen. Het team telt drie vrouwen: bestuursvoorzitter Herna Verhagen, directeur Post Nederland Resi Becker en directeur Pakketten & Logistiek Liesbeth Kaashoek. Op het hoofdkantoor van PostNL spreken ze over het belang van diversiteit.

De manager uit Den Bosch wilde niet reizen vanwege haar kinderen. Zou u daar bij een mannelijke manager ook rekening mee houden?

Becker: „Het was niet mijn aanname dat ze niet wilde reizen vanwege haar kinderen, dat gaf ze zelf aan. Je toetst iemands behoefte. Vroeg van huis en laat thuis was voor haar een belemmering. Wat kunnen wij doen om die belemmering weg te nemen, daar gaat het om.”

Laten vrouwen zich in hun carrière eerder belemmeren door hun privéomstandigheden?

Becker: „Dat maakt voor mij niet uit. Ik redeneer vanuit iemands behoefte. Er kan een belemmering zijn vanwege kinderen, of omdat iemand voor zijn ouders wil zorgen, het effect is gelijk. Wat telt is: snappen wij wat iemand wil en hoe flexibel zijn wij om iemand met potentieel te behouden?”

Kaashoek: „Het omgekeerde komt ook voor. Bij mij was een mannelijke manager die minder uren wilde werken, maar dat niet goed durfde te vragen. Omdat ik op woensdagmiddag thuis ben, durfde hij het ook te vragen. Zo zie je: soms help je een man verder. Onze voorbeeldfunctie is cruciaal in dit soort zaken.”

Vrouwelijke bestuursvoorzitters zijn schaars. Heeft u diversiteitsbeleid tot speerpunt gemaakt bij uw aantreden in 2012?

Verhagen: „Het beleid was er altijd al, ook toen PostNL nog TNT was. Met mijn aantreden hebben we er extra scherpte en aandacht op gezet. Het is mijn overtuiging dat dit bedrijf, met zo veel werknemers, een afspiegeling van de maatschappij moet zijn.

„Ik zeg niet dat het altijd lukt, maar we willen een veilige omgeving creëren waarin je jezelf kunt zijn. Dat gaat niet vanzelf, het vergt permanente aandacht.”

Waarom is diversiteit zo belangrijk voor een bedrijf?

Kaashoek: „In een team met een diverse samenstelling ontstaat frictie, maar die frictie brengt betere besluitvorming. Discussie levert andere gezichtspunten op. Als we het allemaal eens zijn wijs ik iemand aan die het tegengeluid moet formuleren. Op straat hebben we 22.000 postbezorgers en daarnaast nog eens 4.000 pakketbezorgers, die zijn sowieso heel divers. De rest van de organisatie moet dat ook zijn.”

Wat zijn de obstakels om meer diversiteit te bereiken? Is er scepsis?

Verhagen: „Ik merk dat niet. Wat telt is dat wij laten zien dat we het belangrijk vinden. We laten het niet van de agenda afvallen, dit is geen onderwerp voor één jaar. We houden permanent in de gaten hoe we ervoor staan. Culturele achtergrond en seksuele geaardheid mogen we natuurlijk niet turven, maar we kunnen wel dingen afleiden uit onze betrokkenheidsmonitor. Daar zitten vragen in over cultuur en waarden.”

Becker: „Als vrouwelijke bestuurders ervaren wij het als gewoon, maar dat geldt niet voor iedereen. Je moet in gesprek blijven: hoe wordt het voor iedereen gewoon?”

Kaashoek: „Het zit ook in kleine dingen. Bij ons young executive programme kwam tijdens het avondprogramma het bier binnen. Dat was niet voor iedereen passend, daar zijn we nu veel terughoudender in.”

Een vraag over #MeToo wordt wat lacherig ontvangen; ze hadden hem niet verwacht. De directie heeft de discussie niet gestimuleerd, niemand in het bedrijf is er over begonnen. Er zijn ons geen gevallen bekend, zeggen de drie bestuurders. Best vreemd voor zo’n groot bedrijf dat bewust met man-vrouwverhoudingen omgaat, erkennen ze. Achteraf laat PostNL weten dat er wel ‘ongewenste situaties’ zijn, en dat die worden opgelost met een vertrouwenspersoon.

Waarin verschilt een directie met vrouwen van een directie zonder vrouwen?

Verhagen: „Met meer vrouwen in een team zijn zaken makkelijker bespreekbaar, is mijn ervaring. In teams met alleen mannen moet je het heel expliciet zeggen als je iets bespreekbaar wilt maken.”

Om wat voor onderwerpen gaat het dan?

Verhagen: „Hoe vind je dat je moet reorganiseren, bijvoorbeeld. Wat is het sociale framework dat we daarbij hanteren? We willen de krimp op de postmarkt op een sociale manier opvangen, maar wat betekent dat? Hoe doen we dat? Die discussie kun je zakelijk voeren, in euro’s, maar er zit ook een gevoelskant aan, een menskant.

Nemen vrouwen andere beslissingen?

Verhagen: „Dat vind ik niet. Maar door diversiteit heb je meer aspecten van een discussie op tafel, voordat een beslissing wordt genomen.”

De vakbonden zijn kritisch over PostNL. Aandacht voor menselijke aspecten leidt niet tot mensvriendelijk reorganiseren?

Verhagen: „Ik denk dat als je overcompleet wordt, je beter hier kunt werken dan op veel andere plekken in Nederland.”

Becker: „Als iemand zijn baan verliest is dat heel pijnlijk. Het gaat om iemand met een gezin erachter, dus proberen we mensen van werk naar werk te begeleiden. Bijvoorbeeld van postbezorging naar pakketbezorging.”

Financieel directeur Jan Bos verlaat PostNL in het tweede kwartaal, de tweede termijn van president-commissaris Jacques Wallage eindigt in april. Kansen voor nog meer vrouwen in de top?

Verhagen: „Bij de opvolging van Jan Bos kijken we wie het best past op die functie en in het team. Dat kan een man of een vrouw zijn. Jacques Wallage kan nog vier jaar door als lid van de raad van commissarissen, dat moet hij eerst zelf beslissen.”

Geldt bij topfuncties de formule ‘bij gelijke geschiktheid een vrouw’?

Verhagen kijkt naar haar twee collega’s. „Hebben we die formule? Ik geloof het niet. We kijken gewoon: wie is de beste voor PostNL?”

(Correctie 7 februari 2018: in een eerdere versie van dit interview zegt Herna Verhagen dat Jacques Wallage nog twee termijnen voorzitter van de raad van commissarissen kan blijven. Dat is niet juist; wel kan hij die tijd aanblijven als lid.)

    • Mark Duursma