Recensie

Poëtisch duet tussen mens en machine

Hollands Dance Festival gaat zijn laatste week in. Twee voorstellingen zijn gewijd aan het thema ‘dans en technologie’, met o.a. een robotarm en interactieve video. Maar het zijn de dansers die de show stelen.

Danser Huang Yi met robot Kuka Foto Jacob Blickenstaff

Nu technologie steeds verder doordringt in ons bestaan, speelt die ook steeds vaker een rol in de podiumkunsten. Het Hollands Dance Festival, dat zijn laatste week in gaat, toont twee voorstellingen rondom het thema ‘dans en technologie’.

De opmerkelijkste werd gepresenteerd in Delft, thuisstad van de Technische Universiteit. Maar de paar TU-studenten in het publiek zullen van de pure technologie in Huang Yi & Kuka waarschijnlijk niet onder de indruk zijn geweest. Kuka is een manshoge robotarm, zoals die al jaren in bijvoorbeeld de auto-industrie wordt gebruikt. Bovendien is het de Taiwanese danser/choreograaf Huang Yi er niet om te doen de mogelijkheden van het apparaat spectaculair uit te buiten. Zijn duet met Kuka is een sobere, droefgeestige autobiografische schets: in zijn jeugd wilde Huang Yi zelf een robot zijn, dienstbaar en zonder emoties, om zijn hardwerkende ouders niet tot last te zijn.

Partner van staal en software

In de voorstelling is te zien hoe een eenzame figuur zich vereenzelvigt met een robot, toenadering zoekt tot een partner van staal en software en daar letterlijk steun en troost aan ontleent. Met als neveneffect dat de toeschouwer van lieverlee zelf óók steeds meer menselijke eigenschappen (verlegenheid, argwaan, nieuwsgierigheid) projecteert op dat brok hi-tech.

In hun samenspel is het soms wonderlijk hoe synchroon mens en machine kunnen bewegen. Afwisselend buigt en zwenkt Kuka met Yi mee of imiteert Yi de bewegingen van Kuka, op ijle piano- of vioolklanken, of in stilte, waarbij alleen de suizende en gierende geluidjes van Kuka hoorbaar zijn. Zo creëert Yi, ook in het duet voor de man en de vrouw die zijn van elkaar vervreemde ouders verbeelden, breekbare, poëtische momenten. Bovenal getuigt zijn creatie van een grote emotionele verlatenheid, die tot uren ná de voorstelling nog doorwerkt.

Opwaaiende sneeuwstormen

Interactieve video speelt een hoofdrol in Pixel van Mourad Merzouki, artistiek leider van de Franse Compagnie Käfig. Op zichzelf is deze toepassing niet nieuw in het danstheater (in Nederland gebruikt bijvoorbeeld David Middendorp verwante vormen), maar Merzouki bereikt in samenwerking met de digitale vormgevers Adrien Mondot en Claire Bardainne prachtig meeslepende optische effecten van opwaaiende sneeuwstormen, woeste golven en exploderende universa, in beweging gezet door de elf dansers.

Hoe mooi ook de technologische foefjes, het zijn vooral die dansers die Pixel tot een succes maken. Al jaren creëert Merzouki theatrale hiphop van een niveau dat in Nederland eigenlijk nog steeds niet is bereikt. Opnieuw toont hij hoe interessant de mix van hedendaagse dans en hiphop kan zijn als er een stevig ruimtelijk en choreografisch kader is dat ruimte laat voor de ruwe randjes van de individualisten die hiphoppers van huis uit zijn. Bovendien demonstreert Merzouki hoe mooi verschillende dans- en circustechnieken in elkaar passen, bijvoorbeeld tijdens een duet voor een b-boy en een danseres die haar lichaam als een slangenmens in ijselijk lenige houdingen legt – een hoogtepunt in een lekkere, prikkelende dansshow.

Zouteloze pretentie

Meer pretenties heeft de Fransman Thierry Malandain, baas van Ballet Biarritz, en die zitten hem in La Belle et la Bête danig in de weg. Van het sprookje en van Malandains directe inspiratiebron, Jean Cocteaus verfilming uit 1946, is zonder voorkennis pas ongeveer halverwege iets te herkennen. Voordien wemelt het van minder relevante figuren, waarvan het trio De Artiest, Zijn Ziel en Zijn Lichaam wel de grootste stoorzenders zijn voor het goede begrip.

Dat zou nog niet zo erg zijn als de choreografie niet zo oubollig-hedendaags zou zijn, zwalkend tussen tuttig klassiek en even quasi diepzinnige als wezenloze gebaren, haakvoeten en zouteloze bewegingscanons. Aan de energieke dansers van Ballet Biarritz ligt het overigens niet, en vooral Irma Hoffren, een Belle met oneindige benen, is prachtig.

Dan toch liever de recht-voor-zijn-raapdans van Bodytraffic US, een klein, relatief nieuw gezelschap uit Los Angeles. De vier choreografieën waarmee Bodytraffic zich voor het eerst in Europa presenteert, zijn weliswaar enigszins belegen en Amerikaans-heerlijk weg happend, maar het luchthartige plezier van de negen dansers maakt veel goed.

    • Francine van der Wiel