NRC checkt:‘Nederlandse katten doden jaarlijks 100 miljoen vogels’

Dat schreef bioloog en schrijver Koos Dijksterhuis in Trouw.

Foto iStock

De aanleiding

Bioloog en schrijver Koos Dijksterhuis schreef in zijn dagelijkse ‘Natuurdagboek’ in Trouw (16 januari) dat de 3,5 miljoen huiskatten in Nederland met zijn allen ieder jaar naar schatting 100 miljoen vogels doden. „Geen wonder dat hele woonwijken vogelvrij kunnen worden verklaard”, schreef Dijksterhuis. „Honderd miljoen, daar is niet tegenop te broeden.”

Waar is het op gebaseerd?

Navraag bij Dijksterhuis leert dat hij zich baseert op „onder meer Amerikaanse, Engelse, Australische en Zwitserse onderzoeken” waaruit zou blijken dat katten „soms wel twee zoogdieren of vogels per week” doden. „Gemiddeld dan, en hoeveel daarvan vogels zijn verschilt nogal, in de broedtijd zijn het er veel meer.”

En, klopt het?

Dijksterhuis noemt twee cijfers in zijn column: het aantal van 3,5 miljoen huiskatten en de 100 miljoen vogels die zij jaarlijks zouden vangen. Een Nederlandse kat doodt dan gemiddeld 29 vogels per jaar.

Laten we beginnen met het eenvoudigst te controleren cijfer: het aantal katten in Nederland. Elk jaar wordt er een peiling onder 7.500 representatieve Nederlandse huishoudens gehouden over hun huisdierbezit. Geëxtrapoleerd komt men uit op 2,6 miljoen katten (cijfers over 2016 van twee brancheverenigingen voor de gezelschapsdierensector).

Dijksterhuis laat desgevraagd weten dat hij de zwerfkatten ook heeft meegeteld als „huiskatten”, aangezien het verwilderde soortgenoten zijn. Hoeveel zijn dat er? Wageningen University heeft geprobeerd dat in kaart te brengen. De onderzoekers moesten echter concluderen dat het aantal zwerfkatten „moeilijk te achterhalen” is. Een „grove extrapolatie” van de in wetenschappelijke literatuur aanwezige aantallen leverde een brede range op van „135.590 tot 1.207.331 zwerfkatten”. De 3,5 miljoen huiskatten van Dijksterhuis lijken daarmee aan de hoge kant. Er zouden dan in Nederland, bovenop de 2,6 miljoen katten met een baasje, nog eens 900.000 zwerfkatten zijn.

Dan het aantal gedode vogels – wat nog lastiger valt vast te stellen. Katten vullen immers geen enquêtes in over hun jachtgedrag en ze constant achtervolgen gaat ook niet. Tenzij een representatieve groep Nederlandse katten dag en nacht met cameraatjes wordt uitgerust, onderzoek dat voor zover bekend hier nog nooit is uitgevoerd, weten we niet exact hoeveel vogels ze vangen.

Lees ook dit interview met ecoloog Pete Marra: Jouw poes is een moordenaar

Dergelijk onderzoek is wel gedaan in de Verenigde Staten. In Athens, een stad met ongeveer 115.000 inwoners in de staat Georgia, droegen 55 huiskatten een cameraatje aan een halsband, voor meerdere periodes gedurende twaalf maanden. Al deze katten mochten naar buiten. De beelden werden achteraf geanalyseerd.

Wat bleek? Een minderheid (44 procent) van de geobserveerde katten opende de jacht op dieren en een nog kleinere groep (30 procent) ving ook daadwerkelijk prooien. De katten in Athens vingen tijdens de ruim zestien weken aan camerabeelden in totaal vijf vogels. Omgerekend was dat er grofweg eentje per drie weken.

Als we ervan uitgaan dat de Nederlandse katten net als hun Amerikaanse soortgenoten niet allemaal actieve of goede jagers zijn, dan zouden er omgerekend ruim 1 miljoen succesvol jagende katten in Nederland zijn, uitgaande van de 3,5 miljoen katten van Dijksterhuis. Zij zouden, wederom op basis van de Amerikaanse ratio’s, in totaal 16,8 miljoen vogels per jaar vangen – los van het feit dat een deel van de katten binnen leeft.

Conclusie

Het is onwaar dat Nederlandse katten jaarlijks 100 miljoen vogels vangen. Deze schatting is ruim te hoog, op basis van onderzoek naar het jachtgedrag van katten die dag en nacht cameraatjes droegen.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nrccheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nrccheckt

    • Ykje Vriesinga