Recensie

In de Filipijnse stadsjungle bestaat onbaatzuchtigheid niet

Drama

Het neo-realistische ‘Ma’ Rosa’ toont hoe iedereen kwetsbaar en chantabel is in de Filipijnse sloppenwijk Mandaluyong.

Jaclyn Jose als Rosa in het drama Ma’Rosa.

Tamelijk vroeg in Ma’ Rosa weet je al niet meer of het kleine buurtwinkeltje dat Rosa drijft in een sloppenwijk in Mandaluyong - een van agglomeraties die samen Metro Manila vormen – echt te weinig opbrengt om haar gezin te onderhouden. Het lijkt vooral een dekmantel voor haar drugshandel en een manier om haar echtgenoot Nestor goedkoop aan de dope te helpen en van de straat te houden. Meer dan wat kippenmaagjes en droge rijst voor het avondeten lijkt het ook al niet op te brengen.

Alles is in de wijk is verhandelbaar, en passeert duizenden handen. Een economie in zo veel smoezelige grijstinten dat ze samen pikzwart zijn.

Als Rosa en Nestor op een dag worden opgepakt blijkt de corruptie van de politie nog erger dan het doorlopende geritsel en gepingel op straat. Hun kinderen moeten het geld voor de borgsom bij elkaar zien te krijgen. Want als dat niet lukt dreigt een keten van afpersing en verraad. De fatalistische koelbloedigheid waarmee Rosa na haar arrestatie haar kinderen opdraagt om bij deze en gene een schuld te innen of geld te lenen spreekt boekdelen. Het huis verkopen, zoals een van hen oppert, heeft geen zin. Zo staan de dingen ook financieel meteen in het juiste scheve perspectief.

Dit is een gunstensamenleving waarin iedereen kwetsbaar en chantabel is. Je afvragen of in die wereld zoiets als onbaatzuchtigheid bestaat is vloeken in de kerk. Diezelfde kerk die de Filipijnse samenleving zo stevig in z’n greep houdt.

Regisseur Brillante Mendoza maakte naam met een serie nietsontziende films over die explosieve mix tussen religie in geweld. Ma’ Rosa is niet zo bruut als bijvoorbeeld Slingshot en Kinatay. Daarmee vergeleken is zijn nieuwste film bijna (en bedrieglijk) ingetogen. Dat komt omdat er te veel spanning staat op het door plot voortgestuwde scenario en de observerende neo-realistische stijl.

Mendoza zet alles op alles om het gevoel van real time en realisme te verhogen. De kinderen hebben amper een etmaal om het geld op te hoesten. Waarbij het grootste gedeelte van de dag zich ook nog eens ’s nachts lijkt af te spelen. Alles wasemt van regen en zweet. Handheld camerawerk en lange takes brengen je midden in de actie, terwijl de soundtrack, opgezweept door nerveuze percussie en elektronische muziek, de stadsgeluiden versterkt.

De opzet van de film doet denken aan Deux jours, une nuit van de gebroeders Dardenne, waarin de met ontslag bedreigde Marion Cotillard een etmaal lang tevergeefs de huizen van haar collega’s afgaat om te vragen of zij een goed woordje voor haar kunnen doen. Een dilemma-estafette waarin het gaat om de observaties die onderweg worden gedaan, en de morele vragen waar je voor kunt komen te staan als je om een gunst vraagt. Het geeft Mendoza volop gelegenheid om zijn bekende thema’s te belichten: de geroutineerde terloopsheid van geweld, de onverschilligheid van de stadsjungle en de eenzaamheid van het overleven tegen elke prijs.

    • Dana Linssen