De dienstplicht is nu ook voor vrouwen

Dienstplicht

Als de dienstplicht weer van kracht wordt zullen vrouwen ook moeten dienen, besliste de Tweede Kamer vandaag. Ze zijn immers gelijk.

Een vrouwlijke militair tijdens een missie van het Nederlandse leger in Turkije. Foto Evert-Jan Daniels / ANP.

Vooropgesteld: in Nederland is de actieve dienstplicht nu niet van kracht. Er bestaat wel een dienstplicht, maar de opkomstplicht is sinds 1997 opgeschort. Als die opkomstplicht weer wordt ingevoerd, zullen vanaf nu ook vrouwen worden opgeroepen deel te nemen aan het leger. Dat geldt voor vrouwen en mannen vanaf 17 jaar.

1. Waarom gaat de dienstplicht ook voor vrouwen gelden?

Het kabinet wil zo de gelijkheid tussen man en vrouw benadrukken. De wetswijziging regelt dat ook vrouwen bericht krijgen over de mogelijkheid dat zij voor militaire dienst kunnen worden opgeroepen. Minister-president Mark Rutte (VVD) schrijft in de toelichting van het wetsvoorstel: „bij gelijke rechten horen gelijke plichten.”

In 1995 werd voor het laatst over de dienstplicht voor vrouwen gesproken. Het toenmalige kabinet vond dat de „maatschappelijke positie” van vrouwen en mannen nog niet gelijkwaardig was.

Inmiddels is het kabinet van mening dat dit wel het geval is. Vrouwen zijn actiever op de arbeidsmarkt dan twintig jaar geleden en hoger opgeleid dan toen. „Voor Defensie vormen vrouwen een interessante doelgroep. Ze vormen 50 procent van de arbeidsmarkt terwijl bij Defensie maar 10 procent van de werknemers vrouw is", zegt een woordvoerder van Defensie.

2. Wat gaat er voor wie veranderen?

Op het eerst gezicht verandert er niets. Vrouwen hoeven niet direct te vrezen voor een verplichte deelname aan het leger. Volgens de woordvoerder van Defensie zullen vrouwen die zeventien jaar worden een brief van Defensie krijgen. „Daarin staat dat zij geregistreerd staan voor de dienstplicht . Als die weer van kracht is, kunnen ook zij worden opgeroepen.”

3. Moet je straks samen met je partner het leger in?

Het valt niet uit te sluiten, maar het kabinet weet dat nog niet zeker. In de toelichting schrijft Rutte dat „met nadere regels maatschappelijk ongewenste situaties zoals gelijktijdige oproeping van twee ouders of verzorgers van een kind, worden voorkomen.”

4. En wat als je echt niet wilt?

Dan zijn er verschillende mogelijkheden. Je kan nog proberen ontheffing te krijgen wegens 'persoonlijke onmisbaarheid' of 'aanwezigheid van bijzondere omstandigheden'.

Als je twee oudere broers hebt dan word je sowieso niet opgeroepen. Ook het 'kostwinnerschap' en de bekleding van een geestelijk ambt of de opleiding daartoe zijn reden voor vrijstelling.

De laatste mogelijkheid is om dienst te weigeren. Sinds 1962 is er de wet ‘gewetensbezwaren militaire dienst’. Toen de dienstplicht nog gold, konden personen zich melden bij Defensie. Wie volgens het ministerie van Defensie ‘ernstige gewetensbezwaren’ had, hoefde niet in dienst. Wat er onder die bezwaren viel werd getoetst door een commissie van advies.

5. Hoe werkt de dienstplicht in het buitenland?

Sinds 2016 is Noorwegen het enige NAVO-lid met een dienstplicht voor zowel mannen als vrouwen. Ook in Zweden worden vrouwen opgeroepen voor de dienstplicht die sinds dit jaar weer van kracht is. Daar worden 13.000 mannen en vrouwen opgeroepen, van wie er uiteindelijk 4.000 worden geselecteerd om negen tot twaalf maanden te dienen in het leger.