Tweestrijd D66 en FvD kan beide partijen helpen

Gemeenteraad Amsterdam

Met uitspraken over racisme binnen Forum voor Democratie mengt D66-minister Ollongren zich in de verkiezingscampagne.

Partijleider Pechtold speecht bij de start van de D66-campagne voor de gemeenteraadsverkiezingen, twee weken terug. Foto Remko de Waal/ANP

De tweestrijd waar D66 en Forum voor Democratie (FvD) al maanden op zinspeelden in aanloop naar de raadsverkiezingen in Amsterdam, is ontvlamd. Vicepremier Kajsa Ollongren (D66) heeft Forum voor Democratie en zijn leider, Tweede Kamerlid Thierry Baudet, een grotere bedreiging genoemd voor „de kernwaarden van Nederland” dan PVV-aanvoerder Geert Wilders.

Ollongren, vrijdag in de Burgemeester Dales-lezing in Nijmegen: „Rassenmenging kwam al voorbij uit de mond van Forumleden. Rassenverdunning ook […] Baudet laat het onweersproken als zijn partijgenoten openlijk discrimineren op basis van ras.”

Baudet reageerde zaterdag: hij deed bij de politie in Amsterdam aangifte „wegens smaad en laster”. Dat lichtte hij toe in een persconferentie waar journalisten geen vragen mochten stellen. Volgens Baudet beweert Ollongren dat hij „Nederlanders openlijk zou discrimineren op basis van ras” – een beschuldiging die zij niet letterlijk deed, maar die hij wel verre van zich werpt.

Baudet: „Een minister van Binnenlandse Zaken die lasterlijke uitspraken over mij doet en mij beschuldigt van het willen plegen van strafbare feiten, gaat een grens over. Hier is sprake van demonisering van een volksvertegenwoordiger.”

Ollongren refereerde in haar toespraak aan uitspraken van Yernaz Ramautarsing, nummer 2 op de kandidatenlijst van FvD in Amsterdam. Hij zei onlangs in de Volkskrant te geloven in IQ-verschillen tussen volkeren. Baudet, gevraagd zich van die uitspraak te distantiëren, weigerde.

De confrontatie tussen Ollongren, oud-wethouder in Amsterdam, en Baudet, lijstduwer in Amsterdam, komt beide partijen goed uit met het oog op de raadsverkiezingen, van 21 maart. Deze laatste clash over vermeend racisme lijkt goed te passen in beider campagnestrategie.

D66 heeft besloten deze campagne, net als die voor de landelijke verkiezingen van 2017, te framen als strijd tussen hun ‘redelijke geluid’ en populistisch- of zelfs extreem-rechts, zo is te horen in Den Haag. Landelijk heeft D66 electoraal voordeel gehad van de confrontaties die partijleider Alexander Pechtold al jaren zoekt met Geert Wilders – en andersom.

Nu de PVV bij de raadsverkiezingen meedoet in Rotterdam, Den Haag en Utrecht, en Forum voor Democratie in Amsterdam, heeft D66 in elke grote stad een ideale tegenstander. Loopt de campagne in Amsterdam uit op een tweestrijd met FvD, dan kan dat D66 helpen groter te blijven dan de linkse tegenstanders GroenLinks en PvdA. Dat FvD met deze tactiek ook geholpen is, wordt voor lief genomen.

De laatste tijd zochten D66 en FvD in Amsterdam elkaar al steeds op. Kamerlid Jan Paternotte, tot voor een jaar fractieleider van D66 in Amsterdam, had het in december in Het Parool al over „de steeds misselijker wordende focus op ras” bij FvD. Vrijdag noemde de Amsterdamse D66-lijsttrekker Reinier van Dantzig in diezelfde krant Baudet „een racistische wolf in schaapskleren”.

FvD heeft het evengoed op D66 gemunt. De jonge partij doet alleen in Amsterdam zelfstandig mee aan de gemeenteraadsverkiezingen. In Rotterdam werkt ze samen met Leefbaar. Waar D66 FvD van racisme beschuldigt, verwijt FvD D66 demoniseren.

In reactie op het Parool-interview met Van Dantzig twitterde de plaatselijke afdeling van FvD dat die „nu echt met verve de rol van Ad Melkert tijdens de TK-verkiezingscampagne 2002” vervult. PvdA-lijsttrekker Melkert was toen één van de grootste tegenstanders van Pim Fortuyn. Een man in de entourage van Baudet refereerde zaterdag aan de moord op Fortuyn en hoe „gevaarlijk” de hetze van D66 tegen Baudet kan zijn.

Dat uitgerekend Ollongren zich nu in de campagnestrijd mengt, is opmerkelijk. Zij staat bekend als politiek behendig, maar in haar woordkeuze juist voorzichtig. Bovendien heeft de beschuldiging van een minister en vicepremier jegens een Kamerlid een heel andere lading dan woorden tussen Amsterdamse kandidaten onderling.