Ronald Koeman, de onvermijdelijke bondscoach

Nederlands elftal

Een buitenlander was nooit reëel, van de Nederlanders was hij het meest geschikt. Doel van Ronald Koeman: na zes jaar weer plaatsing.

Foto Peter Powell/EPA

Hij werd al vergeleken met prins Charles: de kroonprins die eindeloos wacht tot de troon vrijkomt. De onvermijdelijke bondscoach Ronald Koeman treedt deze dinsdag in dienst van de KNVB na een zoektocht van de directie die iets minder dan honderd dagen duurde en waarin de voetbalbond op hem uitkwam. Onvermijdelijk, omdat hij over alle eigenschappen beschikte waaraan kandidaten moesten voldoen: clubloos, betaalbaar, buitenlandse ervaring, tactisch vernuft, breed gedragen en als bonus een fraaie staat van dienst als absolute topvoetballer.

De KNVB kon niet om hem heen. Temeer omdat de 54-jarige trainer vaak genoeg heeft laten doorschemeren dat hij het eervol zou vinden het Nederlands elftal te leiden. In 2013, alom geprezen nadat hij van Feyenoord weer eens een titelkandidaat had gemaakt, ging de job aan zijn neus voorbij toen Guus Hiddink op zijn 67ste warmliep voor een terugkeer naar Oranje en bij de KNVB een gewillige directie trof. Koeman zag vanuit Engeland, waar hij werk vond bij Southampton en later Everton, hoe onder Hiddink, Danny Blind en Dick Advocaat twee keer op rij een eindtoernooi gemist werd. Hij gaf toe weleens gegniffeld te hebben – om de KNVB dan.

Selecteren en excelleren

Nu is het eindelijk zover: na alle officieuze berichten zal de voetbalbond hem deze dinsdag om half vijf officieel presenteren in Zeist. Met hem ook de nieuwe technisch directeur Nico-Jan Hoogma, die Heracles verlaat om voetbaltechnisch beleidsbepaler te worden voor de bond.

Hun opdracht is plaatsing voor het EK 2020, het eerste toernooi in zes jaar waar het Nederlands elftal weer present kan zijn na de bronzen krachttoer op het WK 2014. Onderliggende opdracht: na het tijdperk van ‘de grote vier’ – Arjen Robben, Robin van Persie, Rafael van der Vaart en Wesley Sneijder – moet een nieuwe generatie spelers opstaan en het is aan Koeman die te selecteren en te laten excelleren. Talent is er, weerbaarheid vaak niet. Onder Koeman moet spelen voor Oranje weer een eer worden.

Zijn cv springt eruit

Waarom hij? Omdat zijn cv er het meest uit springt in tijden dat het Nederlandse trainersgilde niet grossiert in topcoaches. Louis van Gaal? Die ging er echt niet meer aan beginnen. Peter Bosz, coach met een compromisloze aanvalsstrategie? Weliswaar op tijd ontslagen bij Borussia Dortmund om nog kans te maken, maar hij heeft zelf gezegd dat hij een verder verloop van zijn clubcarrière prefereert. Bovendien zou hij bij het aanvaarden van een nieuwe baan afzien van de tonnen per maand die hij nog tegemoet ziet na zijn ontslag bij de Duitse topclub.

Nee, Koeman was altijd al nummer één. Een buitenlander is nooit een reële optie geweest sinds in kort tijdsbestek afgelopen najaar eerst Frank de Boer en daarna Koeman en Bosz ontslagen werden bij hun buitenlandse clubs. Daarmee kwamen de meest voor de hand liggende Nederlandse kandidaten vrij. Bij het aantrekken van een verfrissende verschijning van over de landsgrenzen moet ook niet gedacht worden dat het topsegment in de rij staat voor Oranje. Het salaris van de bondscoach ligt tussen de 1 en 1,2 miljoen euro. Ter vergelijking: José Mourinho verdient bij Manchester United een jaarsalaris van bijna 17 miljoen euro.

Miljoenen minder

Toch heeft ook Koeman ingeleverd op zijn inkomen over de voorbije jaren. Koeman, de enige die ooit én als speler én als trainer bij Ajax, PSV en Feyenoord werkte, was sinds 2014 ruim drie jaar lang actief in de lucratieve Premier League. Bij Everton, dat zijn salaris verdubbelde ten opzichte van zijn inkomen bij Southampton, kreeg hij zo’n 7 miljoen euro. Sinds oktober 2017 zat hij zonder werk. Hij werd er in oktober 2017 ontslagen omdat de club slecht presteerde onder zijn leiding.

Om het geld hoeft hij het ook niet te doen, wel om de eerzucht. Dat hij de KNVB koos boven een financiële klapper in een (ver) buitenland – en vermoedelijk moet afzien van doorbetaling van zijn Everton-contract – heeft te maken met zijn gedrevenheid om schoon schip te maken bij het dolende Oranje. Terwijl hij in 1988 als speler de glorie van een gewonnen EK ervoer, treft hij nu misschien wel het slechtste Oranje ooit aan. De 21ste plek op de FIFA-ranking suggereert dat het vanaf nu  nauwelijks nog slechter kan gaan. „We zitten op de bodem van de put”, zei directeur betaald voetbal Eric Gudde afgelopen najaar toen hij als beginnend KNVB-baas de contouren van een zoektocht naar een bondscoach schetste.

Eric Gudde is sinds november de nieuwe directeur van de KNVB. Lees ook: ‘Buitenlandse bondscoach is volstrekt bespreekbaar’

Met Koeman trekt de KNVB een consistente en evenwichtige clubmanager aan. Internationaal leverde hij als coach geen topprestaties. Geen Champions League-finales, geen trofeeën. Nationaal daarentegen wel, met bijvoorbeeld drie landstitels in de eredivisie.

Een typische Hollandse jongen noemt voetbalcoryfee Aad de Mos hem. Geboren in Zaandam, opgegroeid in Groningen in een voetbalgezin waarvan broer Erwin (31 keer) en vader Martin (1 keer ingevallen) ook Oranje haalden. De succesvolste Koeman, Ronald, verrijkte zijn tactische vermogens in Spanje, Portugal en Engeland, doordat de speelstijlen van trainers tegenover hem soms totaal verschilden van die van hemzelf. Invloeden van buitenaf dwongen hem zijn eigen geest bij te slijpen, waardoor hij inmiddels weet dat 4-3-3 niet zaligmakend is. Zijn teamgenoot bij FC Barcelona, Pep Guardiola, misschien wel de meest gewilde trainer ter wereld, won met Manchester City nog nooit van hem. Volgens Koeman zelf smeekte ‘Pep’ hem terug te keren naar de Premier League.

Het is Oranje geworden. Eric Gudde, directeur betaald voetbal bij de KNVB, kent Koeman uit de tijd dat ze drie jaar samenwerkten bij Feyenoord. Hij als directeur, Koeman als coach. Zo weet Gudde dat de nieuwe bondscoach hard kan zijn tegenover zijn spelers. En dat Koeman een betrouwbaar uithangbord is van een bond die na alle commotie van de voorbije jaren gebaat is bij publicitaire rust.

    • Fabian van der Poll