Nederland breekt met Turkije

Diplomatieke banden

Nederland heeft besloten om zijn ambassadeur in Ankara terug te trekken.

Nederlandse Turken betogen bij de Erasmusbrug in Rotterdam tegen de mislukte staatsgreep in Turkije, juli 2016. Foto David van Dam

De gesprekken tussen Nederland en Turkije over een normalisering van de diplomatieke betrekkingen zijn mislukt. Nederland heeft hierop besloten zijn ambassadeur in Ankara, die al sinds vorig jaar maart niet meer welkom was, formeel terug te trekken. Een nieuwe Turkse ambassadeur in Den Haag, die al enige tijd op zich liet wachten, is evenmin welkom.

Sinds eind december zag het er naar uit dat de relaties tussen Nederland en Turkije spoedig weer zouden worden hersteld. De nieuwe Nederlandse minister van Buitenlandse Zaken Halbe Zijlstra (VVD) had hierover in Brussel tijdens een NAVO-vergadering informeel contact gehad met zijn Turkse ambtgenoot Mevlut Cavusoglu. Kort daarna liet de Turkse president Erdogan weten te willen streven naar herstel van de verstoorde relatie met een aantal westerse landen waaronder Nederland. Hij had het in dit verband over „oude vrienden”.

Op het hoogste ambtelijke niveau is de voorbije weken bekeken hoe beide landen hun hoogopgelopen ruzie zouden kunnen bijleggen. Deze ontstond vorig jaar maart nadat de Turkse minister van familiezaken Kaya in Rotterdam vergeefs had geprobeerd een groep Turkse Nederlanders toe te spreken. Zij had hiervoor geen toestemming maar was toch vanuit Duitsland naar het Turkse consulaat in Rotterdam gereden.

Eerder op de dag had de Nederlandse regering minister van Buitenlandse Zaken Cavusoglu al de toegang tot Nederland geweigerd. Ook hij wilde een toespraak houden in het kader van de campagne voor een referendum over een wijziging van de Turkse grondwet. Toen hij toch wilde komen, sloot Nederland het luchtruim voor hem.

Later op de dag kwam minister Kaya per auto vanuit Hamburg. In Rotterdam werd zij door de politie gesommeerd terug te keren naar Duitsland. Hierop volgden op straat urenlange onderhandelingen terwijl voor het consulaat ongeregeldheden ontstonden. Uiteindelijk werd de minister onder politiebegeleiding naar de grens teruggebracht. Beelden van de rellen in Rotterdam waarbij de politie onder andere met honden optrad, leidden in Turkije tot grote verontwaardiging.

Ongeregeldheden

Als reactie werd de Nederlandse ambassadeur in Ankara, die toevallig in Nederland was op het moment van de ongeregeldheden, de toegang tot het land ontzegd. Ook werden officiële contacten op hoog ministerieel niveau stilgelegd. Op andere terreinen zoals justitie ging de samenwerking wel gewoon door.

Erdogan haalde vorig jaar fel uit naar Nederland en premier Rutte. Hij bracht Nederland in verband met de nazi’s en hekelde ook het optreden in Srebrenica waar Nederland zich tegen moslims gekeerd zou hebben. Lange tijd hebben beide landen gesproken over de vraag of en hoe excuses zouden moeten worden gemaakt. Zijlstra wilde niet te veel stilstaan bij het verleden maar naar de toekomst kijken.