DUO mag ov-gegevens studenten opvragen

Het doorgeven van ov-gegevens botst weliswaar met privacy, maar dat mag om fraude op te sporen.

Bas Czerwinski / ANP

De Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) mag reisgegevens van een student opvragen om te controleren of de student terecht een beurs voor uitwonenden ontvangt. Dat is maandag het oordeel van de Centrale Raad van Beroep. Die oordeelt dat DUO weliswaar een inbreuk maakt op de privacy van de student, maar dat om fraude op te sporen deze inbreuk is toegestaan.

Deze zomer werd bekend dat DUO afgelopen jaren ov-gegevens van 377 studenten had opgevraagd om gesjoemel met de uitwonendenbeurs op te sporen. Bij 307 van de 377 studenten werd op deze manier inderdaad fraude vastgesteld. Ook buitengewoon opsporingsambtenaren (boa’s) van gemeenten, de Sociale Verzekeringsbank en de Koninklijke Marechaussee bleken reisgegevens te hebben gekregen van Translink, de organisatie achter de ov-kaart. Na een kritische uitspraak van de rechtbank in Den Haag in mei, staakte Translink het doorgeven van gegevens tot nader order.

Opsporingsambtenaren van diverse instanties kregen van het bedrijf achter de ov-chipkaart reisgegevens van burgers. Wat gebeurde er precies?

Een proportioneel middel

Het hoogste college oordeelt dat het opvragen van ov-gegevens een proportioneel middel is voor het bestrijden van fraude. De gegevens van Translink kunnen namelijk beschouwd worden als zakelijke gegevens, en deze mogen worden opgevraagd door toezichthouders om fraude te bestrijden. Wel kunnen de ov-gegevens alleen als aanvullend bewijs worden gebruikt.

De zaak was naar de Centrale Raad van Beroep gebracht door een vrouw die werd beschuldigd van fraude. DUO had reisgegevens van haar opgevraagd over een periode van achttien maanden. De vrouw zei dat ze vaak op haar thuisadres was om voor haar zieke moeder te zorgen. DUO geloofde dit niet en vorderde 8.600 euro terug van de vrouw. In deze zaak is er volgens de Centrale Raad van Beroep niet voldoende bewijs dat de studente niet woonde op haar officiële adres.

DUO mag sinds 2012 frauderende studenten opsporen. Inmiddels zijn duizenden studenten beboet. Liegen over je adres kan lucratief lijken: uitwonende studenten die voor 2015 begonnen met studeren, krijgen een basisbeurs van maandelijks 286 euro, voor thuiswonende studenten is dat 102 euro.

Correctie (5 februari 2018, 12.12 uur): In een eerdere versie stond dat de uitspraak van de Hoge Raad kwam, maar het ging om de Centrale Raad van Beroep.

    • Liza van Lonkhuyzen