Grotere dreiging, nieuwe wapens

Nucleaire strategie regering-Trump

Rusland en China zijn verbolgen over nieuwe kernwapens van de VS. Ze betichten de Amerikanen van Koude-Oorlog-denken.

Deze B61-kernbom uit het Amerikaanse nucleaire arsenaal is te zien in het Museum of Science and Energy in Tennessee. Foto Kelly Michals/ Flickr

Tot groot ongenoegen van Rusland en China wil de Amerikaanse regering nieuwe, kleinere kernwapens aan het bestaande nucleaire arsenaal toevoegen. De nieuwe wapens zijn een antwoord op een vermeende Russische strategie, die voorziet in de inzet, als eerste, van een klein nucleair wapen. De nieuwe Amerikaanse wapens moeten de Russen ervan overtuigen dat een dergelijke strategie niet werkt.

Het Amerikaanse ministerie voor Defensie maakte de aanschaf van kleinere wapens vrijdagavond bekend bij de presentatie van de zogeheten Nuclear Posture Review, een periodieke beschrijving van de Amerikaanse nucleaire strategie. De Review verschijnt traditiegetrouw kort na het aantreden van een nieuwe president.

Lees ook: VS willen nieuwe, kleinere kernwapens

Uitgangspunt voor Trumps nucleaire strategie is dat de wereld nu beduidend minder veilig is dan acht jaar geleden. De Russen zijn teruggekeerd naar een confrontatiekoers tussen de grootmachten en China daagt de Amerikaanse superioriteit in de Stille Oceaan uit, stelt het document. Waar Obama in zijn eerste ambtstermijn nog de hoop koesterde het aantal kernwapens drastisch te kunnen verminderen, wil Trump het bestaande arsenaal moderniseren en er – op bescheiden schaal – nieuwe wapens aan toevoegen. Grootschalige reductie van kernwapens is niet aan de orde. Het dreigingsniveau en de onzekerheid in de wereld laten dat eenvoudig niet toe.

Overdrijven

Rusland noemde de Verenigde Staten meteen „oorlogszuchtig” en kondigde „noodzakelijke tegenmaatregelen” aan. Sergej Lavrov, de Russische minister van Buitenlandse Zaken noemde het Amerikaanse strategiedocument „een grote teleurstelling”. Het document is agressief en anti-Russisch, aldus Moskou.

Ook China keerde zich tegen de Amerikaanse aanpak, beschuldigde de VS ervan de Chinese dreiging te overdrijven en onderstreepte dat het Chinese beleid defensief van aard is. „We hopen dat de VS afstand nemen van deze Koude Oorlogs-mentaliteit, de speciale Amerikaanse verantwoordelijkheid voor ontwapening serieus nemen, de Chinese intenties juist leren inschatten en objectief kijken naar de militaire plannen van China.” De Amerikanen wijzen erop dat China zijn nucleaire arsenaal uitbreidt. De Chinezen vinden dat de VS, eigenaar van een van de grootste nucleaire arsenalen, het voortouw moeten nemen bij ontwapening.

De regering-Trump handhaaft daarentegen in grote lijnen de vergaande moderniseringsplannen voor het kernwapenarsenaal waartoe president Obama tegen het einde van zijn ambtstermijn besloot. De drie onderdelen van de Amerikaanse strategie – wapens om vanaf zee, vanuit de lucht en vanaf land af te vuren – worden gehandhaafd. De modernisering is een gigantische operatie, die de komende decennia 1.200 miljard dollar (961 miljard euro) zal kosten, aldus een recente raming van het Congressional Budget Office.

‘Kleine’ nucleaire wapens, zogeheten low-yield wapens, hebben een explosieve kracht van 20 kiloton TNT of minder. De bom op Hiroshima had een kracht van 15 kiloton.

Afschrikking

Voorstanders van de kleinere wapens gaan ervan uit dat afschrikking ermee verbeterd wordt. De wapens in het huidige arsenaal zijn zó zwaar, dat het niet geloofwaardig is dat de VS ze ooit zouden gebruiken, redeneren ze. Kleinere wapens zouden afschrikking juist geloofwaardiger maken doordat ze de drempel voor gebruik verlagen.

Onzin, redeneren tegenstanders, kleinere wapens hebben juist een minder afschrikkende werking en maken de wereld daarom onveiliger. Er is geen verschil tussen grote en kleine wapens omdat de inzet van beide een blunder zou zijn met onafzienbare gevolgen voor de mensheid. Tegenstanders wijzen er ook op dat er al een wapen is met een variabele slagkracht, de vrijevalbom B-61, die onder een vliegtuig gemonteerd wordt.

Trump wil op korte termijn een klein aantal bestaande kernkoppen op ballistische raketten die vanaf onderzeeërs afgevuurd worden vervangen door minder krachtige explosieven. Op de langere termijn wil men een nieuwe kruisraket-met-kernkop ontwikkelen, af te vuren vanaf zee. Het voordeel van deze wapens is ook dat Amerikanen niet afhankelijk zijn van bondgenoten om een effectieve afschrikking te garanderen. De nieuwe wapens blijven onder Amerikaans beheer en hoeven niet bij bondgenoten gestationeerd te worden, aldus het strategiedocument.

Kritiek moment

„We moeten de werkelijkheid onder ogen zien en de wereld beoordelen zoals ze is, niet zoals ze zou moeten zijn”, aldus minister van Defensie Jim Mattis in zijn voorwoord. „Deze herziening verschijnt op een kritiek moment in onze geschiedenis omdat Amerika zich geconfronteerd ziet met de meest gecompliceerde en veeleisende internationale veiligheidssituatie sinds het einde van de Koude Oorlog.”

Mattis zet uiteen dat de VS het voortouw hebben genomen bij ontwapening en het arsenaal met 85 procent verminderd hebben. „Het was een veelbelovende tijd. Velen hoopten dat de arsenalen nog verder zouden kunnen krimpen, misschien zelfs opgedoekt zouden kunnen worden. Die ambities zijn niet verwezenlijkt.” Ook op korte termijn ziet hij het hiervan niet van komen.

    • Michel Kerres