Baas van de Lenin-sovchoze tart Poetin

Pavel Groedinin is directeur van een ‘volksonderneming’ én presidentskandidaat voor de Russische Communistische partij. ‘Hij kan beter scoren dan het Kremlin verwacht.’

Pavel Groedinin Foto Pavel Solovkin/AP

Dit was ooit een collectieve sovjetboerderij, maar het lijkt hier wel een pretpark. Het kinderdagverblijf is een sprookjeskasteel met hoge witte transen. De attracties op de speelplaats zijn van Efteing-niveau. En die enorme houten spanten waaraan druk getimmerd wordt: de aanstaande overkapping van een zwembad van olympische proporties.

De sovchoze ‘Lenin’ ligt aan de rand van Moskou, in het rafelgebied tussen stad en platteland. Vanaf het verkeersplein is het linksaf naar de winkelcentra. De weg rechts voert naar een poort met een groot blikken Lenin-embleem – een sovjet-reliek tussen de Franse bouwmarkt en de Mega Shopping Mall.

De Lenin-sovchoze is de thuisbasis van Pavel Groedinin (57), zakenman en presidentskandidaat namens de Communistische Partij van de Russische Federatie (CPRF). Geen grijze apparatsjik uit de Doema, maar een populist die schittert op YouTube en niet bang is voor kritiek op de zittende macht. Al maakt hij geen kans tegen Poetin, politicologen voorspellen een kleine aardverschuiving.

Dit is Rusland zonder de hervormingen van de jaren negentig

Vladimir Glodov, elektricien

Voor de persconferentie begint moeten de journalisten Groedinins levenswerk bewonderen. In de bijna kwart eeuw dat hij directeur is, is de ‘Lenin’ omgevormd tot een bedrijf waar weliswaar winst wordt gemaakt, maar waar sociale verantwoordelijkheid voorop staat. Een ‘volksonderneming’, noemt Groedinin zijn schepping.

De Lenin-sovchoze is de grootste leverancier van aardbeien van Rusland. Hier maakt men vruchtensap, verbouwt men groenten en runt men een hypermodern melkveebedrijf waar de koeien worden gemolken door robots. De winst wordt in het bedrijf gestopt en komt ten bate van de werknemers. Het gemiddelde salaris bedraagt 78.000 roebel (ongeveer 1.100 euro), ruim twee keer het Russische gemiddelde. Werknemers krijgen 50 procent korting op een woning – de andere helft betalen ze in de loop van twintig jaar terug, zonder rente. Medische zorg en onderwijs zijn gratis. De Lenin-sovchoze, zo mag Groedinin graag zeggen, is een plek van „sociaal optimisme”.

„Dit is Rusland zonder de hervormingen van de jaren negentig” zegt Vladimir Glodov. Zonder de overgang naar het kapitalisme en de vrije markt, bedoelt de 37-jarige elektricien daarmee. Glodov werd communist toen hij door een auto-ongeluk werkloos thuis zat en ontdekte dat het slecht gesteld is met de sociale uitkeringen. In de bus vertelt hij enthousiast over zijn held Groedinin. ‘Pavel Nikolajevitsj’, zegt Glodov, de aanspreekvorm waarmee je respect uitdrukt. Hij is niet de enige.

Vanaf zijn sovchoze Lenin.
Moscow, Sovkhoz imeni Lenina district.
Moscow, Sovkhoz imeni Lenina district.
Een buste van Lenin.
Foto Pavel Golovkin/AP

Bedreiging

Maar aan het glimmende imago van Pavel Nikolajevitsj Groedinin kleven ook smetjes. Zo zijn er vragen over de manier waarop de sovchoze in 1995 werd geprivatiseerd. Sommige voormalige bewoners procederen nog altijd. En hoewel de directeur naar eigen zeggen een bescheiden salaris geniet, zijn er geruchten over miljoenen die hij op buitenlandse rekeningen zou hebben gestald. De Russische televisie, gecontroleerd door het Kremlin, bericht bijna dagelijks over ‘schandalen’ rond de ‘oligarch-communist’.

De aanvallen laten zien dat het Kremlin Groedinin als een bedreiging ziet. In de jaren negentig waren de communisten nog uitdagers van het Kremlin, maar de afgelopen jaren koos partijleider Gennadi Zjoeganov voor samenwerking met de macht en werd de CPRF deel van de tandeloze ‘systeem-oppositie’ in de Doema.

Met de kandidatuur van Groedinin lijken de communisten nu te kiezen voor een offensieve strategie. Groedinin spreekt grote delen van het electoraat aan. Voor ouderen met sovjet-nostalgie is hij de ‘rode’ directeur van een sovchoze. Liberalen zijn enthousiast over zijn ongezouten kritiek op de corruptie. Nationalisten zal het niet zijn ontgaan dat de communistische presidentskandidaat zich negatief uitlaat over migranten. Lid van de communistische partij is hij trouwens nog steeds niet. Liever speelt hij de rol die Poetin voor zichzelf opeist: die van een welwillende sterke leider boven de partijen.

„Als Groedinin dit beeld kan vasthouden, dan krijgt het Russische politieke systeem te maken met een ingewikkelde stress-test”, schreef politicoloog Andrej Pertsev van het Moskouse Carnegie-centrum. Groedinin, verwacht Pertsev, zou op 18 maart wel eens beter kunnen gaan scoren dan het Kremlin verwacht – waarmee Poetins zege aan glans kan verliezen.

Op de persconferentie waakt Groedinin ervoor kritiek te leveren op de zittende president – dat zou kiezers afschrikken. „Als directeur van een grote onderneming interesseert mij alleen het resultaat”, zegt hij. „En daar kan niemand mee tevreden zijn. Meer dan 22 miljoen mensen leven in armoede. In de strijd tegen de corruptie wint de corruptie.” Zijn recept: méér ondernemingen zoals de Lenin-sovchoze. „Met volksondernemingen kunnen we Rusland opbouwen.”

Waarom doet hij mee aan een verkiezing die hij onmogelijk kan winnen, wil een correspondent weten. „Wie had gedacht dat Trump zou winnen?”, pareert Groedinin lachend. Maar hij corrigeert zichzelf meteen: „Lenin had ook niet voorzien dat er een revolutie zou komen.”