Profiel

Leon Adegeest

‘Leon gaat door waar anderen stoppen’

De verwachte geluidsoverlast van Lelystad Airport heeft een nieuw type burgerverzet wakker gemaakt: slim en koppig.

Laatst nog, op station Zwolle. Een oudere dame kwam naar Leon Adegeest toe: „Bent u van de vliegtuigen?” Na het bevestigende antwoord: „Heel goed hoor, ga zo door!” Ook zijn vrouw merkt het: als Adegeest tegenwoordig boodschappen doet op vrijdagavond, bij de Albert Heijn in Dalfsen, blijft hij langer weg dan voorheen. Dorpsgenoten spreken hem aan, ze willen weten hoe het staat met de strijd rond Lelystad Airport.

Geheel onbedoeld is Adegeest uitgegroeid tot het gezicht van actiegroep HoogOverijssel, een burgerinitiatief dat zich verzet tegen lage vliegroutes over Oost-Nederland voor Lelystad Airport. Het brede bewonersverzet tegen de uitbreidingsplannen voor het vliegveld gaat over meer dan burgers die geluidsoverlast vrezen. Het gaat ook over de relatie tussen burger en overheid, over onvrede over het democratisch bestel. Net als bij de gaswinning in Groningen stuit het kabinet op volhardende en goed geïnformeerde burgers die de weg naar politiek en media weten te vinden.

Adegeest is degene die fouten ontdekte in de milieueffectrapportage (MER) voor de in april 2019 te openen luchthaven. Die fouten worden nu hersteld, of in de woorden van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, „geactualiseerd”. Voor tegenstanders van het vliegveld is Adegeest de ‘koning van de MER’.

Minister Cora van Nieuwenhuizen (Infrastructuur, VVD) stuurt de nieuwe MER deze of volgende week naar de Tweede Kamer. In maart wil zij een besluit nemen over de vliegroutes. Dan moet ook duidelijk worden of opening in april 2019 nog haalbaar is. Naast actiegroepen pleiten steeds meer gemeenten voor uitstel van de opening tot na herziening van het luchtruim. Die is pas voltooid in 2023. ‘Lelystad’ is een heikel thema voor de coalitie, vlak voor de gemeenteraadsverkiezingen: lokale afdelingen van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie zetten hun Kamerfracties onder druk om voor uitstel te stemmen.

Allesbepalende keuze

Adegeest (51) was tot voor kort meer van de schepen dan van de vliegtuigen. Hij groeide op in Dreumel, tegenover Tiel, dicht bij de dijk. Zijn vader was er directeur van de Rabobank. Met zijn broertje crosste hij door de uiterwaarden en keek hij naar de schepen op de Waal. „Dat gebrom van die duwbakken, dat vond ik een gezellig geluid. We konden het thuis horen.”

Hij overwoog tekenen en schilderen aan de Rietveld Academie en medische technologie in Eindhoven of Enschede, maar koos voor scheepsbouwkunde aan de TU Delft. Hij promoveerde, ook om te kunnen blijven roeien en coachen bij roeivereniging Proteus.

Allesbepalend was de keuze in 2001, toen Adegeest met zijn toenmalige vrouw en twee jonge dochters in Noorwegen woonde. Met twee anderen begon hij een eigen bedrijf, Amarcon, en ontwikkelde een softwaresysteem waarmee schepen efficiënter en veiliger kunnen varen.

Het eerste jaar was moeizaam: een deal met rederij Maersk zou getekend worden op 11 september 2001, een van de oprichters haakte af. Het gezin keerde terug naar Nederland en vestigde zich in Dalfsen, bij Zwolle. Goede vriend Durk Klopstra woonde in de buurt, dat hielp. Klopstra: „Onze gezinnen zijn sportief, we houden van natuur en ruimte, dat heb je hier volop.” De twee gezinnen gaan binnenkort weer samen langlaufen in Noorwegen.

Na een doorstart kwam Amarcon, met Adegeest als enige eigenaar, alsnog tot bloei in Dalfsen. Hij verkocht het in 2012 aan het Zweeds-Zwitserse ABB, wereldwijd actief als technisch dienstverlener. Adegeest wilde dat de vestiging in Dalfsen, met 35 werknemers, behouden zou blijven en bleef nog vier jaar om de overname te begeleiden. De verkoop maakte hem financieel onafhankelijk. Hij liet een huis bouwen buiten Dalfsen, aan het eind van een doodlopende weg tussen de weilanden.

Een jaar geleden, bij een lokale informatieavond, ontdekte Adegeest dat de geplande vliegroutes precies boven zijn net opgeleverde huis liepen. Zijn plan voor een zzp-praktijk als maritiem consultant werd uitgesteld, sinds een jaar werkt hij fulltime voor HoogOverijssel. Stukken lezen, Kamerleden informeren, discussiëren met ambtenaren en consultants die met steeds weer nieuwe cijfers en kaarten komen.

Lastige actievoerders

Het ministerie ziet zich geconfronteerd met lastige actievoerders. Dit zijn geen twintigers en dertigers die ludieke of harde acties voeren, maar vijftigers en zestigers die alle rapporten doorspitten en strategisch opereren. Ze zijn in de omstandigheden, financieel of qua leeftijd, om er veel tijd in te steken. De harde kern van HoogOverijssel bestaat uit zes à zeven mensen, wonend in het Vechtdal. Voorzitter Jan Rooijakkers woont ook in Dalfsen. De groep vult elkaar aan in expertise, en ze krijgen steun van een ervaren verkeersvlieger, een MER-expert en een geluidsexpert. Ze treffen elkaar in café- restaurant Zaal Kappers in Hoonhorst.

Vier leden van HoogOverijssel zitten in de twaalfkoppige bewonersdelegatie die minister Van Nieuwenhuizen adviseert. Delegatievoorzitter Alexander ter Kuile, oud-secretaris-generaal van de mondiale koepel van luchtverkeersleidingsorganisaties, is sinds het begin betrokken bij HoogOverijssel. De afgelopen drie vrijdagen voerde de delegatie moeizaam overleg op het ministerie.

Adegeest ontdekte vorige zomer dat cijfers over geluidsoverlast in de wijk Zwolle Stadshagen niet konden kloppen. Toen het ministerie weigerde om de cijfers te onderbouwen, programmeerde Adegeest zelf een tool om dat te doen.

Hij werkte gedurende een week dag en nacht door. Hoewel toenmalig staatssecretaris Sharon Dijksma (PvdA) het zoveel mogelijk bagatelliseerde („Dit heeft gevolgen voor twee woningen”) moest ze de fouten erkennen.

Zijn vriend Durk Klopstra is niet verbaasd dat Adegeest de MER-fouten ontdekte. „Leon gaat door waar anderen stoppen. Hij beschikt over de drie dingen die nodig zijn voor zoiets: tijd, intelligentie en doorzettingsvermogen.”

Boosheid is voor hem geen drijfveer, zegt Adegeest zelf. Hij wil alleen niet dat de overheid sjoemelt met feiten. Hij ergert zich aan consultants die naar een door de opdrachtgever gewenste uitkomst toerekenen, ambtenaren die zich verschuilen achter de minister of een „opdracht van de Kamer” en een ministerie dat „zich opstelt als een uitvoeringsorganisatie van Schiphol”.

Adegeest staat voor een nieuw type burgerverzet. Hij demonstreerde nooit, stemde altijd op middenpartijen. Hij is redelijk, maar ook onverzettelijk. Adegeest: „Ik ben niet van de consensus. Iets is goed of fout. En als het fout is, zeg ik dat.”

    • Mark Duursma