Column

De beste hacker van Nederland

Rian van Rijbroek gaf een uiterst verwarrend optreden bij Nieuwsuur. Maar Echte Kenners duiken wel er wel erg gretig bovenop.

Een week lang was het kleine wereldje van Nederlandse cybersecurity-kenners in rep en roer. Niet vanwege DDoS-aanvallen die de websites van drie banken en de Belastingdienst een tijdje blokkeerden, maar vanwege een uitzending van Nieuwsuur. Daarin reageerde Rian van Rijbroek op de overlast bij de banken.

Van Rijbroek werd geïntroduceerd als ervaren hacker en cybersecurity-expert die een boek had geschreven met voormalig staatssecretaris Willem Vermeend. Als fris gezicht – een vrouw in een wereld die door mannen wordt gedomineerd – kreeg ze vijf minuten om helderheid te verschaffen.

Het werd een verwarrend gesprek met een alarmerende uitkomst: Van Rijbroek zei dat we beter niet konden internetbankieren op onze telefoons en dat de DDoS-aanvallen een voorbode waren van hackers die de geldautomaten leeghalen. Ze suggereerde ook dat Noord-Korea, Rusland of Iran achter de DDoS-aanvallen zouden zitten. Bewijs: geen.

Paniek zaaien

Een beetje paniek zaaien hoort erbij; dat doet elke cybersecurity-expert, zeker als er een boek te verkopen valt. Van Rijbroek legde echter verbanden die er niet zijn, of niet zijn bewezen. De oplossing voor alle kwalen – ‘smart blockchain’ – werd er met de haren bijgesleept.

Nieuwsuur stelde geen kritische vragen, al had Van Rijbroek eerder bij BNR-podcast De Technoloog een uur gepraat over haar boek en presentatoren en luisteraars in verbijstering achtergelaten. Ze mocht, met mede-auteur Vermeend, hetzelfde toneelstuk ook nog eens op Radio 1 opvoeren.

Ik moest denken aan een uitzending van de BBC in 2006, waarin sollicitant Guy Goma aangezien werd voor een expert die commentaar moest geven op de juridische strijd tussen computerbedrijf Apple en muziekuitgever Apple. Goma worstelde zich er uit beleefdheid doorheen en werd pas naderhand ontmaskerd. Het is nog altijd een van de favoriete momenten uit de Britse tv-geschiedenis.

Ik heb me verbaasd over de gretigheid waarmee de Echte Kenners zich stortten op dit ‘cybergekkie’

‘Cybergekkie’

In een reactie mailt Rian van Rijbroek dat er deze week wel degelijk geldautomaten zijn leeggehaald, in de VS. Met DDoS-aanvallen heeft het echter niets te maken: de daders hackten de automaten door de harde schijf te vervangen.

Van Rijbroek is geen farce of charlatan, drukken mensen die haar kennen me op het hart. Wel komt ze moeilijk uit haar woorden en schreef een boek waar geen touw aan vast te knopen valt. Het leest als een omgevallen map van de knipseldienst, net zo verwarrend als het gesprek bij Nieuwsuur, vol fouten, overgetikte stukken en ontbrekende bronverwijzingen. Blijkbaar was er bij de uitgever ook geen redacteur die durfde in te grijpen.

Ik heb me wel verbaasd over de gretigheid waarmee de Echte Kenners zich stortten op dit ‘cybergekkie’. Er loopt een dunne lijn tussen factchecken en betweterigheid. Leedvermaak maakt bij mij dan al snel plaats voor medelijden.

Mijn vermoeden is dat Van Rijbroek door omstanders op een podium is getild – als ‘Wonder Woman’ en superhacker die de blockchainreligie van Vermeend zou gaan prediken. Op het moment dat ze struikelt, laten ze haar vallen: boek uit de handel, reputatie naar de maan.

Of Rian van Rijbroek de beste hacker van Nederland is betwijfel ik. Maar ze hackte wel de beste nieuwsrubriek van Nederland. Ook daarmee, vraag het Guy Goma, kun je geschiedenis schrijven.