NRC-fotograaf Chris Keulen wint Zilveren Camera met ‘kwetsbare serie’ over dementie

Chris Keulen wint de Zilveren Camera, de belangrijkste prijs in de Nederlandse fotojournalistiek. Hij maakte een fotoserie van een man die zijn dementerende vrouw niet in ‘zo’n instituut’ wil plaatsen en haar daarom al jarenlang thuis verzorgt.

Foto Chris Keulen

NRC-fotograaf Chris Keulen heeft met zijn fotoserie ‘Kwetsbare Liefde’ de Canon Zilveren Camera gewonnen. Zijn intieme zwart-witbeelden vertellen het verhaal van Kim en zijn demente vrouw, Alda. Kim wilde zijn vrouw niet “in zo’n instituut” en verzorgt haar thuis, in Zuid-Limburg. De beelden van Keulen tonen hoe Kim teder Alda’s hand lijkt te pakken en hoe hij voorzichtig een paar haren van haar kin scheert. Op één foto ligt Alda verschrikt op bed. Haar angstige ogen wijd open, haar hand voor haar mond geslagen.

De Canon Zilveren Camera, de belangrijkste fotografieprijs in de Nederlandse fotojournalistiek, werd zaterdagavond uitgereikt in Museum Hilversum. Chris Keulen, ook werkzaam voor Trouw, maakte de serie op eigen initiatief. ‘Kwetsbare liefde’ is nog niet afgerond; hij volgt Kim en Alda nog steeds.

“Alles zit erin”, zegt Zilveren Camera-voorzitter Marcel Molle over dit werk van Keulen. “Vergankelijkheid, liefde, aftakeling”. Hij wijst op een van de laatste foto’s in de serie, een beeld van warrige takken in de vijver van Alma en Kim. “Wat je er precies ziet wordt niet duidelijk”, zegt hij. “Maar het symboliseert voor mij de warboel in je hoofd als je te maken krijgt met dementie of alzheimer.”

Bekijk hier de foto’s van de winnaars van de Zilveren Camera 2017

Negen categorieën

De winnaar was dit jaar “het resultaat van een heftige discussie”, zegt Molle, die zelf niet in de jury zat. Moest de Zilveren Camera - een journalistieke prijs - niet naar een harde nieuwsfoto gaan? Of mocht het ook over een breder maatschappelijk thema gaan? Er werd uiteindelijk voor het laatste gekozen.

Opvallend, want de voorgaande jaren won vaak ‘hard nieuws’ – momenten die velen zich nog zullen herinneren. Zoals foto’s van het oorlogsgeweld in Syrië en Irak (Eddy van Wessel, 2015) en de rampplek van MH17 (Pierre Crom, 2014). Ook veel binnenlandse nieuwskwesties werden telkens bekroond. Zoals de foto van Karst T. die bloedend uit zijn Suziki Swift hangt na de aanslag op de Naald in Apeldoorn (Pim Ras, 2009), gemaskerde mannen die gearresteerde leden van de Hofstadgroep in Den Haag afvoeren (Rien Zilvold, 2004) en van een doodgeschoten Pim Fortuyn op een parkeerplaats het mediapark in Hilversum (Robin Utrecht, 2002).

Maar de winnende serie zegt dit jaar óók iets over Nederland, en wat er dit jaar speelde. Het onderwerp is misschien niet ‘hard’, maar al jaren sluimerend relevant, zegt Molle. “De serie laat zien dat er mensen met een andere mening over het zorgstelsel zijn. Dat het niet altijd vanzelfsprekend is dat je iemand in een instituut ter verzorging geeft.”

Er waren dit jaar negen categorieën waaruit zestien categorie-winnaars werden gekozen (in de meeste categorieën wint er een enkel beeld en een serie). In de categorie ‘Nieuws Nationaal Enkel’ won dit jaar Stanley Gontha. Hij maakte de foto van de rouwende vader van ‘Appie’ Nouri. Bram Janssen won in de categorie ‘Nieuws Internationaal Enkel’, met zijn beeld van IS-strijders gevangen in een piepkleine ruimte ten zuiden van Mosul, Irak.

David van Dam wint twee prijzen

NRC-fotograaf David van Dam, die vier keer werd genomineerd, won in twee categorieën: met zijn portretten van de kinderen van de St. Maartenschool in Ubbergen (‘Personen in het Nieuws Serie’) en met de foto die hij maakte van de Turkse minister Kaya, die toegang tot het Turkse consulaat in Rotterdam wordt geweigerd (‘Politiek Enkel’).

De aan de Zilveren Camera gelieerde prijs voor storytelling (voorheen de prijs voor vernieuwende journalistiek) ging naar Sanne De Wilde voor haar project The Island of the Colorblind. Ze documenteerde het leven op twee geïsoleerde eilanden in Micronesië, waar uitzonderlijk veel mensen kleurenblind zijn. De Wilde liet het leven van de inwoners zien en maakte met een voorstelling van hun leven zonder kleur. Uit het juryrapport: ‘Het gaat niet alleen om het aanbieden van informatie, maar ook over de sensatie en beleving ervan’.

Selma van der Bijl won de Paul Peters-prijs (voor sociaal geëngageerde fotografie) met haar serie over vluchtelingen die op Schiphol worden herenigd met hun familie. De prijs werd dit jaar voor de eerste keer uitgereikt.

De Zilveren Camera werd in 1949 voor het eerst uitgereikt, aan een foto van aardappelen die van een auto waren gevallen op het Damrak in Amsterdam. De autoriteiten legden het verkeer een tijdje stil en voorbijgangers hielpen de aardappelen terug in de houten kisten te stoppen - vlak na de oorlog was de aardappel een waardevol product.

Alle genomineerde foto’s van dit jaar zijn tot 25 maart te zien in Museum Hilversum.