Opinie

    • Rosanne Hertzberger

Koopt u uw auto bij een dierenmishandelaar?

We weten nu al twee jaar dat de Volkswagen diesels 30 keer vervuilender zijn dan ze beweren. Op de loopband in het laboratorium gedragen ze zich als schoothondjes, maar als ze buiten mogen spelen zijn het stinkbakken die puffen alsof het 1980 is en niet 2018. Ze rijden langs onze scholen, speeltuinen, snelwegen en scheuren rakelings langs de brave Hollanders die op hun e-bikes langs diezelfde snelwegen naar hun werk rijden omdat dat zo ontzettend gezond zou zijn.

Het is echt uitzonderlijk hoe Volkswagen de boel geflest heeft. Als die vieze oude diesels uit het straatbeeld zouden verdwijnen, was een groot deel van ons luchtvervuilingsprobleem opgelost. Ze werden geweerd uit de binnensteden, ze werden extra belast, er kwamen slooppremies. Maar het probleem was helemaal niet ‘oude diesels’. Het was ‘oude diesels’ en Volkswagen diesels. En ik weet heus wel dat de lucht de afgelopen decennia aanzienlijk schoner is geworden, maar toch. De mens anno 2018 heeft andere standaarden. Ik wil niet in de dampen van leugenachtige Volkswagens rondwandelen.

En wat zijn nu eigenlijk de echte gevolgen geweest? Het bedrijf ziet in ieder geval geen vuiltje aan de lucht voor zijn eigen toekomst. Het dipje in de koers na het schandaal zijn ze alweer bijna te boven. In november bracht het bedrijf nieuwe hoopvolle cijfers naar buiten: naar verwachting een kwart meer omzet in 2020, uiteraard mede mogelijk gemaakt door belastingparadijzen als ons eigen land. Want op een eerlijke manier meebetalen aan publieke werken om je rotzooi op te ruimen en alle astma-medicatie bekostigen om de luchtwegen van de snelwegkinderen open te houden, dat is teveel gevraagd.

Misschien volgt deze week dan alsnog de volkswoede. Want nu blijkt dat Volkswagen in 2014 tien makaken in een luchtdicht kooitje heeft opgesloten en ze heeft blootgesteld aan dieseldamp. En dan mag je als bedrijf in elke ochtendspits een paar miljoen mensen in Europa met je dampen vernevelen, maar van de aapjes, daar blijf je met je poten van af. Aapjes zijn lief. Aapjes zijn onschuldig.

Nu moet ik bekennen dat ik de details van het experiment niet ken. Ik weet niet of makaken een geschikt diermodel zijn voor effecten van luchtvervuiling. Ik weet niet wat de leefomstandigheden waren van de dieren. Soms is het wel degelijk belangrijk om dierproeven te doen voor onderzoek dat je niet op mensen kunt of wil uitproberen. Het lijkt me op zijn minst nuttig als een bedrijf onderzoek doet naar de veiligheid van zijn eigen producten.

Nee, de echte schande in dit experiment is het frauduleuze ontwerp ervan. Dat is de ironie. Die aapjes kregen helemaal niet te maken met damp die uit de uitlaatpijp komt van de gemiddelde Volkswagen diesel die langs hun broeders en zusters in Diergaarde Blijdorp tuft. Nee, deze apen werden voor het lapje gehouden met zo’n nepdiesel, dertig keer schoner dan zijn soortgenoten op de weg. Dat is ook de tragiek: de volslagen zinloosheid van de exercitie. Je sleurt die apen helemaal voor niets een kooitje in en schuift helemaal voor niets een schrapertje in zijn longen.

Of had het experiment op een vreemde manier toch zin? Misschien is er soms, om iets tastbaar te maken, een aapje nodig om de volledig verrotte inborst van zo’n bedrijf bloot te leggen. De impact van belastingontduiken en milieufraude is groot, maar als je een kat een schop geeft, dan ben je pas echt een misdadiger. Dan wil het hele volk je kop zien rollen. Mensen geven nu eenmaal meer om zo’n arm aapje in een kooitje dan om zeg, een basisschool langs een snelweg in Overschie. Net zoals je soms even een graatmagere ijsbeer op de Noordpool nodig hebt om klimaatverandering aan de orde te stellen. Of een verbleekt Great Barrier Reef in Australië. Ik ben ervan overtuigd dat het beste wat klimaat en milieu kan overkomen is om nog een paar van dat soort varkensmishandelscènes uit Vlaamse slachthuizen de wereld in te slingeren. Daar word je prompt vegetariër van.

Soms houden we meer van de dieren dan van onszelf. Het lijden van de aapjes is in ieder geval niet voor niets geweest. De mensen zijn weer even wakker geworden. Volkswagen is nu dierenmishandelaar. Koopt u daar nog een auto van?

Rosanne Hertzberger is microbioloog.
    • Rosanne Hertzberger