Gevoelstemperatuur

Niet elk werk kan op een pronkplek in het museum hangen.

Wim Pijbes kiest elke maand een stille schat, en volgt daarbij de seizoenen.

Vandaag:

hier houdt de natuur nog even de adem in

Vaak vraag ik mij bij het zien van een schilderij af hoe laat het zou zijn, daar in die geschilderde wereld binnen de lijst. Naar welk moment van de dag of jaargetijde kijk ik eigenlijk? Vaak is dat een ander jaargetijde dan waarin ik mij bevind. Museumbezoek doen we het hele jaar door – en meestal overdag. Wordt het kijken naar schilderijen beïnvloed door het tijdstip van de dag? Of door de seizoenen? Werkt de suggestie van winterse koude op een ijstafereel van Hendrick Avercamp in de zomer net zo op onze verbeelding als in de winter? En omgekeerd. Heeft een zonnige Van Gogh in december hetzelfde effect op de kijker als op een zomerse dag in augustus? Heeft een schilderij eigenlijk een gevoelstemperatuur? Ik zocht een kunstwerk dat het huidige seizoen het beste weergeeft. En ik vond dit tafereeltje, passend bij de tijd van het jaar.

Februari wordt beschouwd als de laatste wintermaand en luidt de overgang naar de lente in. Een nieuw begin. Februari is vanouds dan ook de maand van de schoonmaak en reiniging. De naam februari komt van het Latijnse februare dat ‘reinigen’ betekent. Halverwege deze maand hielden de Romeinen grote reinigingsfeesten. Het oud-Nederlandse ‘sprokkelmaand’ is afgeleid van het Latijnse spurcus, dat ‘vies’ betekent.

Dit schilderij duidt eveneens op een nieuw begin. Het is van de jonge schilder Floris Verster. Pas twintig jaar oud maar trefzeker en met groot gevoel voor kleur en compositie staat hij hier op de drempel van een nieuwe tijd. Verster geldt als een van de vernieuwers in de Nederlandse schilderkunst. Het onderwerp is alledaags en persoonlijk. Het schilderen zelf lijkt hier belangrijker dan het onderwerp. Verster zocht gedurende zijn artistieke loopbaan zijn onderwerpen het liefst in en rond het eigen huis. Dat combineerde hij met een grote voorliefde voor experimenten met licht en verf.

Hier houdt de natuur nog even de adem in. De kale boom is in winterslaap, de grond ziet schraal. Van menselijke activiteit ontbreekt ieder spoor. Binnen is het warm. Hoe laat het is weten we niet, het lijkt me een stille zondag. In eenvoudige vlakken, sterke verticale en horizontale elementen en een vrij sober palet tovert de jonge schilder ons hier een blik op zijn tuin. In alles heerst rust. Het koele licht geeft alle kleuren een frisse blos, als betekenisvolle belofte van het naderende voorjaar dat zich aandient. Het is daar als hier, het is een dag als vandaag.

    • Wim Pijbes