Zwaargewicht met zevenentwintig raketmotoren

Ruimtevaart

Ruimtevaartbedrijf SpaceX timmert aan de weg met nieuwe raketten die groter en goedkoper zijn. Het lanceert dinsdag de zwaarste raket sinds de maanraket Saturn V.

De nieuwe Falcon Heavy-raket die dinsdag zal worden gelanceerd in een hangar op Cape Canaveral. Foto AP

Drie keer al heeft ruimtevaartondernemer Elon Musk één van zijn miljoenen kostende raketten zien exploderen. Toch gaat zijn ruimtevaartbedrijf SpaceX op 6 februari, om 19.30 Nederlandse tijd, weer iets nieuws proberen, met een nieuw type raket. De Falcon Heavy is een 70 meter hoog gevaarte met de kracht om 64.000 kilo naar een baan om de aarde te schieten. Daarmee is Falcon Heavy de zwaarste raket ooit, op NASA’s Apollo-raket Saturn V na.

Als de lancering goed gaat, is dat een definitief herstel voor SpaceX, na een alweer soepel lopend 2017. In 2015 en 2016 explodeerden er nog twee exemplaren van het ‘lanceerwerkpaard’ Falcon 9, maar afgelopen jaar lanceerde het bedrijf een recordaantal van achttien Falcon 9-raketten voor betalende klanten, bijna de helft van het aantal wereldwijde lanceringen.

Ook het befaamde en aanvankelijk bijna ondoenlijk geachte terugvliegen en laten landen van de eerste rakettrap is inmiddels routine geworden. In 2014 lukte dat voor het eerst na een lange reeks crashes, en vorig jaar slaagde de manoeuvre alle veertien keren dat hij geprobeerd werd. Bij vijf lanceringen werd al een tweedehandse rakettrap hergebruikt, wat het bedrijf nu al miljoenen bespaart.

Met dit succes is SpaceX, opgezet door internetmiljardair Musk, een uitzondering. Begin jaren nul was het bedrijf één van een nieuwe lichting ruimtevaartstart-ups die onder de noemer New Space de technisch conservatieve sector kwamen opschudden.

Flitsend

Met een start-up-aanpak waarin technologie snel getest en aangepast werd, en waarbij risico’s niet geschuwd werden, zouden deze New Space-bedrijven de conservatief geworden ruimtevaart weer flitsend maken. Eindelijk zouden de beloften van het Apollo-tijdperk ingelost worden: goedkope ruimtevaart voor toeristen, vakanties op de Maan, zelfs reizen naar Mars.

Maar in het decennium daarna bleek raketten ontwikkelen een riskante en peperdure bezigheid. De eerste drie lanceringen van SpaceX mislukten, en de meeste New Space-bedrijven, zoals het deels Nederlandse XCOR, zijn inmiddels failliet of niet meer actief.

Bekijk onze beeldreportage van de hoogtepunten van SpaceX

Overlever SpaceX heeft in 2018 zo’n dertig lanceringen op de rol staan, en wil dit jaar als eerste commerciële raketbedrijf de stap maken van satellieten naar passagiers. Het bedrijf bevoorraadt sinds 2012 het internationale ruimtestation ISS, met Dragon-capsules vol voedsel, water, voorraden en experimenten. Eind dit jaar moet de eerste bemande Dragon-capsule astronauten naar het ruimtestation brengen. Daarmee zou er eindelijk een einde komen aan de voor NASA wat pijnlijke afhankelijkheid van de Russische Sojoez-raket en -capsule voor personenvervoer.

Ruimtetoeristen

Ook de ruimtevaartbedrijven Blue Origin en Virgin Galactic hopen dit jaar hun eerste passagiers naar de ruimte te schieten, ruimtetoeristen, maar daarbij gaat het om suborbitale vluchten: een ‘sprong’ naar 100 kilometer hoogte, de officiële grens van de ruimte, zonder de zijwaartse snelheid van 28 duizend kilometer per uur die nodig is om in een baan om de aarde terecht te komen (en om bij het ISS aan te koppelen). Dat maakt de opgave minder uitdagend. Er is veel minder brandstof nodig, én geen hitteschild om te voorkomen dat het ruimteschip bij de terugkeer in de atmosfeer verbrandt.

Naast een mijlpaal is een NASA-contract voor SpaceX ook een nieuwe inkomstenstroom. Op een conferentie in september 2017 vertelde Musk waar al dat geld voor nodig is. Dit jaar begint het bedrijf aan de ontwikkeling van de BFR-raket, een 106 meter hoge tweetrapsraket met een doorsnee van negen meter. BFR, wat aanvankelijk stond voor Big Fucking Rocket en inmiddels voor Big Falcon Rocket, moet 150.000 kilo naar een baan om de aarde kunnen lanceren. De superraket moet zowel de Falcon 9 als de Falcon Heavy vervangen, zodat SpaceX alle energie en middelen kan richten op één type raket.

Zowel de eerste als de tweede trap van de BFR zijn herbruikbaar, en kunnen rechtstandig landen, ook op Mars of de Maan. De tweede trap heeft zelfs kleine vleugeltjes en flappen om in verschillende atmosferen bij te kunnen sturen.

De eerste Marslanding met de raket moet al in 2022 plaatsvinden, en volgens Musk gaan in 2024 de eerste mensen naar de buurplaneet. Zijn uiteindelijke doel is om honderden mensen naar Mars te brengen, en de planeet in de jaren dertig van deze eeuw te koloniseren.

Het is het soort plannenmakerij waarbij Musk van kalme, efficiënte en realistische rakettenzakenman verandert in een wel heel visionaire ruimtevaartdromer, soms binnen één presentatie. Want ja, Musk en SpaceX hebben eerder beloften waargemaakt die aanvankelijk ongeloofwaardig leken. En nee, dat was nooit binnen de aanvankelijk aangekondigde deadlines (maar dat is in de ruimtevaart toch al ongebruikelijk).

Lees ook: Kersenrode Tesla gaat op weg naar Mars

Kersenrode Tesla

Over de Falcon Heavy-lancering, op 6 februari vanaf Kennedy Space Center in Florida, temperde Musk in juli de verwachtingen: „Er is een goede kans dat hij een baan om de aarde niet haalt”, zei Musk op een conferentie. „Ik hoop dat hij ver genoeg van het lanceerplatform terechtkomt zodat hij geen schade aanricht.”

Falcon Heavy bestaat, simpel gezegd, uit drie aan elkaar bevestigde Falcon 9-raketten, met ieder negen zelf ontwikkelde Merlin-raketmotoren.

Met in totaal 27 raketmotoren is de kans op technische problemen weliswaar hoger, maar de door SpaceX zelf ontworpen Merlin heeft zijn betrouwbaarheid inmiddels bewezen.

Zoals wel vaker bij eerste lanceringen is de lading een dummy, maar wel eentje met typische Musk-bravoure: een kersenrood exemplaar van de Tesla Roadster, de elektrische sportauto van zijn andere bedrijf, Tesla Motors.

David Bowies ‘Space Oddity’ draait op de radio en in het dashboardkastje zit een schijf met de SF-klassieker The Hitch Hiker’s Guide to the Galaxy. „De eindbestemming”, tweette Musk in december, „is een baan om Mars.”

Correctie (3 februari 2018): Aanvankelijk luidde de kop boven dit artikel per abuis Zwaargewicht met negen raketmotoren. Dat is verbeterd in zevenentwintig motoren.

    • Bruno van Wayenburg