Valt-ie je lastig? Geef een kopstoot

Bestrijding seksueel geweld in India

Wanneer een vrouw in India aangifte doet van verkrachting, krijgt ze vaak te horen dat ze erom gevraagd heeft. De politie in Jaipur pakt het nu anders aan: met vrouwelijke agenten.

Indiaase politievrouwen op patrouille. Foto Vishal Bhatnagar

De leerlingen van de Maharaja Girls School in Jaipur, in het westen van India, krijgen vandaag een bijzondere les. Voor de meisjes op het schoolplein staan vier politievrouwen die hun uitleggen wat ze moeten doen als ze worden aangevallen. „Wanneer een jongen je van achteren vastgrijpt, kun je twee dingen doen. Je duwt jouw duimen achter die van hem, en dan duw je met kracht naar buiten, dan verslap je zijn greep. Je kunt ook proberen iets naar voren te komen en dan een trap naar achteren te geven, midden in zijn…” De meisjes schieten in de lach.

In India werden vorig jaar volgens het Indiase onderzoeksbureau National Crime Records bijna 40.000 vrouwen verkracht. Dat is een stijging van veertig procent sinds 2011. Het zijn de officiële cijfers, waarbij het alleen gaat om verkrachtingen waarvan aangifte is gedaan. „Het werkelijke getal ligt veel hoger, maar er rust een taboe op aangifte doen”, zegt hoofdcommissaris Kamal Shekhawat in het politiebureau in het centrum van Jaipur. Ze durft niet te zeggen om welke aantallen het ongeveer gaat, maar de schatting (die in verschillende media vaker wordt aangehaald) dat er in India elke twintig minuten een vrouw wordt verkracht – wuift ze niet weg.

Veel regionaal verschil in geregistreerde verkrachtingen. Studio NRC

Precies daarom werd in maart vorig jaar in Jaipur een politiebureau geopend waar alleen vrouwen werken, legt Shekhawat uit. De politievrouwen houden zich bezig met verkrachtingszaken, seksuele intimidatie en huiselijk geweld. Drie maanden geleden kreeg de stad ook een politie-eenheid van 52 vrouwen die dagelijks door de stad patrouilleren, slechts gewapend met knuppel en pepperspray. Ze vragen meisjes welke problemen ze tegenkomen en spreken jongens aan op hun gedrag. Jaipur is daarmee de eerste stad in India die seksueel geweld tegen vrouwen probeert tegen te gaan. Inmiddels zijn in een aantal andere steden, waaronder New Delhi en Hyderabad, vergelijkbare projecten gestart.

Politievrouwen geven zelfverdedigingstraining aan scholieren. Foto Vishal Bhatnagar

Van aanklacht naar beschuldiging

„Iedereen weet dat seksuele intimidatie overal in India een groot probleem is. Het begint met commentaar als je op straat loopt en dat wordt al snel betasten of erger”, zegt Shekhawat.

Maar er is wel steeds meer aandacht voor, vindt ze. Die is er gekomen sinds de groepsverkrachting in New Delhi in 2012 – waarbij de 23-jarige Jyoti Singh door zes mannen werd verkracht en geslagen, waarna ze enkele dagen later aan haar verwondingen overleed. Deze misdaad kreeg internationaal veel aandacht en werd een politiek keerpunt. Sindsdien neemt de overheid initiatieven om het probleem aan te pakken, vertelt Richa Solni, van One Step Crisis Managament.

Deze organisatie werd vier jaar geleden opgericht om vrouwen hulp te bieden bij problemen, zowel op psychisch als op juridisch vlak. Ze geven begeleiding en zorgen ervoor dat vrouwen die aangifte doen ergens anders onderdak vinden. Als er kinderen in het spel zijn, krijgen die onmiddellijk onderwijs. Sinds het politiebureau voor vrouwen er is, en het vrouwenkorps op straat rondloopt, ziet Solni een toename van het aantal vrouwen dat naar haar organisatie toekomt. „Dat moet je zien als goed nieuws”, zegt ze. „Het betekent dat meer vrouwen zich durven melden.”

Lees ook over uithuwelijking in India: ‘Ik wilde niet trouwen. Die jongen was analfabeet’

Uiteraard konden vrouwen altijd al naar het politiebureau, maar dat deden ze niet gauw. Umama (31) die naar een bushalte loopt waar vier agenten van het vrouwenkorps patrouilleren: „Geen enkele vrouw doet haar verhaal bij een mannelijke agent. Voor je het weet wordt je aanklacht omgezet in een beschuldiging aan jouw adres.” Hoofdcommissaris Shekhawat wijt die omdraaiing aan onbegrip van haar mannelijke collega’s. „Ze begrijpen nauwelijks wat het probleem is. Ze snappen het alleen als fysiek zichtbaar is dat een vrouw is aangevallen. En inderdaad: sommige agenten gaan ervan uit dat het meisje er zelf om heeft gevraagd.” Bij vrouwelijke agenten durven de meisjes wel hun verhaal kwijt.

Op de vraag of het niet tijd wordt voor een korps dat zich richt op heropvoeding van de mannen, schiet Shekhawat hard in de lach. „Ja, natuurlijk zou dat er moeten komen, maar dit is India. Dat gaat echt niet gebeuren.” Ze denkt dat het het beste is als nu eerst het onderwerp bespreekbaar wordt gemaakt, meisjes meer zelfbewustzijn krijgen en de vrees voor het aanklagen van mannen wordt weggenomen.

Het vrouwenkorps dat de straat op gaat, gaat vooral preventief te werk. Sinds mei zijn er tweehonderd jongens opgepakt. Shekhawat benadrukt dat het nog maar een begin is, „maar wat belangrijk is, is dat dit korps ook scholen afgaat om meisjes te leren zichzelf te verdedigen en te benadrukken dat ze voor zichzelf op moeten komen.”

Een Indiaase politievrouw traint Zainab om zichzelf weerbaar te maken. Foto Vishal Bhatnagar

Kopstoot

„Je moet het niet negeren wanneer jongens je lastig vallen, maar juist voor jezelf opkomen”, zegt ook agent Premlata Pradeep (35), een van de vier vrouwen die de schoolmeisjes van de Maharaja Girls School toespreken. Hun verhaal en hun waarschuwingen zijn ernstig, maar er is ook ruimte voor hilariteit. Die is er vooral wanneer agenten Asha Gopal (34) en Urmila Hanumanji (22) op elkaar gaan liggen. Urmila speelt voor man. Ze drukt Asha hard op haar armen. „Geef een kopstoot met je kin of je voorhoofd”, roept Asha om het daarna in de praktijk te brengen. „Of, als je handen nog vrij zijn: geef een ram aan de binnenkant van z’n ellebogen, dan raakt hij uit balans.” Er wordt een meisje naar voren geroepen om te laten zien of ze het ook kan. Terwijl ze gaat staan voor de agent die op de grond ligt, wendt ze verlegen haar hoofd af. Ze durft niet. Op dat moment stapt de veertienjarige Zainab naar voren. „Je moet niet verlegen zijn”, zegt ze tegen haar schoolgenoot. Zainab stort zich op de agent. Ze mag nog wat meer oefeningen komen voordoen, met succes.

„Als we naar school gaan, word je altijd lastig gevallen met opmerkingen en gesis”, vertelt Zainab na afloop. Daar moet je niet verlegen over doen. Eergisteren werd een klasgenootje aan haar haren getrokken en op de grond gesmeten. Ze deed niks. Ik heb een steen gepakt en de jongen daarmee op z’n hoofd geslagen. Toen droop hij af.”

Waarom andere meisjes dat niet durven, begrijpt ze wel: ze zijn bang dat mensen zeggen dat ze het gedrag van de jongen uitgelokt hebben én ze luisteren naar hun moeder, van wie ze leren dat ze vooral de andere kant op moeten kijken als iemand iets overkomt, en dat ze zelf zo min mogelijk moeten tegenstribbelen als er iets gebeurt. „Ik luister expres niet naar mijn moeder, want ze ziet het verkeerd.” Later wil Zainab bij de politievrouwen gaan werken.

Politievrouwen. luisteren naar studentes. Foto Vishal Bhatnagar

Nette jongen

Na afloop van de zelfverdedigingsdemonstratie stappen een paar meisjes op de agenten af. Ze vertellen hun verhaal, vaak namens een vriendin. Het taboe is er nog en vooral ook de angst dat de agenten met de ouders gaan praten. „Ze zijn bang dat ze dan niet meer naar school mogen”, zegt Asha. Ze belooft niet naar de ouders te gaan, maar wil wel weten waar die jongens staan waar ze het over hebben. „Onthoud waar en als ze een nummerbord op hun scooter hebben, schrijf dat op en geef dat door aan ons. Je blijft anoniem, maar we pakken zo’n jongen wel aan.”

Een meisje durft na lang aarzelen, en geduw van vriendinnen in de richting van de agenten, over de brug te komen. Elke ochtend valt dezelfde jongen haar lastig voordat ze naar school gaat. Ze vertelt waar die jongen haar opwacht. De agenten spreken met haar af voor de volgende ochtend.

Wanneer de agenten de volgende ochtend klaar staan, komt het meisje over de afgesproken straat aanlopen. De desbetreffende jongen is er niet, hij heeft de politievrouwen vast gezien, vermoeden ze. Wel spreken ze, nu ze er toch zijn, een jongen op een scooter aan. „Waarom rijd je zo lang met je scooter achter dat meisje aan?”, vraagt agent Jhooma Bai (29). De jongen lijkt niet echt onder de indruk, mompelt dat hij toevallig in de buurt was en komt er met een waarschuwing („we houden je in de gaten”) vanaf.

Politievrouwen op patrouille.Foto Vishal Bhatnagar

De volgende dag is het wel raak. Agenten Premlata en Jhooma rennen achter twee jongens aan. Na wat over en weer geschreeuw tussen de agenten en de twee jongens wordt het bureau gebeld voor een arrestantenbusje. De jongen die dagelijks het schoolmeisje lastig valt, huilt. „Ik kom uit een nette familie, kijk maar: ik heb toch een schooluniform aan?”

Zo netjes vinden de agenten hem niet, ze spreken hem aan op de verhalen die ze hebben gehoord. Een winkelier wordt erbij gehaald die de jongen heeft gezien toen hij het schoolmeisje probeerde te pakken. Wanneer de jongen blijft herhalen dat hij uit een nette familie komt, merkt Premlata droog op: „Als dat waar is, dan mag je je ouders meteen even uitleggen waarom je wel een uniform aan hebt, maar niet naar school gaat.”

Inmiddels is er een verkeersopstopping ontstaan om de twee jongens heen, de politieauto komt er nauwelijks door. De toeschouwers zijn louter mannen. Ze vinden de situatie idioot, wat hebben deze jongen nu eigenlijk misdaan? Schoolmeisjes lastig vallen: hoe erg is dat, vragen ze aan elkaar. Als de jongens zijn meegenomen naar het bureau – van waaruit met de ouders gebeld zal worden en waarna ze er met een officiële waarschuwing vanaf komen – verzucht een van de omstanders: „die anti-Romeo-politie, je ziet ze tegenwoordig overal”.

Met medewerking van Raghavendra Verma
    • Toef Jaeger