Kleur Rubiks kubus beschermd, vorm niet

Een Nederlandse speelgoedhandelaar moet een kopie van de kubus uit de schappen halen, maar mag varianten als ‘Kama Sutra Cube’ blijven verkopen.

Foto iStock

De kleur van de iconische Rubiks kubus is auteursrechtelijk beschermd, maar de vorm niet. Dat heeft de rechtbank in Utrecht vrijdag besloten. Kubussen met gekleurde vlakken mogen niet worden nagemaakt, varianten met andere plaatjes wel.

Want wat maakt de iconische Rubiks kubus speciaal? De vorm en draaimechaniek van de blokjes met 43,252,003,274,489,856,000 verschillende oplossingen? Of de kleuren die bepalen hoe de zes verschillende kanten met negen vlakjes samengesteld moeten worden?

Dat was de inhoud van de zaak die was aangespannen door Ernő Rubik, de Hongaar die in 1974 het spel ontworpen heeft. De Nederlandse speelgoedhandelaar Beckx verkocht verschillende versies van de draaikubus die geproduceerd werden door een Duitse maker. Het ging onder meer om twee versies die net als de oorspronkelijke Rubiks kubus uit gekleurde vlakken bestaan: de Magic Cube en Keychain Magic Cube (een sleutelhanger). Verder verkocht Beckx de ‘Pink Cube’ (een volledig roze kubus), de ‘Kama Sutra Cube’ (een seksueel getinte variant) en de ‘Sudoku Cube’ (met cijfers voor een Sudoku-puzzel).

Schending auteursrecht

Volgens Rubik schenden de partijen zijn auteursrecht. De rechtbank ging daar maar gedeeltelijk in mee. De oorspronkelijke kubus is auteursrechtelijk beschermd door zijn kleuren in combinatie met de zwarte randjes om de kleurvlakjes. Het gaat in dat geval volgens de rechtbank om “keuzes die creatief zijn en niet technisch of functioneel bepaald”. De Magic Cube en Keychain Magic Cube moeten daarom uit de schappen. Beckx mag de andere drie kubussen wel blijven verkopen.

Het Europese Hof van Justitie besloot in 2016 al dat de vorm van de oorspronkelijke Rubiks kubus niet kan worden beschermd. Daardoor was de puzzel makkelijk na te maken door speelgoedmakers.

Lees over de zaak bij het Europese Hof van Justitie in 2016: Merk iconische puzzelkubus niet langer beschermd

Het wereldberoemde spel is al decennialang populair onder jong en oud. Inmiddels zijn er meer dan 350 miljoen kubussen wereldwijd verkocht. Het laatste menselijke record om de Rubiks kubus op te lossen was in 2017 en staat op op 4,59 seconden. Een robot heeft het absolute record met 0,637 seconden.

Bekijk hier een video van het laatste record:

    • Christiaan Paauwe