Geen medelijden, want hij is niet zielig

Fotografie Robin de Puy raakte in de VS gefascineerd door tiener Randy. Hun bijzondere band is voelbaar op de foto’s die ze van hem maakte.

Randy, 2016 Foto’s Robin de Puy / courtesy The Ravenstijn Gallery

Randy staat op een spoorweg, zijn armen onhandig gekruist in de lucht. Randy ligt voorovergebogen op een paard zonder zadel, met zijn neus in de manen. Dan weer ligt zijn hoofd op de rand van het zwembad. Hij staart, zijn ogen trekken scheel. Randy droomt. Wacht. Knuffelt zijn hond. Lurkt aan zijn frisdrank. Vriendjes trekken aan zijn oren.

Randy is overal. In de fraaie installatie van fotograaf Robin de Puy in het Bonnefantenmuseum in Maastricht hangen muurgrote foto’s in zwart-wit. Kleine, hoge, lange afbeeldingen op een lange wand. En er zijn projecties: Randy fietst in de dorre Nevada-woestijn. Eet met zijn familie op de bank terwijl ze televisie kijken.

Randy sings to his own tune. Wat een wonderlijk, ontwapenend mannetje. Zijn kwetsbaarheid ontroert. Een jongen is het, een tiener, zijn leeftijd blijft onduidelijk maar je ziet hem ouder worden. Die ogen, denk ik maar steeds. Hij heeft onpeilbare blikken van verwondering: bekijkend wat de fotograaf nu weer van hem wil. Schichtig. Lodderig passief. Hij heeft dikke lippen. Die brede mond hangt altijd wat open. Een clowneske grijns. Tanden in ongelijke rijen. Een lange stevige neus. Korte haren, lange nek, hangende schouders. Het magere bovenlijf is vaak ontbloot. Misschien is dat extra vaak voor de foto.

Is hij communicatief gestoord? Zwakbegaafd? Misschien. Randy is zonder meer anders. Een buitenbeentje. Randy straalt vertrouwen uit. Rust. Al zal het misschien wel druk zijn in zijn hoofd.

Confronterend

Hij woont in het desolate casinoplaatsje Ely in Nevada nabij kopermijnen. Ik zocht het even op. Een paar duizend inwoners. Het kan er koud zijn. Of verschrikkelijk heet. Vertrek via US Highway 50 en er is niets meer. Woestijn omgeeft „the loneliest road in America”.

Waarom wil iemand daar zijn, vraag je je af. Portretfotograaf Robin de Puy maakte een motorreis van tien weken door de VS en fotografeerde mensen die haar troffen. Anders waren. Ongezien blijven. Een confronterende trip waarin ze op zichzelf was aangewezen en heel wat angst had te overwinnen maar waar ze zich gaandeweg, met haar camera, sterker dan ooit voelde. Haar eerdere expositie en boek If this is true waren er al verslagen van.

Robin de Puy en Randy, 2017

Foto’s Robin de Puy / courtesy The Ravenstijn Gallery
Foto’s Robin de Puy / courtesy The Ravenstijn Gallery

In haar laatste reisweek bleef ze een aantal dagen hangen in Ely. Daar kwam op een avond Randy voorbij op zijn crossfietsje. Het was een kort moment, maar De Puy liep hem achterna. Wie was hij? Zij zag een fragiel uitziend jongetje. Een opvallend gezicht, grote oren – een puppy, een golden retriever wachtend tot de bal gegooid wordt. (Te) goed van vertrouwen, leek haar wel. Ze vroeg of ze een foto mocht maken. Hij vond het goed.

Terug in Amsterdam bleef hij in haar gedachten. Ze kon het niet laten bij dat ene beeld en in 2016 en 2017 keerde ze terug om heel veel foto’s te maken. Ze volgde Randy overal. Bestudeerde hem op zijn oeverloze, landerige dagen als hij niet op de lokale school was. Als hij ging vissen. Zwemmen. At met zijn moeder en stiefvader, broertje, vele half- en pleegbroertjes.

Hoe langer je de foto’s bekijkt, hoe meer de bijzondere band tussen jongen en fotograaf voelbaar wordt. De Puy bewondert hem zeer, zoveel is duidelijk. Ze heeft geen medelijden want hij is niet zielig. Ze zijn vrienden. En alles wat ze van hem schiet, voelt vertrouwd.

Wat zal er van hem worden?

In het Bonnefantenmuseum zit ik in een laag kamertje op een bed met een gebloemde sprei. Of eigenlijk is het het bed in het motel waarop Randy ligt voor een fotoshoot. Het voelt intiem er te zijn. Een video toont hoe de jongen aanwijzingen van De Puy krijgt. Hand opzij. Op je rug. Kijk hier eens. Zacht dwingend. Alles openhoudend. Gedwee volgt de jongen, hij rekent erop dat het goed komt.

De uitleg over haar aanpak is deze expositie summier, maar haar fascinatie draagt ze beeld voor beeld over. Zie hem staan. Elke dag is er een. En vandaag is hij vrolijk. Al valt ineens een peinzende blik in de serie ook op. Wat zal er van Randy worden?, vraag je je af. Wat kan er.

Robin de Puy bij Jinek.

In het programma Jinek vertelde De Puy hoe ze zijn moeder om toestemming vroeg voor de fotoseries, voor een boek, een tentoonstelling. Zijn moeder zei meteen ja. Iets te snel, voor De Puys gevoel. Of ze wel besefte wat het allemaal inhield, vroeg ze haar. Duizenden mensen zouden Randy zien. En kreeg toen te horen dat hij dat verdiende. De wereld moest hem zien.

Robin de Puy: Randy. T/m 13 mei in Bonnefantenmuseum Maastricht. Inl.: www.bonnefanten.nl