De snelle opkomst en publieke val van Wilders’ troef in Rotterdam

Géza Hegedüs

Géza Hegedüs was amper 24 uur PVV-lijsttrekker in Rotterdam, voor Wilders de belangrijkste stad bij de gemeenteraadsverkiezingen. ‘Screening? Daar heb ik niks van gemerkt.’

Géza Hegedüs: „Wilders blijft een man voor wie ik veel respect en bewondering heb.” Foto Lars van den Brink

Géza Hegedüs zit in een donker pak met passende das achterin een gepantserde BMW 760. De zwarte auto met 12 cilinders, ruim 2.170 kilo zwaar, is net vertrokken vanaf het Binnenhof en suist over de A4. Het is donderdagmiddag, 14 december 2017. Naast Hegedüs zit PVV-leider Geert Wilders. Voorin zitten twee beveiligers. Hun BMW is de middelste van een colonne van drie.

Wilders is druk in de weer met zijn telefoon, Hegedüs zwijgt en kijkt door de geblindeerde ramen. Daar doemt zijn woonplaats Rotterdam al op. Binnen enkele minuten zal Wilders Hegedüs voor de grote Essalam-moskee presenteren als lijsttrekker bij de gemeenteraadsverkiezingen. Het is een belangrijke dag voor de PVV: Wilders heeft Rotterdam aangewezen als belangrijkste strijdperk. Zijn troef, Hegedüs, is gespannen en doodmoe, maar ook geconcentreerd. Hij beseft dat zijn anonieme bestaan voorbij is.

Beveiligers zwiepen de portieren open. Hegedüs neemt met zijn politieke voorbeeld plaats achter drie door de politie geplaatste hekken. Hij kijkt in een haag van camera’s; er komt een kalmte over de oud-beroepsmilitair. Fotocamera’s ratelen. Wilders zegt: „Ik ben ontzettend blij en trots om vandaag de kandidatenlijst van de PVV in Rotterdam bekend te maken.”

Géza Hegedüs herinnert zich elk detail, vertelt hij zes weken later in een Rotterdams café. Van de dag dat hij gepresenteerd werd en de dag erna. Hij ziet zichzelf nog gedesillusioneerd zitten aan zijn keukentafel. Wilders had net een persbericht uitgedaan: „Tot onze grote spijt hebben wij kennis genomen van nieuwe, ons niet bekende, informatie rondom lijsttrekker Géza Hegedüs. Deze informatie is onaanvaardbaar en past niet bij een PVV-politicus. Betrokkene is per direct van de lijst verwijderd.”

De ochtend na zijn presentatie als lijsttrekker is gebleken dat Hegedüs in podcasts van de nationalistische beweging Erkenbrand figureert. Maar veel vragen bleven onbeantwoord. Hoe komt iemand met zijn ideeën op zo’n sleutelpositie bij de PVV? Is Hegedüs gescreend? En heeft hij werkelijk extreme denkbeelden? Na lang aarzelen is Hegedüs bereid tot een gesprek met NRC.

Luister ook de podcast over de gammele selectieprocedure van gemeenteraadsleden.

Gevluchte Hongaren

De geboren Rotterdammer vindt dat hij verkeerd is neergezet. Ja, hij is bezorgd over oprukkende islamisering. Hij heeft scherpe meningen over de multiculturele samenleving en is naar eigen zeggen „zeer direct en confronterend.” Want nu de Nederlandse cultuur ten onder dreigt te gaan, móet hij de problemen benoemen. Mensen die hem versleten voor nazi en fascist, begrijpen het niet, vindt hij.

Hegedüs (54) groeit op in een gereformeerd gezin in Rotterdam. Zijn ouders zijn na de opstand in 1956 tegen het communistische regime hun geboorteland Hongarije ontvlucht. Vader houdt zijn kinderen voor dat ze zich moeten aanpassen aan de Nederlandse cultuur. Senior stemt VVD, zoals meer gevluchte Hongaren. Zijn vrouw houdt het op een van de rechts-christelijke partijen.

Hegedüs vertelt dat hij overtuigd conservatief is. Landelijk stemde hij VVD. De moord op Pim Fortuyn, zijn keuze bij de lokale verkiezingen in 2002, maakt grote indruk. Hegedüs heeft al zijn boeken gelezen en wil bij de Elsevier-columnist thuis langs om zijn steun te betuigen. Maar hij treuzelt. Hegedüs: „Daar heb ik nog altijd spijt van.”

Fortuyn benoemt wat Hegedüs als gemeenteambtenaar in Rotterdam heeft ervaren: er ontstaan parallelle samenlevingen. Antillianen, Surinamers, Turken en Marokkanen zijn oververtegenwoordigd in de criminaliteit en vallen meisjes lastig. Bovendien vertonen de laatste twee groepen agressiever gedrag wanneer hun aantal toeneemt. Maar wie dat zegt in de door de PvdA gedomineerde stad, is al snel een racist, is Hegedüs’ ervaring. Ook hij houdt zijn mond.

Als vijftiger belandt Hegedüs in een uitkering, nadat twee keer een eigen onderneming failliet is gegaan. Hij bezoekt frequent rechts-nationalistische websites. Het vormt zijn gedachten. „Ik vind dat de Nederlanders recht hebben op een eigen natiestaat. Dat ze daar een meerderheid en de dominante cultuur vormen. Dat kunnen mensen ultrarechts vinden, ik vind het common sense.

Met Erkenbrand, in zijn ogen een conservatief-nationalistische studiegroep, komt hij in 2016 in aanraking. Dat inlichtingendienst AIVD in een rapport spreekt van een „xenofoob nationalistische groepering” weerhoudt hem niet van actieve deelname. Dat jongeren op de site van Erkenbrand onder schuilnamen discussiëren over zaken als ‘Hoe start je een etnostaat?’ vindt hij een logisch uitvloeisel van „decennialange linkse indoctrinatie” met „een benauwd, politiek correct klimaat”.

Hegedüs werkt mee aan drie podcasts van Erkenbrand, die sinds 2016 online te vinden zijn. In die over de etnostaat zegt hij: „In mijn omgeving merk ik gewoon een groeiende irritatie naar de negers toe.” Dan vertelt hij de luisteraars over „het grote gevaar” dat hij in Rotterdam op straat ziet. „Negers met grotendeels alleen maar Nederlandse vrouwen.” In het café licht hij toe: „Ik vind massa-immigratie uit Afrika een zeer slecht plan. Het vervangt op lange termijn het Nederlandse volk en maakt dat tot minderheid in eigen land. Dat moet worden voorkomen.”

Geert Wilders, op wie hij voor het eerst stemt bij de verkiezingen in 2017, is volgens Hegedüs de enige politicus die de ondergang van de Nederlandse cultuur onder ogen ziet. Al beseft Hegedüs dat zijn ideeën over rassen bij de PVV taboe zijn. In een discussie bij Erkenbrand over immigratie zegt hij: „De grote fout die ik vaak gemaakt zie worden in nationalistische kringen is dat het eigenlijk alleen maar, zoals bij Geert, om die mohammedanen draait. Maar het draait om de niet-blanke, niet Europese volkeren. Dáár draait het om.”

Dit PVV-Statenlid stapte boos op omdat Wilders hem dwarsboomde bij het vinden van gemeenteraadsleden.

Het klasje van Geert

In april 2017 doet Wilders een oproep. Hij wil kandidaten voor de gemeenteraadsverkiezingen. Op 26 juli mailt Hegedüs naar kandidaat@pvv.nl. Een paar weken daarna spreekt hij met twee Kamerleden. Begin september zit hij in wat in PVV-kringen ‘het klasje van Geert’ heet; kleine opleidingsgroepen per gemeente waar de PVV aan de verkiezingen wil meedoen. Hegedüs is vereerd. Met zo’n tien andere Rotterdammers, die dan al maanden bezig zijn, krijgt hij vooral onderwijs over debattechniek, islamisering en de werking van media. In de marge van de les spreekt Hegedüs weleens met Wilders.

En dan, eind november, wordt hij uitgenodigd bij de partijleider. Hegedüs wacht op een stoel voor de kamer van Wilders in het parlementsgebouw. Hij ziet hermetisch gesloten deuren, schaars daglicht en gewapende bewakers. „Ik dacht: dat deze man, voorvechter van het vrije woord, zó moet leven.”

Binnen is Hegedüs pas echt „verbijsterd”, als Wilders hem het lijsttrekkerschap in Rotterdam aanbiedt. „Ik had geen enkele politieke ervaring, maar zei toch gelijk ‘ja’. Ik vond het fantastisch.”

In de paar weken tot zijn presentatie verdiept hij zich in de beginselen van de PVV. Over de kandidatenlijst heeft hij, ook al is hij dan lijsttrekker, geen zeggenschap. Hegedüs: „Dat vond ik ook prima, want daarmee hebben Geert en andere PVV’ers in Den Haag veel meer ervaring dan ik.”

Wat waren uw plannen met Rotterdam?

„Ik wilde de islamisering van Rotterdam in kaart brengen, onder meer op scholen. Op een video is bijvoorbeeld te zien hoe gewone schoolkinderen, die helemaal niets met de islam te maken hebben, op hun knieën moeten bidden voor een afgod. Schandelijk.”

Op verzoek van NRC mailt hij later de video. Het gaat om een excursie van giechelende schoolkinderen naar de Ghulzar e Madina-moskee in Zwolle. De imam verklaarde later in lokale media dat het geen gebed was, maar een demonstratie van de gebedshouding na een vraag van een leerling.

Hegedüs in de begeleidende mail: „Je ziet hier duidelijk wat er gebeurt met deze Nederlandse, niet-islamitische kinderen! Let op wat de imam zegt: „Allahu akbar”, terwijl de kinderen het na moeten zeggen en moeten buigen naar Mekka. Voor mij is dit geen onschuldig uitje.”

Had u nog meer plannen voor Rotterdam?

„Ik wilde meer bomen.”

U wilde meer bomen?

„Ja. Jullie denken bij de PVV automatisch aan de islam, maar mensen hebben meerdere ideeën. Meer groen is goed voor de leefbaarheid.”

Wilders wilde ook meer bomen?

„Ik zal je zeggen: Geert staat altijd open om een dialoog met je te voeren.”

Waar blijkt dat uit?

„Hij heeft mij gevraagd of ik het een goed idee vond als we mijn perspresentatie voor die grote moskee zouden doen. Dat vond ik een superidee.”

Heeft u ook een inhoudelijk voorbeeld?

Hegedüs denkt na. „Niet concreet, maar als hij in gesprek is met mensen vraagt hij wat anderen ervan vinden. Hij is echt niet de dictator die ze zeggen dat hij is.”

Lees ook: Een keuze voor de PVV verandert je leven. Voorgoed

Rotterdam is niet zomaar een stad voor Wilders. Fortuyn maakte er naam en heeft in Leefbaar Rotterdam een volwassen bestuurderspartij nagelaten. Voor Wilders, bekend om zijn vrees voor gedoe met kandidaten, is het van belang dat hij in Rotterdam een sterke lijst heeft – en een onberispelijke lijsttrekker. Daarom heeft de PVV-leider alleen over de havenstad gezegd zelf „de regie” te voeren.

Toch merkt Hegedüs niets van een eventueel onderzoek naar zijn persoon. Hij heeft een Verklaring Omtrent het Gedrag ingeleverd en het bewijs dat zijn vader afstand heeft gedaan van de Hongaarse nationaliteit. „Zo wisten ze zeker dat ik geen dubbele nationaliteit heb.”

Een diepe band met Wilders bouwt Hegedüs niet op, zegt hij. Dat Wilders’ vrouw Hongaarse is en de PVV-leider vaak in het land komt, is aanleiding voor grapjes over de sterke drank Pálinka en paprikapoeder, meer niet.

Wel maken de mannen afspraken. Dat Hegedüs geheim houdt dat hij lijsttrekker wordt en dat hij nooit met de pers praat over de klasjes, bijvoorbeeld. Samen oefenen ze de tekst die Hegedüs zal uitspreken voor de moskee.

Op 14 december, nog geen drie maanden nadat hij voor het eerst heeft deelgenomen aan het klasje van Wilders, is het zover. Wilders zegt bij de presentatie aan de pers: „Ik ben ontzettend blij met onze lijsttrekker. Hij komt uit het niets want het is iemand die geen politieke ervaring heeft.” De bekendmaking is landelijk nieuws.

De terugweg naar Den Haag verloopt volgens Hegedüs als de heenweg: in stilte. Wilders checkt op Twitter de reacties, Hegedüs is moe. „Er komt zoveel over je heen. In korte tijd raakte ik helemaal uitgeput.”

Op advies van Wilders zet Hegedüs die avond zijn telefoon uit. Een buurman vertelt dat journalisten in de straat naar hem op zoek zijn. Bang is Hegedüs geen moment, ook omdat de politie hem laat weten een oogje in het zeil te houden. Bovendien heeft hij een hond, een Kuvasz. „Een echt Hongaars ras. Ze worden als beschermingshond gebruikt.” Lachend: „Dat zijn vrij heftige beesten.”

De volgende ochtend ontvangt Hegedüs een bericht van de Kamerleden van de PVV met wie hij zijn eerste gesprek voerde. Ze willen met hem praten. Het is belangrijk en het heeft haast, sms’en ze. Als het tweetal bij Hegedüs thuis arriveert, laten ze hem op een tablet een publicatie lezen van Kafka, een anti-fascistische onderzoeksgroep. De kop: ‘De bruine wortels van de Rotterdamse PVV-lijsttrekker Géza Hegedüs.’ Die schrikt zich naar eigen zeggen kapot. „Ik kon het helemaal niet plaatsen.”

Het artikel gaat over Hegedüs’ optredens bij Erkenbrand. Al snel brengt het AD meer nieuws. Hegedüs heeft in 2014 op Facebook de veroordeelde Holocaustontkenner David Irving gefeliciteerd met zijn verjaardag en hem nog „vele productieve jaren” gewenst. Andere landelijke media nemen het nieuws over.

Nog voor Hegedüs alle berichten heeft kunnen lezen, gaat zijn telefoon. Het zijn de twee PVV’ers die even daarvoor bij hem thuis waren. Hun telefoon staat op de speaker. Wie er in Den Haag meeluistert, weet Hegedüs niet. De mededeling is kort: „Géza, we moeten hier afscheid nemen.” Van Wilders zelf hoort hij niets.

Waar vielen de twee PVV’ers over toen ze bij u langskwamen?

„Over mijn deelname aan Erkenbrand. Ze vroegen naar het negerverhaal. Maar dat was meer dan een jaar geleden. Ik dacht: heb ik dat zo gezegd? Ik kon me dat niet voor de geest halen. Ze wilden weten of ik nog contact had met Erkenbrand. Dat had ik al een tijdje niet meer.”

Wat dacht u zelf bij het terugluisteren van de podcasts?

„Nou, Géza, je bent behoorlijk scherp en confronterend. En dat, als je door de ultralinkse bril van Kafka kijkt, je me kunt neerzetten zoals is gedaan.”

En als je door een PVV-bril kijkt?

„ Binnen de PVV wil men de Nederlandse cultuur bewaken, maar men praat niet over etniciteit zoals ik in die podcast. Dat is sowieso onbespreekbaar, niet alleen bij de PVV. Zodra je zegt dat de Nederlanders recht hebben op een eigen natiestaat, met een eigen cultuur, word je in de hoek van het racisme neergezet.”

Hegedüs neemt zijn uitspraken uit de Erkenbrand-podcasts niet terug. Maar: „Ik ben geen ultrarechts persoon.”

Zijn deelname aan de podcasts had naar eigen zeggen maar één doel: álle taboes van de multiculturele samenleving bespreekbaar maken. Dus ja, óók over etniciteit, ras, een etnostaat.

Waarom wenst u een Holocaustontkenner nog vele productieve jaren?

„Irving is voor mij een geweldig historicus. Hij schreef bijvoorbeeld een goed boek over het bombardement op Dresden. Zijn ontkenning van de Holocaust deel ik niet. Maar hij heeft Hitler objectief willen neerzetten, vanuit bronnenmateriaal en interviews. Dat mag hij als wetenschapper. In die context heb ik hem een goede verjaardag en succes gewenst.”

Verwijt u zichzelf dat u de podcasts niet ter sprake heeft gebracht bij Wilders?

„Ik heb er niet bij stilgestaan.”

Dat klinkt vrij naïef.

„Dat is ook naïef. Ze hebben me gevraagd of er dingen op internet te vinden waren over mij. Daar heb ik over nagedacht: zijn er nou schokkende dingen? Althans, voor de PVV schokkend? Nee. Dus dat heb ik geantwoord.”

Hoe kijkt u terug op uw PVV-tijd?

„Ik vind het jammer dat ik mijn politieke ideeën en mijn bijdrage aan Erkenbrand niet met Geert heb kunnen bespreken. Niet omdat hij me op die positie had moeten handhaven, want hij beslist als partijleider wat goed is en wat niet. Maar omdat ik de context had willen schetsen. Daarom hoop ik ook dat alle PVV’ers dit interview lezen.”

Zou u graag nog met Wilders praten?

„Ik denk niet dat het gebeurt, maar stel dat: ja, dat zou ik zeker prettig vinden. We hebben kort maar intensief contact gehad. Het blijft een man voor wie ik veel respect en bewondering heb.”

Lees ook Haagse Zaken #20: Gemeenteraadsleden gezocht, onze podcast over de moeizame zoektocht naar kandidaat-raadsleden, bij de PVV en andere partijen
    • Enzo van Steenbergen
    • Hugo Logtenberg