De ‘Bijenkorf-steen’ komt terug – misschien

Coolsingel

Historisch genootschap heeft een terugkeerplan voor het kunstwerk.

Onder de gevelsteen staan mensen te wachten op de heropening van de Bijenkorf in 1941 na het bombardement. Foto J. van Rhijn, collectie Stadsarchief

Jarenlang stond het trotse reliëf van Hendrik van den Eijnde in een opslagruimte van De Bijenkorf. En in 1973 kwam het te staan bij het nieuwe centraal magazijn van het warenhuis in Woerden. Maar daar hoort het niet, vindt Historisch Genootschap Roterodamum. Het hoort in het centrum van de stad.

Ooit sierde de steen de gevel van ‘Magazijn De Bijenkorf’ aan het Van Hogendorpplein (nu Churchillplein). Het door Dudok ontworpen warenhuis uit 1930 raakte zwaar beschadigd tijdens het bombardement van 14 mei 1940. Het werd weer opgebouwd, maar in 1957 toch gesloopt, waarna de gevelsteen in de berging verdween.

Al in 2005 onderzocht het historisch genootschap de terugkeer van het kunstwerk, met steun van De Bijenkorf, maar stuitte daarbij op praktische problemen. Het twee bij zes meter grote gevaarte van Bentheimer zandsteen bleek te groot voor het huidige pand van het warenhuis en ook voor de stoep. Daar stond ‘Het Ding’ van Naum Gabo al en er waren plannen voor een tweede ‘Koopgoot’. Met zijn 23.000 kilo was de gevelsteen ook te zwaar voor plaatsing boven metrostation Beurs, de vroegere locatie van het warenhuis.

Een ‘terughaalactie’ van de Rotterdamse fotograaf Jan Sluijter en filmmaker Peter Veenendaal – de eerste verzamelde ruim 200 foto’s van Dudoks ‘pareltje’, de tweede maakte er rond de herdenking van 75 jaar bombardement een documentaire over – kreeg in 2015 de steun van raadslid Co Engberts (PvdA), maar bleef vruchteloos.

Renovatie Coolsingel

Drie jaar later is de tijd wél rijp, meent het historisch genootschap. Het vroeg het college van burgemeester en wethouders dinsdag per brief om steun. Het plan ontstond vorig jaar in de marge van de restauratie van ‘Het Ding’ en van de renovatieplannen voor de Coolsingel. „We gooiden een balletje op bij Adriaan Geuze, de ontwerper van de plannen. Hij reageerde enthousiast. De directie van De Bijenkorf eveneens. De eerste reacties uit het stadhuis waren ook positief”, zegt voorzitter Frank Roos.

In afwachting van een definitieve plek moet het beeldhouwwerk met „werkzame mensen” een tijdelijke locatie in het stadscentrum krijgen. Bij voorkeur dichtbij Museum Rotterdam en het stadhuis. Roos: „Een plek waar deze relikwie van de stadsgeschiedenis alvast weer zichtbaar is voor iedereen.” Het genootschap wil de gevelsteen terugbrengen met steun van fondsen en vraagt voorlopig geen geld van de gemeente. „Wij hopen op steun van het college bij alle praktische voetangels en klemmen”, zegt de voorzitter.

De gevelsteen zou volgens hem ingepast kunnen worden in nieuwbouwplannen voor metrostation Beurs. De droom van De Bijenkorf, zegt storemanager Eric van den Elshout. „Dan is er een link naar ons voormalige pand bij de huidige Westblaak.” Hij ziet de terugkeer van het kunstwerk als eerbetoon aan wat in 1930 een van de modernste warenhuizen van Europa was. Met roltrappen, snelle liften en veel glas. „Op enkele plaquettes na herinnert niets in Rotterdam meer aan dat paleis van licht. Daarom verdient de steen opnieuw een prominente plek op de Coolsingel”, zegt Van den Elshout.

    • Casper Naber