Voorwaardelijke celstraf voor hulp bij zelfdoding

Gerechtshof Den Bosch Albert Heringa kreeg zes maanden voorwaardelijk voor hulp bij de zelfdoding van zijn stiefmoeder. Een ‘noodtoestand’ was het niet.

Heringa en zijn vrouw voor het gebouw van de Hoge Raad (2017).
Heringa en zijn vrouw voor het gebouw van de Hoge Raad (2017). Foto Olaf Kraak/ANP

Albert Heringa (75) heeft zes maanden voorwaardelijke celstraf gekregen voor hulp bij de zelfdoding van zijn stiefmoeder. Het hof in Den Bosch gaf hem woensdag een zwaardere straf dan de drie maanden die het Openbaar Ministerie had geëist.

Heringa had volgens de rechter een andere dokter kunnen en moeten zoeken toen zijn stiefmoeders huisarts euthanasie weigerde. Het hof verwierp daarom Heringa’s beroep op ‘overmacht in noodtoestand’. De uitspraak is een grote tegenslag voor voorvechters van ‘zelfeuthanasie’.

Heringa diende zijn stiefmoeder Moek in 2008 (zij was toen 99) met haar instemming een dodelijke mix van medicijnen toe. Ze was nagenoeg blind en kampte met zware rugklachten en hartfalen. Heringa filmde de zelfdoding, in de hoop het debat over euthanasie zonder arts aan te zwengelen. Nadat actualiteitenrubriek Netwerk in 2010 de beelden had uitgezonden, werd Heringa vervolgd.

Sindsdien is hij onderwerp van een rechterlijke twist over de legaliteit van hulp bij zelfdoding. Waar de rechtbank in Zutphen Heringa in 2013 nog schuldig bevond, maar geen straf oplegde, pleitte het hof in Arnhem in 2015 hem vrij. Twee jaar later oordeelde de Hoge Raad – tegen het advies van de advocaat-generaal in – dat de zaak over moest. Dit leidde tot de nieuwe uitspraak van het Bossche hof.

Artsen zijn intussen minder terughoudend in uitvoering van euthanasie. Heringa was vandaag de dag dan waarschijnlijk ook niet voor hetzelfde dilemma komen te staan, omdat artsen zich bij euthanasie makkelijker beroepen op het brede criterium ‘stapeling van ouderdomsklachten’.

Het Bossche hof wees echter naar de wet, en die stelt dat hulp bij zelfdoding strafbaar is zonder arts en wanneer geen sprake is van „uitzichtloos en ondraaglijk lijden”. In reactie toonde Heringa zich woensdag vooral verbolgen over de kille toon van de rechter – „alsof er een crimineel berecht werd”. Hij wees op de eerdere uitspraken die nog de nadruk legden op zijn „naastenliefde” en „compassie.”

Zijn advocaten gaan zich beraden op vervolgstappen, waarbij aan het Europese Hof wordt gedacht. Hij kan daarbij rekenen op de steun van de Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde (NVVE). De NVVE bekostigde Heringa’s advocaten en de documentaire over Moeks zelfgekozen einde. Directeur Agnes Wolbert zei gisteren met deze zaak de hoop te hebben gehad „jurisprudentie te creëren” om de wet ruimer te kunnen interpreteren. Dat is dus, vooralsnog, mislukt.