Opinie

    • Christiaan Weijts

Scheuren in de rechtsbijstand

Boeren en advocaten: ze kwamen toevallig op dezelfde dag demonstreren. In alle rangen en standen valt kennelijk wel wat te morren. Al gaven die Groningse boeren op het Malieveld een klein déjà-vu-momentje. Net als de leraren in de herfst protesteren ze vlak nadat de regering een royaal gebaar heeft gemaakt.

Dat is niet het enige contrast met de advocaten, die eerder die donderdag in actie kwamen, voor meer geld voor de gesubsidieerde rechtsbijstand. Want ook die staat op instorten, als je het hun vraagt. De strafadvocaten verzamelen in café De Tijd aan het Plein. Lunchtijd. Dicht op elkaar gepakt happen ze snel een broodje weg. Hier en daar een glas witte wijn. Dan krijgen ze het signaal om de toga’s om te slaan en de befjes te strikken. In colonne lopen ze achter een spandoek richting de Tweede Kamer, waar over die rechtsbijstand wordt gedebatteerd.

Ja, het gaat om geld: 125 miljoen voor ‘achterstallig onderhoud’, zo becijferde een commissie die het stelsel in opdracht van het ministerie onderzocht. Maar het gaat ook om de principiële kwestie van de toegang tot het recht, vertelt jeugd- en strafrechtadvocaat Reinier Feiner, die ook meeloopt: „Het gemak waarmee bijvoorbeeld kinderen uit huis geplaatst kunnen worden is absurd. Jeugdzorg kan dat buiten de rechter om doen, op basis van vrijwilligheid van de ouders, die vaak instemmen, uit angst. Juridisch advies krijgen ze niet vergoed, omdat de zaak niet onder een rechter is.”

Hetzelfde ziet hij bij de anticonceptie die ‘kwetsbare vrouwen’ in Rotterdam, zijn stad, krijgen opgedrongen. „Ook vrijwillig, maar vaak ervaren ze het als verplicht. Ze kennen hun rechten niet. Als je allerlei drempels opwerpt, verstoor je het fundamentele evenwicht in de rechtsstaat. Een goede overheid organiseert haar eigen tegenwicht.” Dus staat hij hier tussen zijn collega’s, in deze zee van toga’s. Ze protesteerden vaker, maar, zegt algemeen deken Bart van Tongeren in de megafoon: „De aanhouder wint. Dat hebben we gezien bij de Groningse gaswinning.”

Ze lijken zo edelmoedig, die gasbazen en politici, die ineens opkomen voor de Groningers: kraan dicht, beurs open. Toch is het tamelijk godgeklaagd dat dit blijkbaar pas kan gebeuren als het jarenlange protest versterkt wordt door BN’ers en schijnwerpers op schrijnende gevallen. Die zijn er in de rechtsbijstand ook, zeggen de advocaten die ik spreek. Ook het gesubsidieerde rechtsstelsel heeft scheuren en bevingsschade, maar die blijven vaak verborgen. „Wie in een zware juridische strijd zit, staat ook meestal niet te popelen om daarmee op tv te komen.”

Christiaan Weijts schrijft op deze plek iedere vrijdag een column.
    • Christiaan Weijts