‘Ik ben radiomaker, maar ook een bezorgde moeder’

Podcast De Zweedse radiomaker Jennifer Pettersson dook in het Nederlandse onderwijssysteem om een belangrijke vraag te beantwoorden: wil ze blijven in Nederland of met haar man en kinderen terug naar Zweden?

Illustratie Tim Enthoven

Een licht accent verraadt dat ze twintig jaar geleden naar Nederland is geëmigreerd. „Laten we naar het restaurant boven gaan”, zegt de Zweedse radiomaker Jennifer Pettersson (43) bij de ingang van het Volkshotel in Amsterdam.

De zevende verdieping biedt goed uitzicht over de stad waar Pettersson inmiddels een bestaan heeft opgebouwd en waar haar twee jonge kinderen naar school gaan. Vrijdag komt de eerste aflevering van haar achtdelige radio- en podcastserie Opgejaagd online. Boven een koffie verkeerd noemt ze haar laatste productie een „uit de hand gelopen project”. Maar dat project moet wel een belangrijke vraag beantwoorden: wil ze blijven in Nederland, of met de hele familie terug naar Zweden?

Niet omdat ze heimwee heeft, naar haar familie of de mooie natuur, maar vanwege het lager onderwijs dat haar dochters - vier en zeven jaar oud - hier in Nederland krijgen. De jongste loopt volgens Pettersson voor terwijl de oudste stof krijgt waar ze nog niet klaar voor is.

Terwijl haar zus in Zweden louter lof heeft voor het Zweedse onderwijs, waar meer individuele aandacht is voor jonge kinderen. Daar bieden kleine klassen met meerdere leerkrachten genoeg ruimte voor muziek en creativiteit en buiten zijn. In Zweden heeft een groep van vijftien peuters zo drie begeleiders, en gaat de klas soms tenminste de natuur in om paddenstoelen te zoeken, vertelt Pettersson in haar podcast.

Gevoelig punt

Het begon met een opiniestuk in NRC in maart 2016. „Ik schreef het uit frustratie en woede dus het kwam helemaal vanzelf”, zegt Pettersson. Haar conclusie? Het is op Nederlandse crèches en basisscholen zeker niet zo goed geregeld als mensen misschien denken. Klassen moeten volgens Pettersson kleiner en ouders moeten langer verlof krijgen na de geboorte van een kind.

Snel bleek dat ze een gevoelige punt had aangestipt. Het stuk werd honderden keren gedeeld op sociale media en ouders raakten op Facebook verwoed met elkaar in discussie over het Nederlandse onderwijssysteem. Er was kritiek (wie gaat dat betalen?) maar ook bijval (Nederland moet leren van Zweden!).

Na tientallen mailtjes van bezorgde ouders besloot Pettersson verder in het onderwerp te duiken. Ze belde met mensen die gereageerd hadden en nam elk gesprek op. Het project mondde uit in een achtdelige podcast-productie die bijna twee jaar later nog altijd niet af is.

Naast haar persoonlijke verhaal was er namelijk te veel om te vertellen: over de druk in Nederland om kinderen te diagnosticeren met stoornissen zoals ADHD, over de Nederlandse manier van toetsen. En niet onbelangrijk: over de onderwijscultuur in Zweden, waar ze voor het programma vijf scholen bezocht. „Maar ik ben ook moeder, dus dat is tricky. Want ik werk langzamer dan een ‘normaal mens’”, zegt Pettersson. Haar Nederlandse man Jair Stein, net als Pettersson radiomaker, werkte ook mee aan het programma. Niet alleen met de montage, maar ook als personage. Want uiteindelijk willen ze in de laatste aflevering gezamenlijk beslissen of ze emigreren.

Spanningsveld

Het feit dat ze zo begaan is met het onderwerp, vormt ook een lastig spanningsveld. Produceert Pettersson de reeks als objectieve journalist, bezorgde moeder of als idealist die vindt dat het hele systeem anders moet? „Ik denk dat ik al deze rollen heb. Ik wil geen pamflet maken, maar ook niet doen alsof ik geen mening heb”, stelt de radiomaker. „Dus ik probeer wel transparant te zijn. En aan luisteraars de taak om te kijken of dat is gelukt.”

Om een balans te vinden, zegt ze niet alleen op zoek te zijn gegaan naar medestanders. En volgens Pettersson zijn juist verschillende geluiden in de serie te horen: een onderwijseconoom die zegt dat we kinderen juist op vroegere leeftijd moeten laten lezen, een ontwikkelingspsycholoog die zegt dat cortisol (het stresshormoon) goed is voor baby’s, een onderwijsinspecteur die de Nederlandse leerlijn verdedigt.

Inmiddels is ze de productie wel een beetje beu. Elke keer wanneer ze met de kinderen of met haar man sprak over school moest het opname-apparaat aan. En dat persoonlijke verhaal vervolgens delen, vindt ze toch lastig. Pettersson: „Ik wil eerlijk zijn maar ook niks slechts zeggen over de school waar mijn kinderen zitten. Ik ben bang dat ze daar last van kunnen krijgen op school, en tegelijkertijd zie je ook hoe keihard al die leerkrachten werken. Ik wil niemand de schuld geven. Ik wil vooral kijken naar systeemfouten.”

Tegelijk weet ze dat ze haar leven om wil gooien: ander onderwijs in Nederland of verhuizen. Zonder de familie van haar man in Nederland en het feit dat haar man het idee van verhuizen verafschuwt, had ze gisteren al in Zweden gezeten en zich niet op deze productie gestort. Ze ziet dat haar man zich het afgelopen jaar ook meer zorgen is gaan maken. Of ze uiteindelijk gaan verhuizen? Pettersson: „Net als ik is hij kritischer geworden. Misschien heb ik hem gebrainwasht.”