Iedereen zou rijk zijn met Bitconnect

Cryptomunt Midden in de cryptorage was het piramidespel Bitconnect 2,4 miljard dollar waard. Totdat het netwerk ineenstortte. De zeepbel in een zeepbel.

Steven de Rooij (24), investeerder in Bitconnect. Foto Robin Utrecht/ANP

De videoclip is geschoten in zwart-wit – extra stijlvol. Een blonde vrouw stapt uit een splinternieuwe Mercedes, wandelt haar huis binnen en schenkt een glas champagne in. Als ze haar laptop openklapt, slaat ze de handen voor haar mond: ze heeft net 130.000 dollar winst gemaakt. Steenrijk worden zonder inspanning, dankzij Bitconnect.

De vrouw in kwestie noemt zich Cryptogirl, een Nederlandse promotor van het Bitconnect-netwerk. Het is een piramidespel gebaseerd op digitale valuta. Vermoedelijk belegden enkele duizenden Nederlanders in dit netwerk, in de hoop elke dag 1 procent winst te maken.

Afgelopen maand, op 16 januari, stortte dit ‘zelfregulerend welvaartssysteem’ als een kaartenhuis ineen.

In de cryptohausse, aangewakkerd door de spectaculaire stijging van de bitcoin, is het lastig het kaf van het koren te scheiden. Alles met de termen ‘digitale munt’, ‘crypto’ of ‘blockchain’ trekt geld aan. Tussen honderden ico’s, initial coin offerings, weet Bitconnect een virtuele waarde van 2,4 miljard dollar te bereiken.

Lees ook: Dit zijn de beste trucs van bitcoin-boeven.

Hoe dat kan? Bitconnect is een online systeem, gebouwd op de belofte dat hun software, een geheimzinnige trading bot, slim speculeert in bitcoins. Deelnemers in Bitconnect kopen eerst bitcoins, ruilen die in voor Bitconnect munten en ‘lenen’ dat geld weer aan de trading bot, voor een gegarandeerde rente van 1 procent per dag, oplopend “tot 40 procent per maand”.

BitConnect ‘garandeerde’ deelnemers een opbrengst van 1 procent winst per dag; zelfs 40 procent per maand. Beeld: BitConnect

De stekker eruit

Tot die 16de januari blijft Bitconnect maar groeien, ondanks kritiek van cryptokenners en waarschuwingen van de Britse Kamer van Koophandel (waar het bedrijf is geregistreerd). Maar begin januari grijpen Amerikaanse toezichthouders in Texas en North-Carolina in. Ze verbieden Bitconnect nog langer ‘leningen’ te verstrekken.

Dan blijkt dat Bitconnect een piramidespel is: geen echte belegging, maar nieuwe instappers die de bestaande investeerders rijker maken. Zodra de aanvoer van kapitaal opdroogt, moet je wegwezen.

Voordat de stekker op 16 januari uit het leennetwerk wordt getrokken is de Bitconnect-site een paar dagen onbereikbaar (de oorzaak zou een ddos-aanval zijn). Deelnemers kunnen niet handelen. De eerste beleggers en een groep eerste promotors hebben zich uit de voeten gemaakt en wissen hun online sporen. Video’s en Facebook-profielen verdwijnen. Mensen die later instapten, blijven achter met Bitconnect Coins. Die blijken boterzacht en verliezen 95 procent van hun waarde.

„Het ging in één klap van 280 naar 8 dollar”, verzucht een dertigjarige Zwollenaar die anoniem wil blijven. Hij investeerde in september in Bitconnect, samen met een groep vrienden. Het ging om bedragen tot 1.500 euro. Iedereen die later instapte is geld kwijt, zegt hij. „Dit verhaaltje was te mooi om waar te zijn.”

De vermoedelijke oprichters van Bitconnect komen uit Vietnam en Indonesië. Zij verzinnen een constructie waarbij deelnemers hun geld 120 tot 299 dagen lang vastzetten en worden gestimuleerd om winst opnieuw te investeren. Deelnemers krijgen ook meer winst als ze nieuwe leden aandragen, vandaar dat promotors erg actief zijn op sociale media.

Ook in Nederland zitten promotors. „We zijn crypto voor dummies” zegt Cryptogirl, een fysiotherapeute uit het oosten van het land, op YouTube. Zelf stapte ze in juli 2017 in Bitconnect en heeft het over de winsten die Bitconnect „in 2025” zal maken. De bewuste video is verwijderd en met de pers wil Cryptogirl niet meer praten. Alleen haar filmpje met de Mercedes en de Moët champagne staat nog online.

Cryptogirl ontdekt dat ze 130.000 dollar winst heeft gemaakt met Bitconnect. Still uit video

CryptoGirl is niet de enige prominente promotor. Onder de naam ‘Cryptobroers’ ronselen twee jongens uit Kerkrade nieuwe leden. Sinds 1 oktober 2017 zijn ze Official Dutch Bitconnect Promoters, schrijven ze in een folder: „Bitconnect is een groep idealisten die zich afzetten tegen de overheid en hun trieste bedoeling en graag welvaart verspreid(t).”

De promotors vertellen onder meer „dichter bij de kern” te zitten en eerder op de hoogte te zijn van ontwikkelingen binnen het netwerk. Dat geeft ze tijd geld weg te sluizen voordat anderen dat kunnen. Degenen die rente lieten uitbetalen hebben hun verlies weten te beperken of zelfs winst gemaakt. Maar wie, zoals de Bitconnect-promotors adviseren, de opbrengst blijft herinvesteren, is zijn geld kwijt.

Didi Taihuttu en zijn gezin ruilden alles wat ze hadden voor bitcoin en zagen hun bezit vervijfvoudigen. Lees ook: ‘Ik zal nooit mijn bitcoins verkopen’

‘Doodsbedreigingen’

De Bitconnect-promotors die NRC benaderde weigeren te praten over de beleggingen waar ze tot een paar weken geleden nog zo enthousiast over waren. De Cryptobroers willen alleen via een advocaat communiceren omdat ze last hebben van „doodsbedreigingen”. Het gaat om bedreigingen van andere personen, verduidelijkt de advocaat. De twee zouden ook zelf geld verloren zijn.

Roy Gorter uit Sneek stak in december 100 dollar in Bitconnect, nadat hij een video van de Cryptobroers had gezien. „In vijf, zes weken zat ik op 90 dollar winst met rente. Nu is het bijna niets meer waard”. Boos is hij niet: „Ik wist dat zoiets kon gebeuren.”

Na de crash probeert Bitconnect nog mensen naar een nieuwe muntsoort te lokken, de Bitconnect X. „Een truc om extra geld los te kloppen”, zegt Diederik Koopman, een adviseur van Dutch Crypto Consultancy. Hij hield de gesloten Facebook-groepen van de Bitconnect-promotors in de gaten en schat dat er zo’n tweeduizend Nederlanders geld instaken.

Geld terughalen

Een groep van zes Amerikaanse Bitconnect-beleggers probeert via de rechter hun geld terug te krijgen. Het gaat om verliezen tot 200.000 dollar per persoon. Na een tweede klacht heeft een rechter in Kentucky de tegoeden van Bitconnect bevroren – ook die van de Amerikaanse Bitconnect promotor Ryan Maasen.

Over een Nederlandse aanklacht is nog niets bekend. En hoe zit het met het toezicht? De Autoriteit Financiële Markten waarschuwde al vaker voor de „grote risico’s verbonden aan investeren in cryptocurrencies”. Maar, geeft een AFM-woordvoerder aan, omdat Bitconnect lijkt op een piramidespel, zou het gereguleerd moeten worden door de kansspelautoriteit. Piramidespelen zijn verboden in Nederland, maar de Kansspelautoriteit wil desgevraagd niet zeggen of ze de digitale platforms in het vizier heeft.

De opkomst en ondergang van de Bitconnect Coin. koers Coinmarketcap

De werving van de leenplatforms – of soortgelijke constructies – gaat vooral via sociale media: Facebook-groepen en filmpjes op YouTube. Facebook kondigde deze week aan niet langer misleidende reclames over ICO’s, cryptocurrencies en binaire opties te accepteren. Facebook-groepen over zulke onderwerpen zijn echter niet verboden. Bij Bitonic, een wisselkantoor voor digitale valuta, werden overboekingen naar Bitconnect al enkele maanden geblokkeerd, nadat twijfels rezen over de Bitconnect-praktijk. Medewerker Daan Kleiman: „We deden dat als een soort waarschuwing: één keer blokkeren, en als mensen dan toch pers se geld wilden overmaken naar Bitconnect, konden we ze niet tegenhouden.”

De beleggers die NRC sprak waren zich bewust van de gok die ze namen en zien zichzelf niet als slachtoffer. „Het was geld dat we anders in een casino of bij een avondje pokeren uit zouden geven”, zegt de Zwolse investeerder.

Een belegger uit de Belgische provincie Limburg, stak 12.000 dollar in Bitconnect en is daarvan zo’n 7.000 dollar kwijt. „Bitconnect was een grootschalige maffiapraktijk – maar er zijn twintig andere digitale munten die precies hetzelfde doen.” Hij duidt op leenplatforms als Davor – de bijbehorende DavorCoin verloor de afgelopen weken 90 procent van zijn waarde.

Zo trekt Bitconnect in zijn ondergang andere piramidespelen in de cryptowereld onderuit, die dezelfde onmogelijke garantie geven: iedereen kan rijk zijn.

Lees ook het vragenstuk: Alles wat je wilt weten over bitcoin maar nooit durfde te vragen

Update 2 feb: toevoeging dat de Cryptobroers communiceren via een advocaat omdat ze hoorden over doodsbedreigingen van andere personen in verband met BitConnect, niet henzelf.

    • Marc Hijink
    • Jiri Haanen