‘Een brug over het IJ is als zebrapad over de A4’

Talk of the Town

Amsterdam wil een brug over het IJ maar vindt provincie en het ministerie op haar weg. „Het belemmert de doorstroming.”

De brug over het IJ zoals Amsterdam voor ogen heeft. Maar de minister en de provincie zien het niet zitten. Artist impression Dijkstra en Venhoeven

„Alsof je een zebrapad over de A4 aanlegt.” Gedeputeerde Elisabeth Post (VVD) van de provincie Noord-Holland grapte erover in haar blog over Amsterdamse plannen om een fietsbrug over het IJ te bouwen. Maar het was wel een grap met een zure ondertoon en een verdere escalatie in het al jaren slepende conflict tussen Amsterdam enerzijds en provincie en het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat anderzijds.

Die laatste twee volgen dat plan voor die fietsbrug met argusogen. Minister Cora van Nieuwenhuizen (VVD) vreest voor de vrije doorgang van het scheepverkeer via het IJ naar het Noordhollands Kanaal. Haar voorganger, Melanie Schultz van Haegen (VVD), waarschuwde vorig jaar al dat die fietsbrug geen belemmering mag zijn voor de scheepvaart die vanaf IJmuiden Amsterdam wil passeren.

In haar blog wijst Post erop dat het IJ een van de belangrijkste vaarroutes van Nederland is en onderdeel van het Transeuropese transportnetwerk. „Het aanleggen van een brug over het IJ heeft voor ál het verkeer hetzelfde gevolg als het aanleggen van een zebrapad op de A4. Het belemmert voor iedereen de doorstroming en het maakt het er zeker niet veiliger op.”

Vorig jaar december toonde ook de Tweede Kamer zich ongerust over plannen voor de brug. Had het Rijk niet net honderden miljoenen geïnvesteerd in modernisering van de zeesluis in IJmuiden? Minister Van Nieuwenhuizen zei de Tweede Kamer toe dat Amsterdam die investering niet onderuit mag halen door doorgaande scheepvaart te stremmen met die brug. Amsterdam moet die brug zo hoog optrekken dat er nog zeeschepen onderdoor kunnen met vierlaags containers, meer dan 11 meter hoog. Dat wordt voor die fietsers een klim à la de Mont Ventoux, grapte Schultz van Haegen vorig jaar al. Van Nieuwenhuizen drukte zich iets diplomatieker uit: „Ik begrijp de wens van Amsterdam voor een nieuwe oeververbinding”, zei ze in dat debat met de Tweede Kamer. „Maar ik wil zeker ook het belang van de scheepvaart verdedigen. [...] Een tunnel zou, wat mij betreft, het meest voor de hand liggen.”

Van Nieuwenhuizen heeft ook een troef achter de hand als Amsterdam toch plannen voor die fietsbrug doordrukt. Want Rijkswaterstaat gaat over de landelijke vaarroutes, waaronder het IJ. Bouwprojecten in of langs het IJ, zoals zo’n fietsbrug, zijn vergunningplichtig – zonder toestemming van Rijkswaterstaat, onderdeel van Nieuwenhuizens ministerie, mág Amsterdam niet bouwen. Van Nieuwenhuizen heeft dus het laatste woord in deze kwestie. En terecht, vindt Post. Want het gaat om een van de drukst bevaren routes van de scheepvaart. „Het beeld dringt zich op dat we met zijn allen een grotere voordeur in het huis aan het maken zijn , terwijl Amsterdam tegelijkertijd de deur naar de kamer voor een groot deel dichtmetselt.”

Maar Amsterdam houdt voorlopig voet bij stuk, zo bleek vorige week tijdens een spoeddebat in de raad over de blog van Post. Want fracties voelden zich geschoffeerd. „Ze maakt ons uit voor gekke Henkies”, zei GroenLinks-raadslid Zeeger Ernsting. „De provincie beschadigt de gemeente Amsterdam en het democratisch proces hier. Ze doet uitspraken die ik zou verwachten van een PVV-Statenlid, maar niet van een gedeputeerde.”

Moeten we het verhaal niet beter vertellen aan de buitenwacht, vroeg het D66-raadslid Jan-Bert Vroege zich af. Alleen Diederik Boomsma van het CDA stak de hand in eigen boezem: „Misschien zijn we té veel en té eenzijdig voor de troepen uit gaan lopen.” Verantwoordelijk wethouder Eric van der Burg, partijgenoot van Post, noemde haar blog „een wijze waarschuwing die wat theatraal verpakt is”. En hoe ministerie en provincie zo van mening kunnen verschillen met Amsterdam? „De een zit wat meer in de dienstauto en de ander wat meer op de fiets.”

Maar ondertussen groeit in Amsterdam het verzet. Honderden Amsterdammers hebben een petitie ondertekend waarin gevraagd wordt om het project af te blazen en te onderzoeken of het mogelijk is om een fiets- en looptunnel aan te leggen onder het Centraal Station. Een van de initiatiefnemers, Eveline Brilleman, vindt dat tegenstanders te weinig gehoor krijgen, schrijft ze op haar Facebookpagina. „De voorstanders zijn vaak goed georganiseerd, vaak architecten die zo’n opdracht wel zien zitten. [...] Het feit dat de bruggen zeker drie keer per uur open moeten, wordt onder tafel gemoffeld, want er varen nu eenmaal schepen over het IJ met masten van meer dan 11 meter hoog. En hoeveel fietsers zullen er bij slecht weer voor kiezen om via de brug te gaan als ze binnen een paar minuten met de pont aan de andere kant kunnen komen?”