Steinhoff geeft ontslagen topman aan

Aangifte

De val van de meubelgigant dreunt na. Er is aangifte gedaan tegen de ontslagen topman Markus Jooste.

Het hoofdkantoor staat tussen de wijngaarden van het koloniale Stellenbosch. Foto Waldo Swiegers/Bloomberg

In een land waar corruptieschandalen synoniem geworden zijn aan de politiek van regeringspartij ANC en de wankelende president Jacob Zuma, biedt het schandaal rondom meubelgigant Steinhoff een verfrissende inkijk in een parallelle wereld, waar witte Afrikaanse zakenmannen het voor het zeggen hebben. De Stellenbosch maffia, noemen Zuid-Afrikaanse kranten de topmannen van Steinhoff, wiens hoofdkantoor te midden van de wijngaarden van het koloniale Stellenbosch staat. Met de bekendmaking in het Zuid-Afrikaanse parlement woensdag dat aangifte tegen de algemeen directeur Markus Jooste is gedaan bij de speciale politie-eenheid The Hawks, lijkt de ontmanteling van dit concern met mondiale ambities compleet.

Jooste wordt beschuldigd van schending van de wet ter voorkoming van corrupte praktijken. De gevolgen ervan zijn tot in Frankfurt en Amsterdam te voelen.

De onttakeling van het ‘Ikea van Afrika’ begon begin december, toen de aandelen van Steinhoff binnen twee dagen 80 procent van hun waarde verloren nadat het bedrijf geen financiële resultaten bekendmaakte en de markt lucht kreeg van „grote onregelmatigheden in de boekhouding”. Kort daarna kregen aandeelhouders te horen dat niet alleen de resultaten over 2017 niet in orde waren, maar ook die van 2016 en 2015 niet deugden. Markus Jooste moest aftreden. Ook de voorzitter Christo Wiese, een van de rijkste mannen van Afrika, trad terug. Tegen eind december was er van Wiese’s geschatte fortuin van 5 miljard euro minder dan de helft over.

Het boekhoudschandaal bij Steinhoff wordt nu in Duitsland en Nederland onderzocht. In Duitsland is een strafrechtelijk onderzoek gestart. De Autoriteit Financiële Markten in Nederland onderzoekt een audit van het bedrijf door Deloitte. Het Zuid-Afrikaanse parlement is ook een onderzoek gestart.

Vleugels uitslaan

Steinhoff International werd in 1964 opgericht in West-Duitsland door Bruno Steinhoff, die in Oost-Duitsland gemaakte meubels verkocht aan rijkere klanten in het westen. Eind jaren negentig fuseerde het bedrijf met Gommagomma in Zuid-Afrika en verhuisde het hoofdkantoor naar Johannesburg. Maar met de komst drie jaar geleden van Christo Wiese slaat het bedrijf zijn vleugels uit over de hele wereld. Het bedrijf noteert aan de beurs in Frankfurt en registreert in Amsterdam. Steinhoff koopt concurrenten op in Frankrijk, Engeland, Australië en de Verenigde Staten. De koop van het Amerikaanse Mattress Firm Holding Corp kost het bedrijf meer dan 2 miljard euro. Het bedrijf heeft 12.000 winkels in meer dan dertig landen en 130.000 mensen in dienst.

‘Zeemeeuw’

Algemeen directeur Markus Jooste werd in de wandelgangen van het bedrijf wel de „zeemeeuw” genoemd. „Door binnen te vliegen en op mensen te schijten, zorgde hij ervoor dat hij de aandacht had en het moment gebruikte voor maximale vernedering”, schrijft Cristopher Rutledge, een voormalige werknemer van een van Steinhoff’s bedrijven. „Door zijn Afrikaner connecties met mensen als Christo Wiese te gebruiken slaagde Markus erin geld in te zamelen voor verlieslijdende bedrijven en er zoveel te verzamelen dat hij grote verliezen kon verbergen.”

Er werd dinsdagavond aangifte gedaan tegen Jooste door de voorzitter van accountantscommissie van Steinhoff. Tijdens een hoorzitting in het parlement woensdag verklaarde de Zuid-Afrikaanse Centrale Bank dat de ineenstorting van Steinhoff grote verliezen betekenen voor banken en investeerders, maar dat de financiële stabiliteit van Zuid-Afrika er niet door in gevaar komt.